Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химикалық қосылыс
Chemical compound
Этидроникалық қышқыл, сондай-ақ этидронат деп те аталады, азотты емес бисфосфонат болып табылады және дәрілік зат, жуғыш зат, суды тазарту және косметика ретінде қолданылады. Ол 1966 жылы патенттелген және 1977 жылы медициналық қолдануға бекітілген.
Etidronic acid, also known as etidronate, is a non nitrogenous bisphosphonate used as a medication, detergent, water treatment, and cosmetic. It was patented in 1966 and approved for medical use in 1977.
Медициналық
Этидроникалық қышқыл – сүйекті нығайту, остеопорозды емдеу және Пейджет ауруын емдеу үшін қолданылатын бифосфонат. Бисфосфонаттар негізінен остеокласттардың белсенділігін төмендетіп, сүйек резорбциясын баяулатады, осылайша сүйек резорбциясы мен қалыптасу арасындағы тепе-теңдікті қалыптасу бағытына қарай жылжытады, соның салдарынан сүйекті ұзақ мерзімде күшейтеді. Этидронат, басқа бифосфонаттардан өзгеше, сүйектің кальцификациясына да тосқауыл қояды. Осы себепті остеопорозбен күрескенде альендронат сияқты басқа бифосфонаттар артықшылыққа ие. Сүйек резорбциясын тоқтатып, сүйек кальцификациясына тым көп әсер етпеу үшін этидронатты қысқа мерзімге, мысалы, әр 3 ай сайын екі аптаға қолдану керек. Егер этидронатты күнделікті түрде, үздіксіз қабылдаса, ол сүйек кальцификациясын толығымен болдырмайды. Бұл әсер пайдалы болуы мүмкін, сондықтан этидронат гетеротоптық оссификациямен күресу үшін осылай қолданылады. Алайда, ұзақ мерзімді үздіксіз қолдану остеомаляцияға алып келуі мүмкін.
Etidronic acid is a bisphosphonate used to strengthen bone, treat osteoporosis, and treat Paget's disease of bone. Bisphosphonates primarily reduce osteoclastic activity, which prevents bone resorption, and thus moves the bone resorption/formation equilibrium toward the formation side and hence makes bone stronger on the long run. Etidronate, unlike other bisphosphonates, also prevents bone calcification. For this reason, other bisphosphonates, such as alendronate, are preferred when fighting osteoporosis. To prevent bone resorption without affecting too much bone calcification, etidronate must be administered only for a short time once in a while, for example for two weeks every 3 months. When given on a continuous basis, say every day, etidronate will altogether prevent bone calcification. This effect may be useful and etidronate is in fact used this way to fight heterotopic ossification. But in the long run, if used on a continuous basis, it will cause osteomalacia.
Химиялық
HEDP бетонды кешіктіруші ретінде, айналымды салқын су жүйесінде масштабтануды және коррозияны тежеу үшін, мұнай өндірісінде және электр энергетикасы, химия өнеркәсібі, металлургия, тыңайтқыштар сияқты салалардағы төмен қысымды қазандықтарда қолданылады. Жеңіл тоқыма өнеркәсібінде HEDP металл және металл емес материалдарды тазартатын детергент ретінде қолданылады. Бояу өнеркәсібінде HEDP пероксидті тұрақтандырғыш және бояуды бекітуші зат ретінде қолданылады; цианидсіз гальваникада HEDP келаттаушы агент ретінде қолданылады. Масштабтануды тежеу үшін 1–10 мг/л, коррозияны тежеу үшін 10–50 мг/л және детергент ретінде 1000–2000 мг/л дозаларын қолдану ұсынылады. Әдетте, HEDP поликарбон қышқылымен (суперпластификатор) бірге қолданылады, онда ол тотығу-тотықсыздану агенті ретінде әрекет етеді.
HEDP is used as a retardant in concrete, scale and corrosion inhibition in circulating cool water system, oil field and low pressure boilers in fields such as electric power, chemical industry, metallurgy, fertilizer, etc. In the light woven industry, HEDP is used as detergent for metal and nonmetal. In dyeing industry, HEDP is used as peroxide stabilizer and dye fixing agent; In non cyanide electroplating, HEDP is used as chelating agent. The dosage of 1–10 mg/L is preferred as scale inhibitor, 10–50 mg/L as corrosion inhibitor, and 1000–2000 mg/L as detergent. Usually, HEDP is also used together with polycarboxylic acid (superplasticizer), in which it acts as reducing agent.
Келаттағыш және антиоксидант
Этидроникалық қышқыл – келаттаушы агент, оны сұр судың құрамында шығарылатын кальций, темір немесе басқа металл иондары сияқты заттардың әсерін байланыстыру немесе белгілі бір деңгейде жою үшін қосуға болады. Бұл иондар жер асты суларын ластауы мүмкін. Фосфонат ретінде, оның қорғасынсыз болатты коррозиядан қорғау қасиеттері бар. Этидроникалық қышқыл май қышқылдарының майысуын және тотығуын тежеуге де көмектеседі. HEDP және оның тұздары қатты судың әсерін азайту үшін жуғыш заттар мен басқа тазалау құралдарына қосылады. Ол сондай-ақ пероксидтерді ауыспалы металдардың әсерінен ыдыраудан қорғау үшін пероксидпен ақтартуда қолданылады. Этидроникалық қышқыл бірнеше косметикалық құралымдардың құрамында тізімделген, онда ол радикалдардың түзілуін басу, эмульсияны тұрақтандыру және тұтқырлықты реттеу үшін қолданылады. Этидроникалық қышқылдың косметикаға қосылуына шектеу қойылмаған және оның қолданылуы заңды, бірақ көптеген косметикалық өнімдер сияқты (әсіресе сабын), қолданғаннан кейін терінен мұқият шаю ұсынылады. Этидроникалық қышқыл бассейнге арналған химиялық заттардың да құрамына кіреді. Ол металл иондарының ерітіндіден шығып, бассейн қабырғаларын бояудан қорғау үшін бояуға қарсы ингибитор ретінде қолданылады. Этидроникалық қышқыл сабын жасауға да қолданылады.
Etidronic acid is a chelating agent and may be added to bind or, to some extent, counter the effects of substances, such as calcium, iron or other metal ions, which may be discharged as a component of grey wastewater and could conceivably contaminate groundwater supplies. As a phosphonate it has corrosion inhibiting properties on unalloyed steel. Etidronic acid also acts to retard rancidification and oxidation of fatty acids. HEDP and its salts are added to detergents and other cleaning agents to prevent the effects of hard water. It is also used in peroxide bleaching to prevent degradation of peroxides by transition metals. Etidronic acid is listed as an ingredient of several cosmetic formulations where it is used for suppressing radical formation, emulsion stabiliser and viscosity control. While etidronic acid has not been limited from inclusion in cosmetics and does have legitimate uses, it is recommended that, as with most cosmetic products (particularly soaps), the product should be thoroughly rinsed from the skin after use. Etidronic acid is also included among swimming pool chemicals. It is used as a stain inhibitor to prevent metal ions coming out of solution and staining the sides of swimming pools. Etidronic acid is used in bars of soap.
Синтез
Этидроникалық қышқылды фосфор трихлоридін сірке қышқылымен үшінші дәрежелі аминде реакцияластыру арқылы немесе сірке қышқылы/сірке қышқыл ангидриді қоспасын фосфор қышқылымен реакцияластыру арқылы дайындауға болады.
Etidronic acid can be prepared by reaction of Phosphorus trichloride with acetic acid in a tertiary amine, or by reaction of an acetic acid/acetic anhydride mixture with phosphorous acid.