Үш патшалық дәуіріндегі Цао Вэй генералы Фэй Яо

Кіріспе

3 ғасырдағы Цао Вэй генералы Фэй Яо (220–231) – Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Цао Вэй мемлекетінің әскери қолбасшысы.

Өмір

Фэй Яо туралы тарихқа аз мәлімет жазылған; Шығыс Хань әулетінің соңғы кезеңі мен Үш патшалық дәуірінің басқа да көрнекті тұлғаларынан өзгеше, оның өмірбаяны 3 ғасырдағы «Үш патшалықтың жазбалары» (Сангуочжи) еңбегінде, сол дәуір тарихының сенімді көзінде жоқ. Ол туралы ақпарат басқа адамдардың өмірбаяндарының бөліктерінде кездеседі. Фэй Яо туралы алғашқы айтылым 220 жылы, Цао Вэй мемлекеті құрылған және Үш патшалық дәуірінің басталған жылы жасалды. Ол Вэй генералы Цао Чжэньмен бірге Цзюцюань округінде (酒泉郡; қазіргі Цзюцюань, Ганьсу) Чжан Цзиньнің (張進) көтерілісін басуға қатысты. 221 жылдың соңында Лушуйху (盧水胡; Лушуй тайпалары) Лян провинциясында (қазіргі Шаньси және Ганьсу облыстарының бір бөлігін қамтиды) көтеріліс ұйымдастырғанда, Фэй Яо Чжоу Ци (鄒岐), Чжан Цзи, Сяохоу Жу (夏侯儒) және басқалармен бірге оны басуға қосылды. 229 жылдың басында Вэйдің қарсыласы Шу Хань Чэньцан (陳倉; қазіргі Баоцзи, Шэньсидің шығысы) бекінісіне шабуыл жасау үшін әскер жібергенде, Цао Чжэнь Фэй Яоға Хао Чжаоға көмекке әскер жіберуді бұйырды. Бірақ Хао Чжао бекіністі ұстап тұрды және Фэй Яо келген кезде Шу шабуылшылары шегінді. 230 жылы Фэй Яо «Артқы генерал» (後將軍) лауазымына көтерілді. Сол жылы Шу регенті Чжугэ Лян, Шу генералдары Вэй Янь, У И және басқалармен бірге Шу әскерлерін Лян провинциясындағы Вэй жерлеріне шабуыл жасауға бастады. Фэй Яо және тағы бір Вэй генералы Го Хуай Янсиде (陽溪) Вэй Янь әскерлерімен шайқасты, бірақ жеңіліп, кері шегінді. 231 жылдың наурыз айында Шу әскері тағы да Вэйге шабуыл жасады, нәтижесінде Ци тауы шайқасы болды. Ол кезде Вэй генералы Сима И Лян және Юн провинцияларындағы әскери істерді басқарды. Сима И, Чжан Хэ, Фэй Яо, Го Хуай, Дай Лин (戴陵) және басқалары оның қол астындағы сарбаздар ретінде Вэй әскерлерін жауға қарсы тұруға басшылық етті. 231 жылдың сәуір айында Сима И Фэй Яо мен Дай Линге 4000 сарбазбен Шангуй округін (上邽縣; қазіргі Тяньшуй, Ганьсу) қорғауға бұйырды, ал қалған әскерлерді Ци тауындағы (祁山; қазіргі Ли округі, Ганьсу маңындағы таулы аймақтар) жауға шабуыл жасауға бастап кетті. Чжугэ Лян Шангуй округіне шабуыл жасау үшін жасақтың бір бөлігін басқарды, ал қалған әскерін Ци тауына шабуылға қалдырды. Чжугэ Лян мен оның әскерлері Го Хуайды, Фэй Яоны және басқаларды жеңіп, Шангуй округіндегі егінді жинады.

Little information about Fei Yao is recorded in history; unlike other notable figures of the late Eastern Han dynasty and Three Kingdoms period, he does not have a biography in the 3rd century text Records of the Three Kingdoms (Sanguozhi), the authoritative source for the history of that period. Information about him is found in parts of the biographies of other persons. The first mention of Fei Yao was in 220, the year when the Cao Wei state was established and the beginning of the Three Kingdoms period. He joined the Wei general Cao Zhen in suppressing a rebellion by Zhang Jin (張進) in Jiuquan Commandery (酒泉郡; around present day Jiuquan, Gansu). In late 221, when the Lushuihu (盧水胡; Lushui barbarians) started a rebellion in Liang Province (covering parts of present day Shaanxi and Gansu), Fei Yao joined Zou Qi (鄒岐), Zhang Ji, Xiahou Ru (夏侯儒) and others in suppressing the rebellion. In early 229, when Wei's rival state Shu Han sent an army to invade the Wei fortress at Chencang (陳倉; east of present day Baoji, Shaanxi), Cao Zhen ordered Fei Yao to lead troops to reinforce Hao Zhao, the Wei general defending Chencang, but Hao Zhao held his ground and the Shu invaders retreated when Fei Yao showed up. In 230, Fei Yao was promoted to the position of General of the Rear (後將軍). In the same year, the Shu regent Zhuge Liang, along with the Shu generals Wei Yan, Wu Yi and others, led Shu forces to attack Wei territories in Liang Province. Fei Yao and another Wei general, Guo Huai, engaged enemy forces under Wei Yan at Yangxi (陽溪), but were defeated and driven back. Around March 231, Zhuge Liang led Shu forces to attack Wei again, leading to the Battle of Mount Qi. At the time, the Wei general Sima Yi was in charge of military affairs in Liang and Yong provinces. Sima Yi, with Zhang He, Fei Yao, Guo Huai, Dai Ling (戴陵) and others as his subordinates, led the Wei forces to resist the enemy. In April 231, Sima Yi sent Fei Yao and Dai Ling with 4,000 troops to defend Shanggui County (上邽縣; in present day Tianshui, Gansu) while he led the remaining troops to attack the enemy at Mount Qi (祁山; the mountainous regions around present day Li County, Gansu). Zhuge Liang led a detachment to attack Shanggui County while leaving the rest of his army to attack Mount Qi. Zhuge Liang and his troops defeated Guo Huai, Fei Yao and others and collected the harvest in Shanggui County.

Үш патшалықтың романсында

Фэй Яо 14 ғасырдағы "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында маловаты кейіпкер ретінде бейнеленеді, ол Үш патшалық дәуіріне дейінгі және оның кезіндегі оқиғаларды көркемдеп суреттейді. Романда ол Цао Чжэннің бағыныштыларының бірі болып, екінші Шу шабуылы кезінде Вэй жерін қорғауға қатысады. Ол Цзян Вэй жасаған, Цао Чжэнге бағытталған тұтқынға түседі және жаумен қоршалып қалғаннан кейін өз-өзіне қол жұмсайды.