Кіріспе

Аналық IgG антителолары

Жаңа туған нәрестелердің ABO гемолитикалық ауруында (әрі ABO HDN деп те аталады) аналық IgG антителолары, ABO қан тобы жүйесіне қатысты, плацента арқылы ұрықтың қан айналымына өтеді, онда олар ұрықтың қызыл қан жасушаларының гемолизін тудыруы мүмкін, бұл ұрықтың анемиясына және HDN-ге алып келуі мүмкін. Rh ауруынан өзгеше, ABO HDN жағдайларының шамамен жартысы бірінші баласында кездеседі және ABO HDN ауырлығы келесі жүктіліктерде нашарламайды. ABO қан тобы жүйесі – адам жасушаларының кең спектрінде білінетін ең белгілі беткі антиген жүйесі. Кавказдық популяцияларда жүктіліктің шамамен бесіден бірінде ұрық пен ана арасында ABO үйлесімсіздігі байқалады, бірақ өте аз ғана жағдайда симптоматикалық ABO HDN дамиды. Мұндай жағдай әдетте тек O қан тобына жататын аналарда ғана кездеседі, себебі олар гемолизді тудыруға жеткілікті IgG антителоларын өндіре алады. А қан тобына және В қан тобына жататын аналардан туған нәрестелерде ABO HDN кездесуі өте сирек болғанымен, мұндай жағдайлар туралы хабарламалар бар.

Себептер

Қоршаған ортаның әсері А және В антиденелері көбінесе IgM түрінде болады және плацентадан өте алмайды, бірақ кейбір аналарда "табиғи" түрде А немесе В антиденелерінің IgG түрі кездеседі, олар плацентадан өтуі мүмкін. А және В антигендеріне, олар табиғатта кеңінен таралған, ұшырау әдетте IgM анти-А және IgM анти-В антиденелерін тудырады, бірақ кейде IgG антиденелері де пайда болады. Ұрықтың анаға қан құюы Кейбір аналар АВО үйлесімсіз қан тобының ұрықтан анаға ауысуынан сезімталданып, өзінде жоқ антигенге қарсы иммундық IgG антиденелерін өндіруі мүмкін, ал олардың баласында ол антиген болады. Мысалы, OO генотипіндегі (О қан тобы) ана AO генотипіндегі (А қан тобы) ұрықты жүкті болғанда, IgG анти-А антиденелерін өндіруі мүмкін. Әкесінің қан тобы АА немесе АО генотипімен, немесе сирек жағдайда AB генотипімен болуы мүмкін. Қан құю АВО сезімталдығының терапиялық қан құюдан туындауы өте сирек, себебі донор мен алушы арасында қанның АВО үйлесімділігін қамтамасыз ету үшін көптеген күш-жігер жұмсалады және мұқият тексерулер жүргізіледі.

Тәуекел факторлары

Барлық АВО үйлесімсіз жүктіліктердің шамамен үштен бірінде аналық IgG анти-А немесе IgG анти-B антиденелері плацента арқылы ұрықтың қан айналымына өтеді, нәтижесінде жаңа туған нәрестенің қанындағы тікелей Кумбс тестісі әлсіз оң болады. Дегенмен, АВО ГДН көбінесе жеңіл және қысқамерзімді болады, және сирек жағдайларда ғана ауыр болады, себебі: анадан ұрықтың қан айналымына енген IgG анти-А (немесе IgG анти-B) антиденелері ұрықтың көптеген әртүрлі жасушаларында А (немесе B) антигендерін табады, бұл ұрықтың қызыл қан клеткаларына байланысу үшін антиденелердің азаюына себеп болады. Ұрықтың қызыл қан клеткаларының беткі А және В антигендері жүктілік кезінде толық дамымайды, сондықтан ұрықтың қызыл қан клеткаларында антигендік орындардың саны азаяды. Кейбір жағдайларда тікелей Кумбс тестісі теріс болуы мүмкін, бірақ ауыр, тіпті өлімге әкелетін ГДН дамуы мүмкін. Анти-С, анти-с, Hgb жағдайында баланың гемоглобинін кіндік қаннан тексеру қажет. Тромбоцитопения ГДН-ның асқынуларының бірі болғандықтан, тромбоциттер санын тексеру керек. Жаңа туған нәрестелерді скринингтік тексерулер жүктілік кезінде немесе туғаннан кейін донор қанының құйылуы нәтижелеріне әсер етуі мүмкін. Соңғы трансфузиядан кейін 10–12 ай күтіп, қайта тексеру ұсынылады. Кейбір жағдайларда сілекейден алынған ДНК-тестілеу белгілі бір жағдайларды жоққа шығару үшін қолданылуы мүмкін.

Емдеу

ABO HDN антиденелері ұрықтың қызыл қан клеткаларының жойылуына байланысты анемияға және гемоглобиннің ыдырауының қосалқы өнімі – билирубиннің қандағы деңгейінің көтерілуіне байланысты сарғаюға себеп болады. Егер анемия ауыр болса, оны қан құю арқылы емдеуге болады, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі. Ал жаңа туған нәрестелердің бауыры жетілмегендіктен, көп мөлшерде билирубинді өңдей алмайды, сондай-ақ, қан-ми тосқауылы нашар дамыған, сондықтан билирубин миға өте оңай кіріп кетеді. Егер осы жағдайға назар аудармаса, керниктерус ауруына алып келуі мүмкін. Билирубин деңгейі алаңдаушылық тудыратын болса, оны алдымен фототерапия арқылы төмендетуге болады, ал деңгейі өте жоғары болса, алмасу трансфузиясы жасалады. Фототерапия Фототерапия туғаннан кейін билирубин деңгейі 3 немесе одан жоғары болғанда қолданылады. Кейбір дәрігерлер зертханалық нәтижелерді күтіп тұрғанда оны төменгі деңгейлерде де қолданады. IVIG Ішкі тамырға иммуноглобулин (IVIG) терапиясы HDN-ның көптеген жағдайларын сәтті емдеу үшін қолданылған. Ол D антиденесіне ғана емес, сонымен қатар E антиденесіне де қолданылған. IVIG алмасу трансфузиясының қажеттілігін азайту және фототерапияның ұзақтығын қысқарту үшін қолданылуы мүмкін. AAP ұсынады: "Изоиммунды гемолиттік ауру кезінде, егер қарқынды фототерапияға қарамастан TSB деңгейі жоғарылап бара жатса немесе TSB деңгейі алмасу деңгейінен 2-3 мг/дл (34-51 мкмоль/л) шегінде болса, ішкі тамырға 0,5-1 г/кг (2 сағат ішінде) γ-глобулин енгізу ұсынылады. Қажет болған жағдайда, осы дозаны 12 сағаттан кейін қайталауға болады (дәлелдеме сапасы B: пайдасы зиянынан артық). Ішкі тамырға енгізілген γ-глобулиннің Rh және ABO гемолитикалық ауруларында алмасу трансфузиясының қажеттілігін азайтатыны дәлелденген."