Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исландия азаматтығының тарихы мен ережелері
History and regulations of Icelandic citizenship
Исландияның ұлттық заңнамасы жеке тұлғаның Исландия азаматы болу шарттарын егжей-тегжейлі сипаттайды. Бұл талаптарды реттейтін негізгі заң – 1953 жылдың 1 қаңтарында күшіне енген Исландияның азаматтығы туралы заңы. Исландия Еуропа еркін сауда қауымдастығының (ЕЭАҚ) мүшесі болып табылады. Исландияның барлық азаматтары Еуропалық Одақ (ЕО) немесе ЕЭАҚ елдерінің кез келгенінде тұруға және жұмыс істеуге автоматты және тұрақты рұқсат алады. Кем дегенде бір ата-анасы исландиялық болған адам Исландияда туған кезде азаматтық алады. Шетелде туған балалар да, егер олар некеде тұрған исландиялық ата-анасынан немесе некеде тұрмаған исландиялық анасынан туған болса, Исландия азаматы болып саналады. Некеде тұрмаған исландиялық әкесінен туған бала 18 жасқа толғанға дейін тіркеу арқылы азаматтық алуға құқылы. Шетел азаматтары ең төменгі тұру мерзіміне (жеті жыл) қол жеткізгеннен кейін, қаржылық тәуелсіздігін дәлелдегеннен кейін, исланд тілін меңгергенін көрсеткеннен кейін және екі исландиялық азаматтың растауымен жақсы мінез-құлқы бар екенін куәландырғаннан кейін натурализациялануы мүмкін.
Icelandic nationality law details the conditions by which an individual is a national of Iceland. The primary law governing these requirements is the Icelandic Nationality Act, which came into force on 1 January 1953. Iceland is a member state of the European Free Trade Association (EFTA). All Icelandic nationals have automatic and permanent permission to live and work in any European Union (EU) or EFTA country. Any person born within Iceland to at least one Icelandic parent receives citizenship at birth. Children born overseas are also Icelandic citizens if they are born to a married Icelandic parent, or to an unmarried Icelandic mother. Individuals born to an unmarried Icelandic father are eligible to acquire citizenship by registration before age 18. Foreign nationals may naturalise after meeting a minimum residence requirement (seven years), proving financial self sufficiency, demonstrating proficiency in the Icelandic language, and passing a good character requirement with supporting testimonials from two Icelandic citizens.
Терминология
Азаматтық және ұлттылық терминдерінің мағынасы арасындағы айырмашылық ағылшын тілінде әрқашан нақты емес, және елден елге өзгеше болады. Жалпы алғанда, ұлттылық – адамның мемлекетке заңды жағынан тиесілігін білдіреді және халықаралық шарттарда осы мемлекеттің мүшелерін атау үшін қолданылатын кең таралған термин; ал азаматтық – сол мемлекеттегі адамның құқықтары мен міндеттерінің жиынтығын көрсетеді. Исландия заңнамасында "азаматтық" (ríkisborgararétt) термині мемлекеттік мүшелікке қатысты қолданылады. "Ұлттылық" (þjóðerni) басқа заңдарда қолданылса да, көбінесе адамның этникалық тобын білдіреді. Исландиядағы күнделікті сөйлеу тілінде осы екі терминнің арасындағы айырмашылық толыққанды болмаса да, "азаматтық" термині ішкі заңнамада ұлттық құрамының мүшелерін көрсету үшін техникалық термин ретінде қолданылады. Дегенмен, Исландия үкіметі азаматтық талаптарын реттейтін басты заңның (Lög um íslenskan ríkisborgararétt) атауын "Исландия ұлттылық туралы заң" деп аударады.
The distinction between the meaning of the terms citizenship and nationality is not always clear in the English language and differs by country. Generally, nationality refers a person's legal belonging to a state and is the common term used in international treaties when referring to members of that polity; citizenship refers to the set of rights and duties a person has in that nation. In Icelandic legislation, the term "citizenship" (ríkisborgararétt) is used to refer to state membership. "Nationality" (þjóðerni) is used in other laws but usually refers to a person's ethnic group. While the difference between these two terms is not precise in general discourse within Iceland, "citizenship" would be the technical term used in domestic legislation to refer to members of the national constituency. Despite this, the Icelandic government translates the name of the principal act governing citizenship requirements (Lög um íslenskan ríkisborgararétt) as the "Icelandic Nationality Act".
Тарих
Исландияға алғаш рет 8-9 ғасырларда норвегтер мен келттер қоныстанған. 10 ғасырға дейін бірыңғай басқарушы орган болған жоқ, сол кезде жергілікті басшылар Альтинг құрды, ол Норвегия заңдарына ұқсас жергілікті заңдар жиынтығын орнатып, заң шығару құқығын алды. 1262–1264 жылдары исландтық рулар норвегия короліне адалдық серт берді, ал кейіннен 1397 жылы Норвегия Корольдігінің құрамына Кальмар одағы кірген кезде арал Данияның билігіне қарады. Норвегияның 1814 жылы бөлінуіне қарамастан, Исландия Дания Корольдігінің құрамында қалды және 1898 жылы Фолкетинг алғашқы ұлттық заңнамасын қабылдағанда Данияның ұлттық заңдары аралға қолданыла бастады. Бұл заңда Даниялықтардың тегі Дания азаматтығын алудың негізгі шарты ретінде белгіленді. 1918 жылы Исландия Даниямен жеке одақта болғанымен, толық тәуелсіздікке ие болды. Дания мен Исландияның одақ шарты тәуелсіздік алған кезде жеке ұлттарды белгілемеді және қай азаматтардың қай корольдікке тиесілі болатынын анықтау үшін ешқандай нақты ережелер болмады. 1919 жылы Исландия өзінің ұлттық заңнамасын қабылдағанда, жаңа заң 1898 жылғы Дания заңына негізделді. Ұлттардың бұл бөлінуі Исландия Конституциясы ратификацияланғаннан кейін толыққанды орын алды, содан кейін саяси қатысу тек исланд азаматтарына ғана шектелді. 1919 жылғы Заң бойынша, некеде тұрған исландтық әкелерден және некеде тұрмаған исландтық аналардан туған балалар туғаннан бастап автоматты түрде азаматтық алады. Исландияда туған, бірақ туғаннан кейін азаматтық алмаған кез келген адам, егер ол 19 жасқа дейін елде тұрса, азаматтық алу ниетінен ресми бас тартпаса, оны ала алатын болды. Әйелдер күйеулерінің ұлттығын некеде, сондай-ақ некеге тұрудан бұрын туған балаларының ұлттығын алды. Нәтижесінде, исландтық әйелдер шетелдіктерге үйленгенде және некеге тұрудан бұрын туған барлық балалары автоматты түрде исланд азаматтығынан айырылды. Алайда, егер баланың анасы әкесінен өзге біреумен үйленсе, неке баланың ұлттығына әсер етпеді. Исландия 1944 жылға дейін Даниямен жеке одақта болды, содан кейін монархияны жойып, республика болып жарияланды. 1982 жылдың 1 шілдесіне дейін исландтық анадан исланд азаматтығын алу шектеулі болды. 1964 жылдың 1 шілдесі мен 1982 жылдың 30 маусымы аралығында туған исландтық ана мен шетелдік әкеден туған балалар декларация арқылы исланд азаматтығына үміткер бола алады. 2003 жылдың 1 шілдесінен бастап исланд азаматтарының екі ұлттық азаматтығын иеленуіне ешқандай шектеулер жоқ. Осы күнге дейін екі ұлттық азаматтық тек шектеулі жағдайларда ғана рұқсат етілді (мысалы, туған кезде исланд азаматтығымен қатар басқа ұлттық азаматтық алынған жағдайда). Өтініш берушілердің бар болған шетелдік ұлттық азаматтығынан бас тартуы талап етілмейді.
Iceland was first settled by Norsemen and Celts in the eighth and ninth centuries. No unified governing body existed until the 10th century when local chieftains formed the Althing, which established a set of local laws closely following those of Norway. The Icelandic clans swore fealty to the Norwegian king in 1262–1264, and the island later fell under Danish rule when the entire Kingdom of Norway became part of the Kalmar Union in 1397. Iceland remained part of the Kingdom of Denmark despite Norway's separation in 1814, and Danish nationality law became applicable to the island in 1898 when the Folketing enacted its first nationality legislation. This law established descent from Danes as the primary means of acquiring Danish nationality. Iceland became a fully independent kingdom in 1918, although it remained in personal union with Denmark. The Danish–Icelandic Act of Union did not establish separate nationalities at the time of independence and lacked any specific provisions for determining which citizens would belong to which kingdom. When Iceland did enact its own nationality legislation in 1919, the new law essentially mirrored the regulations set out in the 1898 Danish law. This separation in nationalities became fully established following ratification of the Constitution of Iceland, after which political participation became restricted only to Icelandic citizens. Under the 1919 Act, children born to married Icelandic fathers and unmarried Icelandic mothers automatically received citizenship at birth. Any person born in Iceland who did not receive citizenship at birth could acquire it if they remained domiciled in the country until age 19, unless they made an official declaration of their intent not to acquire citizenship. Women acquired the nationality of their husbands on marriage, as well as any children born to couples preceding their marriages. Consequently, Icelandic women who married foreigners and any children they had before marriage automatically lost Icelandic citizenship. However, marriage did not affect a child's nationality if their mother was marrying someone other than their father. Iceland continued to be in personal union with Denmark until 1944, when it abolished the monarchy and became a republic. Prior to 1 July 1982, the acquisition of Icelandic citizenship from an Icelandic mother was restricted. Those born to an Icelandic mother and a foreign father between 1 July 1964 and 30 June 1982 may be permitted to apply for Icelandic citizenship by declaration. With effect from 1 July 2003, there are no restrictions on Icelandic citizens holding dual citizenship. Prior to that date, dual citizenship was only permitted in limited circumstances (such as where another citizenship was acquired alongside Icelandic citizenship at birth). Applicants have not been required to renounce any foreign citizenship they may hold.
Еуропалық интеграция
Исландия 1970 жылы Еуропа еркін сауда қауымдастығына (ЕЭАҚ) қосылды. 1992 жылы Еуропалық қауымдастықтар Еуропалық Одаққа (ЕО) айналған кезде, осының нәтижесінде Еуропалық Одақ азаматтығы құрылып, барлық ЕО елдерінің азаматтарына кез келген мүше мемлекетте тұруға және жұмыс істеуге мүмкіндік берді. 1994 жылы Еуропалық экономикалық аймақ (ЕЭА) құрылғаннан кейін осы еркін қозғалыс құқықтарының ауқымы ЕЭА мүше мемлекеттерінің барлық азаматтарын қамту үшін кеңейтілді, бұл Лихтенштейн мен Швейцарияны қоспағанда, барлық ЕЭА-ны қамтыды. Лихтенштейн кейіннен 1995 жылы ЕЭА-ға қосылды, ал Швейцария ЕО-мен 2002 жылы күшіне енген жеке еркін қозғалыс туралы келісім жасасты.
Iceland joined the European Free Trade Association (EFTA) in 1970. When the European Communities became the European Union (EU) in 1992, the consequent creation of EU citizenship allowed nationals of all EU countries to live and work in any other member state. The scope of these free movement rights was expanded with the establishment of the European Economic Area (EEA) in 1994 to include nationals of all EEA member states, which included the entire EFTA except for Liechtenstein and Switzerland. Liechtenstein later acceded to the EEA in 1995, while Switzerland concluded a separate free movement agreement with the EU that came into force in 2002.
Туғаннан, ұрпақтан немесе асырап алынғаннан пайда болған құқықтар
Исландияда кем дегенде біреуі исландиялық азамат болған ата-анасынан туған кез келген адам туған кезде автоматты түрде азаматтық алады. Шетелде туған балалар да, егер олар некеде тұрған исландиялық ата-анасынан немесе некеде тұрмаған исландиялық анасынан туған болса, исландиялық азаматтар болып есептеледі. Исландиялық әкесі мен шетелдік анасынан шетелде туған, некеде тұрмаған адамдар 18 жасқа толғанға дейін тіркеу арқылы азаматтық алуға құқылы; егер ата-аналары кейін некеге тұрса, мұндай одақтан туған балалар автоматты түрде исландиялық азаматтар болады. Исландиялық азаматтардың елімізде асырап алған 12 жасқа дейінгі шетелдік балалары асырап алу кезінде автоматты түрде азаматтық алады, ал шетелде асырап алынған балалар асырап алушы ата-аналарының исландия үкіметіне жасаған өтініші бойынша азамат бола алады. Елде табылған және басқа елдің азаматтығын көрсететін дәлелдер табылмаған тасталған балалар исландиялық деп есептеледі.
Any person born within Iceland to at least one parent who is an Icelandic citizen automatically receives citizenship at birth. Children born overseas are also Icelandic citizens if they are born to a married Icelandic parent, or to an unmarried Icelandic mother. Individuals born overseas to an Icelandic father and foreign national mother who are unmarried are eligible to acquire citizenship by registration before the age of 18; children born to such couples automatically become Icelandic citizens if the parents later marry. Foreign children under the age of 12 adopted in the country by Icelandic citizens are automatically granted citizenship at the time of adoption, while those adopted abroad may become citizens on request by the adopting parents to the Icelandic government. Abandoned children found in the country are considered to be Icelandic unless evidence can be found establishing their possession of an alternate nationality.
Резидент балалардың жеңілдетілген сатып алуы
Елімізде ұзақ мерзім бойы тұратын шетелдік балалар натурализацияның жеңілдетілген тәртібіне құқылы болуы мүмкін. Егер шетелдік азамат 11 жастан 18 жасқа дейін Исландияда үздіксіз тұрса, немесе азаматтығы жоқ адам 13 жастан 18 жасқа дейін тұрса, онда олар 20 жасқа толғанға дейін декларация арқылы Исландия азаматтығын алуға құқылы. Исландияда туған және 3 жасқа толғанға дейін Исландия азаматтығын, Исландия азаматтығын алу құқығын немесе басқа кез келген азаматтықты алған жоқ азаматтығы жоқ балаларға Әділет министрінің қалауы бойынша азаматтық беруге болады.
Foreign children with a long period of residence in the country may be eligible for a facilitated process of naturalisation. Any foreign national who continuously resides in Iceland from age 11 to 18, or a stateless individual domiciled from age 13 to 18, are entitled to acquire Icelandic citizenship by declaration before age 20. Stateless children born in Iceland who have not acquired Icelandic citizenship, the right to acquire Icelandic citizenship, or any other nationality by age 3 may be granted citizenship at the discretion of the Minister of Justice.
Ерікті сатып алу
Шетелдіктер елімізде жеті жылдан астам тұрғаннан кейін натурализация арқылы Исландия азаматы бола алады. Егер өтініш беруші Исландия азаматымен некеде болса, тұру талабы үш жылға дейін, басқа скандинавия елдерінің азаматтары үшін төрт жылға дейін, ал танылған босқындар үшін бес жылға дейін қысқартылады. Өтініш берушілер исланд тілін меңгергенін көрсетуі, қаржылық тұрғыдан тәуелсіз екенін дәлелдеуі және екі исланд азаматының куәлігімен расталған жақсы мінез-құлық талаптарына сай болуы керек. Сонымен қатар, оларда төлемеген салықтары, банкроттық жариялауы немесе соңғы үш жыл ішінде мемлекеттік жәрдем алу фактісі болмауы тиіс. Исландияда қылмыс деп есептелетін кез келген әрекет үшін қылмыстық құқық бұзушылық үшін айыпталған немесе түрмеге қамалған, немесе ағымдағы қылмыстық іс бойынша айыпталушы кез келген адам натурализациядан шеттетілуі мүмкін. Азаматтыққа қол жеткізуді қалайтын, бірақ барлық натурализация талаптарына сай келмейтін адамдар, осыған қарамастан, Алтингке заң бойынша тікелей азаматтық беру туралы петиция тапсыруға құқылы. Азаматтық берудің бұл тәсілі нақты критерийлермен шектелмейді және заң шығарушы орган жылына екі рет қарастырады. Басқа скандинавия елдерінің азаматтығы жоқ азаматтар да Исландияда жеті жыл тұрғаннан кейін декларация арқылы Исландия азаматтығын алуға құқылы.
Foreigners may become Icelandic citizens by naturalisation after residing in the country for more than seven years. The residency requirement is reduced to three years if an applicant is married to an Icelandic citizen, four years for citizens of other Nordic countries, or five years for recognised refugees. Applicants must demonstrate proficiency in the Icelandic language, be financially self sufficient, and pass a good character requirement supported by testimonials from two Icelandic citizens. Additionally, they may not have any outstanding tax obligations, have declared bankruptcy, or received state assistance during the preceding three years. Any person who has been fined or incarcerated for a criminal offense, or is a defendant in a pending criminal case, for any conduct that would be deemed a crime in Iceland may be disqualified from naturalisation. Individuals wishing to become citizens but do not meet all of the naturalisation criteria may nevertheless petition the Althing for a direct grant of citizenship through statutory law. This method of awarding citizenship is not bound by any specific criteria and is routinely considered by the legislature twice per year. Non naturalised citizens of other Nordic countries are also entitled to acquire Icelandic citizenship by declaration after seven years of residence in Iceland.
Жоғалу және қайта бастау
Исландиялық азаматтыққа ие болған адам, егер ол әдетте шетелде тұрса және басқа елдің азаматтығына ие болса немесе алу процесінде болса, Әділет министрінен өзінің азаматтығынан босату туралы өтініш бере алады. Исландияда тұратын Исландия азаматын азаматтығынан босатуға болмайды, егер Министр мұндай шешім қабылдауға жеткілікті негіздер бар деп тапса. Егер азамат шетелде туған болса және ешқашан Исландияда тұрақты түрде тұрмаған болса, немесе 22 жасқа толғанға дейін Исландия азаматы болып қалу ниетін білдіретін қандай да бір себеппен елде тұрмаған болса, ол азаматтығынан міндетті түрде айырылуы мүмкін. Алайда, мұндай адамдар 22 жасқа толғанға дейін азаматтығын сақтап қалу үшін өтініш бере алады. Бұрынғы азаматтар, егер олар басқа скандинавиялық елде азаматтық алса және кейін Исландияда тұру орнын қайта алса, үкіметке бұл туралы ресми хабарлағаннан кейін Исландия азаматтығын қайта алады. Туғаннан бастап азаматтық алған және 18 жасқа дейін елде тұрған, бірақ кейін Исландия азаматтығын жоғалтқан адамдар, егер олар декларация жасамас бұрын екі жыл бойы Исландияда тұрған болса, декларация арқылы оны қайта қалпына келтіре алады.
Icelandic citizenship may apply to be released from their citizenship by the Minister of Justice, provided that the applicant ordinarily resides overseas and already possesses or is in the process of obtaining another nationality. An Icelandic citizen resident within Iceland cannot be released from their citizenship, unless the Minister determines that there is sufficient reason to do so. Citizenship may be involuntarily removed from any citizen who was born abroad and has never been permanently resident in Iceland, or resided in the country for any reason that could be interpreted as wishing to remain an Icelandic citizen, before age 22. Such individuals may nevertheless apply to retain their citizenship provided that they do so also before the age of 22. Former citizens who naturalise in another Nordic country and later reacquire domicile in Iceland may reacquire Icelandic citizenship by formally notifying the government of their intention to do so. Individuals who acquired citizenship by birth and resided in the country until age 18 but later loses Icelandic citizenship may regain it by declaration, provided that they are domiciled in Iceland for two years prior to their declaration.