Кіріспе

Арвфурстенс сарайы (Арвфурстенс сарайы) – Стокгольмнің орталығындағы Густав Адольфс Торг алаңында орналасқан сарай. Эрик Палмштедт жобалаған бұл сарай бастапқыда ханшайым София Альбертинаның жеке резиденциясы болған. Ол 1783–1794 жылдары салынды және 1935 жылы тарихи ескерткіш (byggnadsminne) деп жарияланды, содан кейін 1948–52 жылдары Ивар Тенгбом толыққанды қалпына келтірді. 1906 жылдан бері сарай Сыртқы істер министрлігінің орналасқан жері болып табылады. Сарай Густав Адольфс Торг алаңына қарап тұр, ал оның қарсы бетінде Швеция Корольдік операсы орналасқан. Сарайдың жанында премьер-министрдің ресми резиденциясы – Сагер сарайы және үкімет кеңсесі – Розенбад орналасқан. Норрбро көпірі Хельгеандсхольмендегі Риксдаг ғимаратынан өтіп, оңтүстікке қарай Стокгольмнің ескі қаласы мен Корольдік сарайға дейін созылады.

Тарих

Ленарт Торстенссон (1603–51), табысты генерал, алаңның батысындағы аумақты сатып алып, 1646–51 жылдары сарай салдырды. Бұл ғимараттың басты кіреберісі солтүстікке қарай өтетін Фредсгатан көшесіне қараған, ал учаскенің оңтүстік бөлігі әлі де бір қабатты ағаш құрылымдармен толып тұрды. Бұл – Германия-Голландиялық Ренессанс стиліндегі, кірпіштен салынған сарай, сол кезде бүкіл Еуропа бойынша кең таралған стиль. Осы дәуірден сақталған бір бөлме әлі де бар; бұрынғы ас үй қазір Бас протокол жетекшісінің кеңсесі ретінде пайдаланылады. Леннарттың ұлы, Эстландия губернаторы Андерс, экономикасын құтқару үшін мүлікті сатуға әрекет етті, бірақ сәтті болмады. 1696 жылы сарай патшалыққа өтті, бірақ ақырында Торстенссонның мұрагеріне қайтарылды. 1793 жылы король Густав III-нің қарындасы, ханшайым София Альбертина бұл мүлікті сатып алды. Әпкесіне оның мәртебесіне сай резиденция беруді қалаған король, сәулетші Эрик Палмстедттен ескі сарайды сақтап, Корольдік сарайдың солтүстік жағына жасалған жоспарларды пайдаланатын жаңа сарай жобасын жасауды тапсырды. Архитектор алаңның қарсы бетіндегі ғимараттың дәл көшірмесін жасаумен қатар, ескі Ренессанс сарайының жаңа құрылысқа енгізілуін қамтамасыз етуі керек болды. Бұл талап Густав III-нің Густав Адольфқа және оның дәуіріне деген құштарлығын көрсетеді. Париж сияқты, айналасында да бірнеше аристократтардың резиденциялары салынды. Тессиннің жасаған бірнеше жобалары Норрбро көпірінің құрылысы арқылы іске асырылды, бірақ оның жоспарындағы басты элемент – алаңның солтүстік жағындағы патшалық шіркеу – арман болып қалды. Дәл осындай портик әлі де аулада сақталған.

Интерьер

Мацсален ("Тамақхана") немесе Stora konferensrummet ("Үлкен конференц-зал") Торстенссон дәуірінде бастапқыда үш жеке бөлмеге бөлінген, бірақ 18-шы ғасырдың ортасында біріктіріліп, содан бері ресми кешкі ас пен конференциялар үшін пайдаланылады. Қабырғаларда бұрынғы сыртқы істер министрлерінің портреттері және Аксель Оксенстернаның ірі портреті ілінген. Stora salongen ("Ұлы салон") немесе Blå salongen ("Көк салон") – Луи Масрелидің "Кейінгі Густав стилі" деп аталатын стилінде жасалған салон. Бұл, пиано нобильдің орталық және ең ірі бөлмесі, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мұрағат ретінде қолданылған және сол кезде жағдайы нашар болған. Кейін қалпына келтіріліп, қазір ресми қабылдаулар үшін қолданылады. Онда кристалл люстралар, екі құмтас пеш және түпнұсқа көк және ақ түстердегі маталар бар. Сондай-ақ, Иоган Тобиас Сергельдің Густав III және оның қарындасы София Альбертинаның бюстері, сондай-ақ Италия үкіметі сыйлаған төрт мүсін де бар. Аудиенсруммет ("Аудиенс бөлмесі"), қызыл маталарының арқасында Röda salongen ("Қызыл салон") деп те аталады, онда София Альбертина қонақтарын алтыннан жасалған таққа отырғызып, төрт есіктің үстінде ханшайым тәжін киген патшалық гербімен безендірілген. Бүгінде ол министрдің баспасөз хатшысы мен оның командасының кеңсесі ретінде қызмет етеді. Сақталған ағаш ою-өрнектерін 18-шы ғасырдың соңындағы ең көрнекті жиһаз дизайнерлерінің бірі Готлиб Иверсон жасаған, ал әшекейлерін Луи Масрелидің інісі Жан Батист Масрели оймалаған. София Альбертинаның дәуірінде Sällskapsrummet ("Қонақ бөлмесі") – ол және оның сарайлықтары сағаттап сөйлесіп, кесте тігуге арналған салон болған. Луи Масрелидің нимфалар, купидон мен музалар бейнеленген қабырға жақтаулары бір кезде ханшайым мен оның сарайының кестелерін қоршап тұрған, бірақ қазір гүлдер салынған обоимен ауыстырылған. Министрлік сарайға қоныстанғаннан бері бұл бөлме Сыртқы істер министріне тиесілі. Бөлмеде Готлиб Иверсон мен Георг Хаупттің 17-шы ғасырға жататын екі бюросы бар, соңғысында Мари Антуанеттаға сыйлық ретінде тағайындалған әшекейлі сия қадамы орналасқан. Арбецруммет ("Кабинет") бастапқыда ханшайымның жатын бөлмесі, кейін күту бөлмесі болған. Қазір ол Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасарының (kabinettsekreterare) кеңсесі. Бөлмедегі көптеген жиһаздар ханшайымның дәуірінен қалған және әлі де бастапқы орналасқан жерлерінде, сондай-ақ Бельшазардың тойы суреті мен швед гербі бейнеленген рококо шкафы бар.