Кіріспе

Адам қайықтарды сүйрейді – кәсіп. Бурлак – Ресей империясында өзен қайықтары мен баржаларды сүйреп тартатын адам. Бұл маусымдық жұмыс еді. Бурлактар кәсіп ретінде Ресейде 16-шы ғасырдың соңы мен 17-шы ғасырдың басында пайда болды. Жүк көлігінің кеңеюімен бірге бурлактардың саны артты. Бу кемелерінің таралуымен бурлактарға деген қажеттілік азайды және олар 19-шы ғасырдың соңына қарай дерлік жоғалып кетті.

Шолу

Көктемнен күзге дейін жұмыс істейтін маусымдық бурлактар және уақытша, қажет болғанда жұмыс істейтін бурлактар болды. Ресей өзендерінің көпшілігі мұздаған қыс айларында бурлактар жұмыс істемеді. Ресей империясында бурлактардың негізгі жұмыс істейтін аймақтары – Мәскеуден Астраханға дейінгі Волга өзені, Мәскеуден Архангельскке дейінгі Ақ теңіз жолы (Беломорье) және Украинадағы Днепр өзені болды. Бурлактардың көпшілігі Симбирск, Саратов, Самара, Ярославль, Кострома, Владимир, Рязань, Тамбов және Пенза облыстарының жерсіз немесе кедей шаруаларынан шықты. Бурлактар көбінесе қыс айларында артельге (әдетте төрт-алты, кейде он-қырық, ал сирек жағдайларда 150 адамға дейін) бірігіп, жұмыс істеді. Клиенттер осы кезде ең төмен баға төлесе де, бурлактар қыста көбінесе басқа жұмыс таба алмады. Жұмысты аяқтағаннан кейін, күзде соңғы төлем жасалды. Өнеркәсіптік революцияның басталуымен бурлактардың саны азайды: XIX ғасырдың басында Волга және Ока өзендерінде шамамен 600 000 бурлак жұмыс істесе, XIX ғасырдың ортасында 150 000-ға дейін азайды, ал XX ғасырдың басында бурлактар толығымен жоғалып кетті.

Бүрлектер өсіруде

Бурлак орыс халық әндері мен өнерінде бейнеленген (Илья Репиннің "Волгадағы бурлактар" картинасы). "Дубинушка" – Федор Шаляпин танымал еткен бурлактардың әйгілі дәстүрлі жұмыс әні.