Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сомалиленд Парламентінің Жоғарғы палатасы
Upper house of the Parliament of Somaliland
Ақсақалдар палатасы (مجلس الشيوخ), сондай-ақ Гуурти деп аталады, Сомалиленд Парламентінің Жоғарғы палатасы болып табылады. Онда 82 мүше бар, олар дәстүрлі басшыларды ұсынады. Ақсақалдар палатасының міндеті – парламенттің төменгі палатасы, Сомалиленд Өкілдер палатасы ұсынған заң жобаларын қарау. 1993 жылғы Сомалиленд Ұлттық хартасы екі палаталы заң шығарушы органды құрды. 1993 жылы Бурамадағы конференцияда тайпа ақсақалдарының ұлттық жиналысында делегаттар Гууртиге бейбітшілік сақтаушы және заң шығарушы органның Жоғарғы палатасы рөлін жүктеді. Ақсақалдар палатасының өкілеттік мерзімі алты жылды құрайды, бірақ 1993 жылы құрылғаннан бері ол қайта сайланбады. Керісінше, Сомалиленд Өкілдер палатасының мүшелері демократиялық сайлау арқылы сайланады. Сомалиленд Конституциясына сәйкес, Ақсақалдар палатасы Өкілдер палатасының қаулысын қабылдамауға құқылы, бірақ егер қаулы Өкілдер палатасының 2/3 көпшілігімен қайта қабылданса, Өкілдер палатасының пікірі басым болады. Сомалилендтің саяси жүйесі әлі де тұрақтанбаған, және Өкілдер палатасының өкілеттік мерзімі Конституцияда бес жыл деп белгіленгенімен, 2023 жылға дейін мүшелерге нақты сайлау тек екі рет – 2005 және 2021 жылдары өткізілді, себебі түрлі жағдайларға байланысты. Ақсақалдар палатасы Өкілдер палатасының өкілеттік мерзімін ұзартуда маңызды рөл атқарады. Президенттің өкілеттік мерзімі де бес жылға белгіленген, бірақ бұл мерзім бұрын әрдайым ұзартылып келді, және Ақсақалдар палатасы осы мәселеде де маңызды рөл атқарады.
The House of Elders (, مجلس الشيوخ), also known as the Guurti, is the upper house of the Parliament of Somaliland. It has 82 members, representing traditional leaders. The House of Elders is mandated with considering bills proposed by the lower house of the parliament, the Somaliland House of Representatives. Somaliland National Charter of 1993 established bicameral legislature. It was at a national gathering of clan elders at the 1993 conference in Boorama that delegates assigned the Guurti the role of peacemaker and upper house of the legislature. The term of office for the House of Elders is six years, but it has never been re elected since it was founded in 1993. In contrast, members of the Somaliland's House of Representatives, Somaliland's Lower house, are elected through democratic elections. According to the Somaliland Constitution, the House of Elders has the power to reject a resolution of the House of Representatives, but the will of the House of Representatives prevails if the resolution is re passed by a 2/3 majority of the House of Representatives. Somaliland's political form is not yet stable, and although the term of office for the House of Representatives is constitutionally set at five years, actual elections for members have only been held twice until 2023, in 2005 and 2021, due to various circumstances. The House of Elders plays an important role in extending the term of the House of Representatives. The term of office of the President is also set at five years, but the term has always been extended in the past, and the House of Elders plays an important role in this as well.
Өмірбаян
Гуурти, Сомалиленд Ақсақалдар Кеңесінің алдындағы ұйым, Сомалиленд құрылғанға дейін көп бұрын болған. Дегенмен, ол институционалдық емес және тұрақты ұйым да емес еді, себебі қатысты тайпалардың ақсақалдары мәселе туғанда ғана жиналатын. 1991 жылы Сомалидің солтүстік-батысындағы Исаак тайпаларының басшылығымен Сомали Ұлттық Қозғалысы (СНМ) Сомалиленд Республикасының құрылуын жариялады. Алайда, әскери топтар елді өз билігімен біріктіре алмады, және 1993 жылы СНМ тайпалардың ақсақалдарынан топтар арасында келісімге келтіруді сұрады.
The Guurti, the predecessor of the Somaliland Council of Elders, existed long before the founding of Somaliland. However, it was not institutionalized, nor was it a permanent organization, as the elders of the clans concerned gathered whenever a matter arose. In 1991, the Somali National Movement (SNM), which was mainly led by the Isaaq clans in northwestern Somalia, declared the establishment of the Republic of Somaliland. However, the military factions were unable to unite the country under their rule, and in 1993, the SNM asked the elders of the clans to mediate between the factions.
Ұлттық татуласудың Ұлы конгресі
1993 жылы Борамадағы "Ұлттық келісімнің Ұлы құрылтайында" Гуурти Ақсақалдар палатасы ретінде құрылды, Сомалилендтің түрлі аймақтарынан 82 мүше сайланды. Ақсақалдар палатасы Мұхаммед Хажи Ибрагим Эгалды Сомалилендтің жаңа президенті етіп ұсынды. 1997 жылғы уақытша конституция Ақсақалдар палатасының мерзімін алты жылға белгіледі. 2001 жылы қолданысқа енген Сомалиленд Конституциясында да Ақсақалдар палатасы туралы нақты жазылған. 2003 жылы Ақсақалдар палатасының мерзімі бітті, бірақ президенттің жарлығымен ол "Өкілдер палатасының мерзімі біткеннен кейін бір жыл" деп өзгертілді. Өкілдер палатасының мерзімі 2003 жылдың мамырында аяқталды, бірақ Ақсақалдар палатасы Өкілдер палатасының мерзімін екі жылға ұзартуға шешім қабылдады.
In 1993, at the "Great Congress of National Reconciliation" in Borama, Guurti was institutionalized as a House of Elders, with 82 members elected from various parts of Somaliland. The House of Elders then nominated Muhammad Haji Ibrahim Egal as the new Somaliland President. The 1997 interim constitution set the term of the House of Elders at six years. The Constitution of Somaliland, which took effect in 2001, also clearly states about the House of Elders. In 2003, the House of Elders' term expired, but the term was changed by presidential decree to "one year after the term of the House of Representatives." The term of the House of Representatives also expired in May 2003, but the House of Elders decided to extend the term of the House of Representatives by two years.
2005 жылғы Сомалиленд парламенті сайлауы
2005 жылы Сомалиленд парламенті сайлауы өткізілгеннен кейін, Ақсақалдар палатасының мерзімі 2006 жылға белгіленді. Бірақ 2006 жылдың мамыр айында Сомалиленд Ақсақалдар палатасы өз мерзімін төрт жылға ұзартуға шешім қабылдады.
Since the Somaliland parliamentary election were held in 2005, the term of the House of Elders was set for 2006. However, in May 2006, the Somaliland House of Elders itself decided to extend the term of the House of Elders by four years.
2017 жылғы Сомалиленд президенттік сайлауы
2010 жылдың қыркүйегінде Ақсақалдар палатасы өзінің өкілеттік мерзімін үш жыл сегіз айға, ал Өкілдер палатасының өкілеттік мерзімін екі жыл сегіз айға ұзартты. Нәтижесінде, 2017 жылдың қараша айында президент сайлауы өткізіліп, Мусе Бихи Абди сайланды.
In September 2010, the House of Elders extended its own term of office by three years and eight months, and also extended the term of the House of Representatives by two years and eight months. Eventually, presidential elections were held in November 2017 and Muse Bihi Abdi was elected.
2021 жылғы Сомалиленд парламенттік сайлауы
2017 жылдың қарашасында Ақсақалдар палатасы Өкілдер палатасының парламенттік сайлауы 2019 жылға дейін шегерілетінін жариялады. 2019 жылдың қаңтарында Ақсақалдар палатасы сайлаудың тағы да шегерілетінін хабарлады. Осы кезде Өкілдер палатасына 2022 жылдың қаңтарында, ал Ақсақалдар палатасына 2023 жылдың қаңтарында сайлау өткізу туралы шешім қабылданды. Бұған жауап ретінде Сомалидегі Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдау миссиясы (UNSOM) алаңдаушылық білдірді. 2020 жылдың шілдесінде Сомалилендтің үш бас партиясы сайлау өткізу тәсілі бойынша келісімге келді, ал қазан айында Сомалилендтің Ақсақалдар палатасы осы негізде парламенттік және жергілікті сайлау өткізу туралы келісімге қол қойды. Сомалиленд сайлау комиссиясы 2020 жылдың қарашасында сайлаушыларды тіркеуді жоспарланғандай бастады. 2021 жылдың қаңтарында Сомалиленд сайлау комиссиясы президентке 31 мамырда бірдей парламенттік және жергілікті сайлау өткізу туралы ұсыныс енгізді, ол президенттің мақұлдауына ие болды. 2021 жылдың ақпан айында Ақсақалдар палатасы бірауыздан келісім берді.
In November 2017, the House of Elders announced that the House of Representatives parliamentary elections would be postponed until 2019. The House of Elders further announced in January 2019 that elections would be postponed. At this time, it was once decided that the elections for the House of Representatives would be held in January 2022 and the House of Elders in January 2023 In response, the United Nations Support Mission in Somalia (UNSOM) expressed concern. In July 2020, the three main Somaliland parties reached an agreement on the method of elections, and in October, the House of Elders of Somaliland signed an agreement to hold parliamentary and local elections on this basis. Somaliland Electoral Commission started voter registration in November 2020 as scheduled. In January 2021, the Somaliland Electoral Commission submitted to the President a proposal to hold simultaneous parliamentary and local elections on May 31, which the President approved. In February 2021, the House of Elders unanimously agreed.
2024 жылғы Сомалиленд президенттік сайлауы
2022 жылдың қазан айында Ақсақалдар палатасы Президенттің өкілеттік мерзімін екі жылға ұзартты, ол 2022 жылдың 13 қарашасында аяқталуға тиіс болған. Ақсақалдар палатасы өз өкілеттік мерзімін бес жылға ұзартты. Дегенмен, кейбір заң шығарушылар бұл шешімге қарсылық білдірді. Бұл шешімді Ұлыбритания және АҚШ үкіметтері сынады. 2023 жылдың қаңтар айында Ақсақалдар палатасы Лас-Анодтағы жағдайды талқылады. 2023 жылдың мамыр айында Ақсақалдар палатасының 13 мүшесі жиналысқа келмеді және оларға қатысуға бұйрық берілді.
In October 2022, the House of Elders extended the President's term of office by two years, which was scheduled to expire on November 13, 2022. The House of Elders itself extended its own term by five years. However, some legislators opposed this decision. This decision was criticized by the British and U. S. governments. In January 2023, the House of Elders discussed the situation in Las Anod. In May 2023, 13 members of the House of Elders were absent from the assembly and ordered to attend.