Кіріспе

Франценфест – Италияның солтүстігіндегі Оңтүстік Тироль аймағындағы коммуна және ауыл. Оның аты 1833-1838 жылдары салынған ірі Франценфест бекінісінен шыққан, ал Франценфест станциясы маңызды теміржол түйіні ретінде танымал.

География

Франценфест Оңтүстік Випптал аңғарында, Эйсак өзенінің жанында, Стерзингтен оңтүстікке және Бриксеннен солтүстікке қарай орналасқан. Елді мекен аңғардың батыс жағында, Sachsenklemme тарлығында, ені небары бірнеше жүз метрді құрайтын жерде, Бреннер темір жолымен және SS12 мемлекеттік тас жолымен бірге орналасқан. Ал сол жағында биік орналасқан A22 автострадасы (Бреннер тас жолы) көлдің солтүстік бөлігінен өтіп, қарсы беттегі туннельге кіреді; мемлекеттік тас жол теміржол станциясының жанындағы Эйсак өзенінен солтүстікке қарай өтеді. Аңғар солтүстік-шығыста Зилертал Альпі және оңтүстік-батыста Сарнтал Альпімен шектеледі, олардың биіктігі Тагевальдхорн шыңына дейін жетеді.

Шығу тегі

Франценфест жақында құрылды. Ауыл 19 ғасырда бекіністер құрылысы басталған кезде пайда болды, оған осы жердің атауы (итальян тілінде) және темір жол тікелей байланысты. Бұл жер бастапқыда Миттевальдқа қарасты, жалпы пайдаланудағы жер болып, Оберау және Унтерау екі ауылымен бірге болды. Археологиялық қазбалар көрсеткендей, бұл аймақ б.з.д. 2500 жылға дейін қоныстанған, оны үй керамикасының табылуы растайды. Випптал әрқашан солтүстік-оңтүстік бағытындағы тауар тасымалында маңызды рөл атқарды, біріншіден Грекия, Сицилия және Солтүстік Еуропа арасындағы Ембер жолы ретінде, кейіннен рим дәуірінде Аквилея мен Альптың ар жағындағы аймақтар арасында; сондай-ақ, римдік Виа Клаудия Августаның ұзын бөлігі қазылып алынды. 17 ғасырда, қазіргі станция орналасқан жерде бірнеше шаруашылық болды, олардың бірі "Пост Рейфер" деген атпен сауда орталығына айналды. Ол бүгінге дейін жұмыс істеп келеді.

Қалқа

Бұл жердің әскери маңызы 1809 жылы Тироль көтерілісі кезінде айқын болды, осы шақта 2500 саксондық корольдік әскерінің қолбасшысы, генерал Франсуа Жозеф Лефевр, Андреас Хофер басқаратын тирольдік көтерілісшілердің жасаған шабуылында жеңіліске ұшырады, бұл оқиға кейіннен «Саксондар шатқалы» (Sachsenklemme) деп аталды. 1830 жылдары Австрия императоры Франциск I стратегиялық маңызы бар Бреннер жолында қорғаныс жүйесін салуды қалаған, өйткені ол оңтүстіктен басып кіруден қорқатын. Ауыл стратегиялық мақсаттармен қоныстандырылды, айналасындағы таулы жерлермен жақсы қорғалған және Эйсак аңғарына кіруге кедерес келтіре алатын. Құрылыс жұмыстары 17 маусым 1833 жылы басталды, ал Францтың орнын басушысы, Австрия императоры Фердинанд I, 18 тамыз 1838 жылы Франценфесте бекінісін салтанатты түрде ашты. Бекініс пен кейіннен Бреннер темір жолының салынуы мыңдаған жұмысшыларға жұмыс тауып, Франценфестеде тұруға мүмкіндік берді, бұл ауылдың дамуына және өсуіне үлкен үлес қосты. 1867 жылы Бреннер темір жолындағы станса ашылғаннан кейін Франценфесте солтүстік-оңтүстік бағыттағы ғана емес, сонымен қатар шығысқа қарай Пустер аңғарына (Пустер аңғары темір жолы) Каринтияға және 1871 жылы ашылған Марибордағы Австрияның оңтүстік темір жолына дейін көліктік торап ретіндегі рөлін нығайтты. Алайда, 1882 жылы Германия, Австрия-Мажарстан және Италия Корольдігі арасындағы үштік одақ туралы келісімге қол қойылғаннан кейін Франценфесте бекінісі стратегиялық маңыздылығын жоғалтты. Бекініс әскери оқ-дәрі қоймасына айналдырылды және 1919 жылғы Сен-Жермен келісіміне сәйкес Италияға берілгеніне қарамастан, оның статусы сақталды. 1939 жылы Бриксендегі электр стансасын электрлендіру үшін қажет болған гидроэлектрлік бассейннің құрылысы басталды; жұмыс келесі жылы аяқталды, нәтижесінде Унтерау ауылы суға батты. 1940 жылы Франценфесте муниципалитет мәртебесіне ие болды, маңызды темір жол торабына айналды және локомотивтерді күтіп-ұстау және персоналды орналастыруға арналған инфрақұрылым салынды. 1990 жылдарға дейін Франценфесте ірі қара малға арналған маңызды кедендік тауар станциясы болды, бірақ Австрияның Еуропалық қауымдастыққа кіргенінен кейін маңыздылығы төмендеді. 2008 жылдың жазында Франценфесте бекінісі алғаш рет Manifesta 7 – Еуропалық қазіргі заманғы өнер биенналесінің бірі ретінде көпшілікке ашылды. 2009 жылы бұл жерде 1809 жылғы Тироль көтерілісінің екі жүз жылдығына арналған «Landesausstellung» атты іс-шара өтті.

Елтаңба

Франценфест эмблемасы ауылға сая жолдарды көрсететін күміс түсті төңкерілген грек әрпі "ү"-ынан тұрады. Сол жақ жоғарғы бұрыштағы қызыл түс тасты, оң жақ жоғарғы бұрыштағы көк түс көлді, ал жасыл түс жайлауларды бейнелейді. Бұл эмблема 1968 жылы қабылданған.

Тілдік таралу

2011 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, халықтың 59,63% неміс, 38,51% итальян және 1,86% ладин тілдерінде ана тілі ретінде сөйлейді.