Кіріспе

Ауырлық машинасы – салмақ көтеру жаттығулары үшін қолданылатын, қарсылық күшін негізінен ауырлық арқылы және қарапайым механизмдердің үйлесімімен пайдаланушыға жеткізетін жаттығу құралы. Әрбір қарапайым механизм (блок, рычаг, дөңгелек, көлбеу) жалпы машинаның салмаққа қатысты механикалық тиімділігін өзгертеді.

Қатарлы машиналар

Стак машинасы – тік штангамен тесілген тікбұрышты пластиналар жиынтығы, онда штырғыны қабылдау үшін тесіктер бар. Әр пластинаның астыңғы жағында канал немесе суретте көрсетілгендей ортасынан тесік болады, ол штангадағы тесіктердің бірімен сәйкес келеді. Штырғы канал арқылы тесікке енгізілгенде, штырғының үстіндегі барлық пластиналар оған тіреледі және штанга көтерілгенде бірге көтеріледі. Ал төмендегі пластиналар көтерілмейді. Бұл бір машинаның бірдей қозғалыс диапазонында әртүрлі қарсылық деңгейлерін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, бұл реттеуге өте аз күш жұмсалады. Штанганы көтеру тәсілі әртүрлі болады. Кейбір машиналарда штанганың үстінде рычагқа орнатылған ролик болады. Рычаг көтерілгенде, ролик рычаг бойымен жылғалап, штанга тік күйде қалуына мүмкіндік береді. Кейбір машиналарда штанга рычагқа тік бұрышпен бекітіледі, бұл рычагтың жоғары-төмен қозғалысы кезінде штанга мен пластиналардың шайқалуына себеп болады. Басқа машиналарда штанга кабельге немесе белбеуге қосылады, ол шкивтер арқылы немесе дөңгелектің үстінен өтеді. Кабельдің екінші ұшы тұтқа немесе бау болып табылады, оны пайдаланушы ұстайды немесе денесінің бір бөлігіне орайды, немесе рычагқа бекітіліп, механикалық тізбекке тағы бір қарапайым механизм қосады. Әдетте, әр пластина нөмірленген болады. Кейбір машиналарда бұл нөмір пластинаның және оның үстіндегі пластиналардың нақты салмағын көрсетеді. Ал кейбіреулерінде бұл сан пайдаланушының машинамен әрекеттескендегі күшін көрсетеді. Тағы да кейбір машиналарда бұл сан көтерілген пластиналардың санын санау үшін қолданылатын индекс болып табылады. Алғашқы Nautilus машиналары рычаг пен кабель машиналарын біріктірген. Оларда сондай-ақ, қосымша, бекітілген элементтер де болды, мысалы, тартқыш. Universal Gym Equipment көп станциялық машиналар стилін дамытты.

Плитамен зарядталатын машиналар

Плитамен жабдықталған машиналар (мысалы, Смит машинасы немесе шлейфті аяқ пресі) пластиналардың тұтқындық жиынтығының орнына стандартты штангалық пластиналарды пайдаланады. Олар пластиналарды ілуге арналған мойынды бірнеше қарапайым механизмдермен біріктіріп, күшті пайдаланушыға жеткізеді. Плитамен жүктелген машиналар көбінесе үлкен механикалық артықшылыққа ие болады, себебі үлкен пластиналар үшін кең қозғалыс диапазонында бір немесе екінші жаққа жинауға мүмкіндік беретін траектория қажет. Сонымен қатар, қозғалыс көбінесе тік болмайды, ал жалқы кедергі тік бұрышқа қатысты қозғалыс бұрышының косинусына тең. Мысалы, еңіс пресін қарастырайық, ол тұтқалардан тіреуге дейін рычагтың жартысына дейін пластиналарды көтеретін және пластиналарды тік бұрыштан 45 градусқа қозғала бастайтын бір рычагты машина. Рычаг 2:1 рычагтық артықшылықты қамтамасыз етеді, ал еңіс 1:√2/2 артықшылығына ие, яғни жалқы механикалық артықшылық (4/√2):1 ≈ 2.8:1. Осылайша, 50 [[килограмм (~491 [[Ньютон (бірлік))]] пластиналар қозғалыстың басында пайдаланушыға 18 кг тең салмақты немесе шамамен 174 Н күшті ғана қолданады. Спектрдің екінші ұшында пайдаланушының тұтқасы пластиналар мен тіреудің арасында орналасқан қапталға бұрылған тартқыш машина болуы мүмкін. Бұл пластиналардың салмағына қатысты пайдаланушыға қажетті күшті арттырады.