Кіріспе
Үндістан саясаткері (1951 жылы туған)
Жеке өмір
Ашок Гехлот – бүкіл елді аралап, әртүрлі сиқырлы трюктар көрсетіп жүрген сиқыршы Лаксман Сингх Гехлоттың ұлы. Ол Мали кастасына жатады. Гехлоттың әкесі Жодхпур қалалық әкімдігінің президенті болып екі рет, вице-президент болып бір рет қызмет еткен, сондай-ақ тау-кен жұмыстарымен айналысқан мердігер болған. Ол ғылым және құқық саласында білім алған, сонымен қатар экономика бойынша магистр дәрежесін де алған. Ол Сунита Гехлотқа үйленген және олардың бір ұлы мен бір қызы бар. Ол Үндістан Ұлттық Конгресі (INC) партиясының мүшесі. Махатма Гандидің ұстанымдарына ерте жасынан әсерленіп, студент кезінде-ақ қоғамдық-саяси жұмыстарға белсенді қатысқан. 1971 жылы Шығыс Бенгалиядағы босқындар дағдарысы кезінде ол Үндістанның шығыс штаттарындағы босқындар лагерьлерінде қызмет еткен. Сол кезде бұрынғы премьер-министр Индира Ганди босқындар лагерьлеріне жасаған сапары барысында оның ұйымдастырушылық қабілетін байқаған. Кейін Гехлот Ұлттық Студенттер Одағының (NSUI) бірінші штаттық президенті болып тағайындалды және штатта Конгрестің студенттік қанатын табысты ұйымдастырды. 1991 жылы Конгресс партиясы қайтадан билікке келгенде, сол кездегі премьер-министр П. В. Нарасимха Рао оны Одақтың министрі етіп тағайындады. 1993 жылы ол қызметтен босатылып, туған штаты Раджастанға Конгресс партиясының саяси істерін басқаруға келді. 1998 жылы Конгресс партиясы 200 мандаттың 153-ін жеңіп, үлкен жеңіске жетті. Ашок Гехлот Раджастан штатының бас министрі қызметіне алғаш рет тағайындалды. 2013 жылы Конгресс партиясы 200 орындық заң шығарушы жиналыста бар болғаны 21 орынды жеңіп алып, ең ауыр жеңіліске ұшырады. Содан кейін Гехлот 2013 жылы AICC Бас хатшысы болып тағайындалды. Ол 2018 жылға дейін осы лауазымда болды. 2018 жылғы Раджастан заң шығарушы жиналысына сайлауда Конгресс партиясы қайтадан билікке келгенде, Сачин Пилоттың күшті үміткерлігіне қарамастан, ол үшінші рет бас министр болып тағайындалды, себебі партияның ең ауыр жеңілісінен кейін оның қайта жандануына үлкен үлес қосты. Сачин Пилот вице-министр болып тағайындалды. 2022 жылы Соня Гандидің келесі жалпы сайлауда Конгресс партиясын жетекшілік ететін Гехлотты қолдайтыны хабарланды. Гехлот жақында касталық санақ жүргізуді қолдайтынын мәлімдеді. Ол басқа да артта қалған топтардың (OBC) ішіндегі ең мұқтаж топтарға 6 пайыздық қосымша квота берілетінін хабарлады. "Varta Broadcasting" (Тарик М. Кидвай) арқылы ол халықпен байланыс орнатып, әрекеттеседі. 2023 жылы Раджастан заң шығарушы жиналысына сайлауда ол тағы да Сардарпура сайлау округінен жеңіске жетті.
Денсаулық сақтау құқығы туралы заң жобасы
2023 жылы Ашок Гехлоттың үкіметі «Денсаулыққа құқық» заң жобасын ұсынды, оның мақсаты – Раджастан штатындағы барлық медициналық мекемелерде штаттың барлық тұрғындарына тегін медициналық көмек көрсету болды. Заң жобасында Раджастан штабында орналасқан мемлекеттік немесе жеке меншікке тиесілі денсаулық сақтау мекемелері штат тұрғыны болған науқасқа төтенше жағдайда тегін медициналық көмек көрсетуге міндетті екені көрсетілген. Көптеген адамдар бұл қадамды жағымды бағалағанмен, Үндістан медициналық қауымдастығы және штаттың жеке дәрігерлері заң жобасының ережелерін сынады. Олардың көпшілігі заң жобасына қарсы митингілерге шықты және жобаның тиімділігіне қатысты бірнеше мәселе көтерілді. Заң жобасын сынағандар жекеменшік мекемелерді бюрократияның тым қатаң бақылауына алып келетінін, бұл олардың қалыпты жұмысына кедергі келтіретінін айтты. Жеке медициналық мекемелер төтенше жағдайлардағы науқастарға тегін медициналық көмек көрсеткеннен кейін оларға қандай өтемақы төленетіні заң жобасында көрсетілмегеніне наразылық білдірді. Сондай-ақ, заң жобасында «төтенше жағдай» терминінің анықтамасы берілмегеніне сын айтылды. Алайда, мүдделі тараптармен келіссөздер жүргізгеннен кейін Гехлоттың үкіметі заң жобасын кейбір өзгерістермен іске асыра алды. Үкіметтік органдар 50 төсектен аз орын бар ауруханалар заң жобасының ережелерін орындаудан босатылғанын, ал тек үкіметтік көмекпен немесе субсидиямен салынған жеке ауруханалар ғана оларды орындауға міндетті екенін хабарлады. Осы заң жобасы арқылы денсаулыққа құқықтың жалпыға бірдей болуын қамтамасыз ету арқылы Раджастан бұл жолда алғашқы қадам жасаған штат болды.
Джайпур метрополитені жобасы
2013 жылы Гелот Раджастан штатына тиімді көлік инфрақұрылымын жеткізу мақсатында Джайпур метро жобасын іске қосты. Жобаның І А кезеңі Мансаровардан Чандполеге дейін, ал І Б кезеңі Чандполден Бади Чаупарға дейін салынды.
Камдхену пашу бима йожна
2023 жылдың 12 сәуірінде Гелот «Камдхену Пашу Бима» жобасын іске қосты, бұл Раджастан штатының тұрғын мал өсірушілері үшін сүт беруші малға арналған сақтандыру схемасы. Аталған схема бойынша фермердің кем дегенде екі сүт беруші малы болуы керек және оның жылдық табысы жылына сегіз лактан аспауы тиіс, осы шарттарды орындаған жағдайда ғана ол бенефициар бола алады. Раджастан үкіметі жылдық табысы сегіз лактан жоғары шаруаларға да бұл схеманы ұсынды, бірақ оларға жыл сайын 200 рупий сақтандыру төлемақысын төлеу қажет болды. Үкіметтен көмек алуға құқылы азаматтар ең жақын «Мехнаи Рахат» (Инфляцияны жеңілдету) лагерінде тіркелуі керек. Гелот халықпен тікелей байланыс орнату және оларды жоба туралы хабардар ету үшін бейнеконференциялар ұйымдастырды. Схеманың ережелеріне сәйкес, сүт беруші малдың өліміне байланысты мал өсірушіге малдың әр біреуі үшін 40 000 рупий өтемақы төленеді. Схема әр отбасыға екі малға дейін қолжетімді, бұл жалпы сомасы 80 000 рупийге дейін жетеді. Бұл жоба, көптеген басқа жобалар сияқты, Гелоттың бастамасымен штат бойынша 2500 инфляцияны жеңілдету лагері арқылы таратылды, мақсаты – Гелот үкіметінің он маңызды жобасын халыққа жеткізу.
Көшбасшылық
Гелот саяси білімімен танымал және партиялық әріптестері оны көбінесе сиқыршы (джадугар) деп атайды. 2022 жылы Гелот штатта төрт орынға сайлау өткен Rajya Sabha сайлауында үш Үндістан Ұлттық Конгресі кандидаттарының жеңісін қамтамасыз етті. Ол "атпен сауда жасаудың" алдын алып, сондай-ақ, ешқандай саяси партияға жата қоймаған тәуелсіз сайлаушылардың дауыстарын Конгресс кандидаттарына беруге итермеледі. Раджастаннан Rajya Sabha мүшесі Прамод Тивари 2022 жылғы сайлаудағы жеңісі үшін Гелоттың саяси көрегендігіне ризашылық білдірді. 2023 жылы Раджастан Заңнамалық Ассамблеясына сайлау алдында Гелот Дхолпурдағы халық алдында сөйлеген сөзінде үш Bharatiya Janata Party депутаты, оның ішінде Раджастанның бұрынғы бас министрі Васундхара Раже және Дхолпур депутаты Шобха Рани Кушваха, 2020 жылы оның партиясының наразылық білдірген көшбасшыларының үкіметін құлатудан сақтап қалғанын мәлімдеді. Алайда, Раже Гелоттың мәлімдемесіне жауап ретінде оны өзіне және штаттық BJP басшылығына сенімсіздік туғызу үшін артық әрекет жасады деп айыптады. Гелоттың бас министр ретіндегі алғашқы қызметі 1998 жылы басталды, сол жылы Соня Ганди Үндістан Ұлттық Конгресінің президенті болды. Сол жылы өткен сайлауда Jat қауымы Үндістан Ұлттық Конгресін қолдады, себебі партияның бет-бейнесі Jat қауымының өкілі, тәжірибелі көшбасшы Парасрам Мадерна болды. Мадерна сол кезде бас министрлікке үміткерлердің бірі болды және Jat қауымы өз қауымынан бас министр алу үшін Конгресске қолдау көрсетті. Алайда, Гелот Мадернаны ығыстырып, мемлекет басшысы болуына мүмкіндік жасады. Он жылдар өткен соң Гелот саяси мансабында ұқсас жағдайға тап болды, келесі буын Конгресс көшбасшысы Сачин Пилот оған қарсы шығып, Гелот Мадернаға жасағандай, көшбасшылыққа таласты. Алайда, жоғары дәрежелі журналист және саяси сарапшы Раджендра Бораның айтуынша: "Гелоттың саяси маневрі оның лауазымын сақтап қалуына көмектесті және ол келесі буын көшбасшыларына штат саясатында көтерілуге жол бермеді". Саяси сарапшылардың пікірінше, Гелот Раджастандағы өрлеуінен бастап партияда балама көшбасшылықтың қалыптасуына жол бермеді. Тәжірибелі журналист және саяси сарапшы Нараян Барет Раджастан штатының Jat көшбасшылары Гелотты өзінің ең үлкен саяси қарсыласы деп санайды. Оның штат басшысы болып тағайындалғаннан бастап, штат саясатында маңызды рөл атқарған екі ірі Jat отбасының саяси болашағы күңкіреп қалды. Jat қауымына жататын Мирдха және Мадерна саяси отбасылары штат саясатында маңызсыз күйге түсті. Мирдхалар уақыт өте келе маңызды емес саяси тұлғаға айналса, Махипал Мадернаның жыныстық скандалынан кейін Мадерна отбасының саяси ықпалы жойылды, содан кейін Гелот оны министрліктен босатып жіберді. Алайда Гелот штаттық Jat көшбасшылығының саяси болашағына ешқандай қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Кейбір саяси сарапшылар Гелоттың саяси маневр жасаудан басқа, дағдарыстық жағдайларды талқылау арқылы шешуге де қабілетті екенін мойындайды. Гурджарлар наразылығы кезінде Гурджар көшбасшысы Кирори Сингх Байнсла онымен кездесуге келгенде Гелот оған Мартин Лютер Кингтің портретін сыйлап, наразылық кезінде заң мен тәртіп бұзылмауына көндірді. Сондай-ақ, Бханвари Девиді өлтіру ісінде Гелот су ресурстары министрі Махипал Мадерна оны шантаж жасап жатқанын білгенімен, ешқандай қадам жасаған жоқ, нәтижесінде Деви өлтірілді және Мадерна басқа сотталғандармен бірге босатылды, оның сотталуы оның саяси беделін төмендетті. Гелоттың саяси қарсыласы Васундхара Раже де Гелотқа қарсы Jatтардың наразылығын пайдаланды, өйткені Раже өзі Jatқа тиесілі Долпур патша отбасына үйленген. Гелоттың 1998 жылы бас министр болғаннан кейін, Парсрам Мадернаны ығыстырғаннан кейін, Jat қауымының қолдауы бұрынғыдай болмағандықтан Конгресс 1998 жылғы сайлаудағы жеңісін қайталай алмады деп саналады. Гелот 2020 жылы Гелоттың үкіметі азшылықта екенін мәлімдеген Сачин Пилотқа адал деп саналатын Конгресс депутаттарының бүлікшілдігінен үкіметін құлатудан сақтап қалды. 2020 жылғы Раджастан саяси дағдарысы деп аталған жағдай кезінде Раджастанның вице-премьері және Ашок Гелоттың әріптесі Сачин Пилот отыз заңгердің қолдауы бар екенін мәлімдеп, Делиге қашып кетті. Пилот фракциясының депутаттары Гелоттың Пилотты партиядағы барлық маңызды лауазымдарынан шеттетуге ниеттенгенін айтты. Конгресс басшылығы Пилоттың әрекетіне жауап ретінде камшық шығарды және Жайпурда Конгресс заңнамалық партиясының отырысын шақырды. Алайда Пилот кездесуге қатысудан бас тартып, Гелоттың басшылығына толық сенімсіздік білдірді. Кейін Делиде Пилоттың лагерінде бар болғаны он екі депутат болғаны және Пилоттың отыз депутаттың қолдауы бар деген мәлімдемесінен кейін Конгресс 109 депутат Гелотты қолдайтынын жазбаша растағанын мәлімдеді. Штаттағы бірнеше ықпалды қауымдардың қарсылығына қарамастан, Гелот өзінің үш мерзімге бас министр болып қызмет еткеніне Раджастанның барлық қауымдарының қолдауы себеп болды деп сендіреді. 2022 жылы Бхаратпур ауданындағы жиынға сөз сөйлеген Гелот: