Ауғанстандағы 2001-2021 жылдардағы Талибан бүлігі

Кіріспе

Ауғанстандағы соғыс кезіндегі үкіметке қарсы талибтер көтерілісі, 2001 жылдан 2021 жылға дейін жалғасқан

Коалицияның көтерілісті басудағы сәтсіздігі
Ауғанстан Ислам Республикасының құлауы
Ауғанстан Ислам Әмірлігінің қайта құрылуы
| жауынгер1 = Ауғанстан Ислам Республикасы
Ауғанстан Ұлттық қауіпсіздік күштері

Одақтас жасақтары
Ауғанстан Ислам Әмірлігінің Жоғары Кеңесі (2015 жылдан бері айыпталып отыр)
Жамиат-и Ислами
Джунбиш-и Милли
| жауынгер2 =
Хаккани желісі
Қолдау көрсетушілер: (айыпталып, Пәкістан тарапынан жоққа шығарылды) (айыпталып, Иран тарапынан жоққа шығарылды)
(айыпталып, Ресей тарапынан жоққа шығарылды)
(Сауд Арабиясы тарапынан айыпталып, Катар тарапынан жоққа шығарылды)
(2001 жылға дейін ашық түрде, ал 2013 жылға дейін айыпталып)

Одақтас топтар
Хезб-е Ислами Гулбуддин (2016 жылға дейін)
Әл-Қаида
Ислами Жихад Одағы
Түркістан Ислами партиясы
Өзбекстан Ислами қозғалысы (2015 жылға дейін)

Талибтердің бөлінген топтары (2015 жылдан бері)
Дадуллах фронты
Фидаи Махаз
| командир1 = Ашраф Гани (Ауғанстан Президенті) Абдулла Абдулла (Ауғанстан Бас Директоры) Абдул Рашид Достум (Ауғанстан Вице-президенті) Мохаммад Мохакик (Ауғанстан Бас Директордың орынбасары) Атта Мухаммад Нур (Балх облысының әкімі) Бислалла Хан Мохаммади (Ауғанстан Қорғаныс министрі) Шер Мохаммад Карими (Армия Бас штабының бастығы) Нангиалай
Коалиция:

Талибтердің көтерілісі 2001 жылғы Ауғанстандағы соғыс кезінде топтың биліктен құлауынан кейін басталды. Талибтер күштері президент Хамид Карзайдың, кейіннен президент Ашраф Ганидің басшылығымен Ауғанстан үкіметімен және НАТО-ның барлық мүшелерін қамтитын АҚШ бастаған күштер коалициясымен күресті; 2021 жылғы талибтердің шабуылдары Ашраф Гани үкіметінің құлдырауына әкелді. Пәкістанның жеке секторлары талибандарға қаржылай көмек көрсетіп, олардың қаржылық тұрақтылығына үлес қосады. Көтеріліс белгілі бір деңгейде көршілес Пәкістанға, әсіресе Хайбер-Пахтунхваға тарады. Талибтер Ауғанстанның Ұлттық қауіпсіздік күштері мен олардың НАТО одақтастарына, сондай-ақ азаматтық нысандарға қарсы соғыс жүргізді. Аймақтық елдер, әсіресе Пәкістан, Иран, Қытай және Ресей, көтерілісші топтарды қаржыландыру мен қолдаумен жиі айыпталады. Хаккани желісі, Хезб-е Ислами Гулбуддин (2016 жылға дейін) және кішігірім Әл-Қаида топтары да талибтердің көтерілісіне қатысты.

Өмірбаян

2001 жылы АҚШ Ауғанстанға басып кіргеннен кейін Талибан жеңіліске ұшырады және көптеген Талибан жауынгерлері қозғалыстан шығып кетті немесе Пәкістан аумағындағы тығырлақтарға шегінді. 2003 жылдың мамыр және маусым айларында жоғары дәрежелі Талибан шенеуніктері Талибан қайта құрылып, АҚШ күштерін Ауғанстаннан ығыстыру үшін партизандық соғыс жүргізуге дайын екенін мәлімдеді. Омар Дадулла сияқты Талибан командирлеріне бес операциялық аймақты бөліп берді. Дадулла Забул провинциясындағы жағдайды өз бақылауына алды. 2004 жылдың соңында сол кезде жасырын болған Талибан жетекшісі Мұхаммед Омар "Америка және оның марионеттеріне" (яғни, Ауғанстанның уақытша үкімет күштеріне) қарсы көтеріліс жарияланды, мақсаты – "еліміздің тәуелсіздігін қайтару" екенін айтты. Талибан бірнеше жыл бойы қайта құрылып, 2006 жылы көтеріліс науқанын жаңартты.

Ұйым

2018 жылы Талибан төрт түрлі шурадан немесе өкілдік кеңестерден тұрды. Біріншісі – Кветта Шурасы. Оған екі кішігірім шура бағынады: Хаккани желісі (Мәран Шах Шурасы деп те аталады) және Пешавар Шурасы. Пешавар Шурасы 2005 жылдың наурыз айында құрылды және Ауғанстанның шығысында орналасқан. Оның жауынгерлерінің көп бөлігі «Хезб-е Ислами Гүлбұддин» ұйымының бұрынғы мүшелері. Хаккани желісі 2007 жылы Кветта Шурасынан тәуелсіздігін жариялап, 2015 жылдың тамызында қайта қосылды. Пешавар Шурасы 2009 жылдан 2016 жылға дейін дербес болды. Екінші тәуелсіз шура – Бадахшан провинциясында орналасқан Солтүстік Шурасы. Үшіншісі – Иранның қолдауымен құрылған Машхад Шурасы, ал төртіншісі – Мұхаммед Расул басқаратын Расул Шурасы, сондай-ақ Ислам Әмірлігінің Жоғарғы Кеңесі деп те аталады. Алайда, кейінгі бағалаулар көрсеткендей, есірткі Талибанның негізгі кіріс көзі емес. 2001 жылдан бері ұйымның көлеңкелі үкіметтері кезінде салық жинау және минералды ресурстарды сату да маңызды табыс көзі болды. 2009 жылдың 28 шілдесінде Ауғанстан мен Пәкістан жөніндегі АҚШ арнайы өкілі Ричард Холбрук Батыс Еуропа мен Перс шығанағы елдерінен түскен ақша аударымдары есірткі саудасынан түскен табыстан асып түсетінін және осы қаржы көзін тоқтату үшін жаңа жұмыс тобы құрылғандығын мәлімдеді. АҚШ Халықаралық даму агенттігі келісімшарттардан алынған параның Талибанға жіберілген болу мүмкіндігін тергеп отыр. Лондон экономика мектебінің (LSE) баяндамасында Пәкістанның барлау қызметі ISI Талибанға бұрынғыдан әлдеқайда көп көлемде қаржы, оқу және баспана беруіне ең нақты дәлелдер келтірілген. Баяндама авторы Мэтт Уолдман Ауғанстандағы Талибанның тоғыз майдан командирімен сөйлесіп, Пакистанның көтерілісшілермен байланысы бұрын ойлағаннан гөрі терең екенін анықтады. Кейбір сұхбаттасқандар бұл ұйым тіпті Талибанның жоғары кеңесі – Кветта Шурасының отырыстарына қатысқан деген болжамдарды айтты. Пәкістан әскерінің өкілі бұл хабарламаны «жалаң жала» деп сипаттап, жоққа шығарды. Пәкістанның қарулы күштері мен барлау қызметі, әсіресе Сыртқы барлау басқармасы (ISI) Талибанның операциялық мүмкіндіктерін арттыруда маңызды рөл атқарады, нәтижесінде олар күшті әскери күшке айналды. Мысалы, Талибанның Пәкістанда орналасқан филиалы – Хаккани желісі, Пәкістан барлау қызметі – Inter Services Intelligence (ISI) тарапынан күшті қолдау алды. Пәкістанның бұрынғы ішкі істер министрі Шейх Рашид Ахмад 2021 жылдың 1 қыркүйегінде Hum News телеарнасына берген сұхбатында: «Талибанның барлық жетекшілері Пәкістанда туып өсті. Біз оларды оқытып, одан да көптерін білім алдырдық» деді. Кейінірек, 2021 жылдың 29 қыркүйегінде ол Пәкістанның Талибанға әскери қолдау көрсеткенін жоққа шығарып, «АҚШ бізге Талибанға көмектескен деп айыптайды, бірақ біз оларды тек АҚШ сұрауымен келісім үстеліне әкелуге көмектестік» деп мәлімдеді.

As of 2018, the Taliban was composed of four different shuras, or representative councils. The first is the Quetta Shura. Two smaller shuras are subordinated to it, the Haqqani network (also known as the Miran Shah Shura) and the Peshawar Shura. The Peshawar Shura was established in March 2005, and is based in eastern Afghanistan. The majority of its fighters are former members of the Hezb e Islami Gulbuddin. The Haqqani network declared its autonomy from the Quetta Shura in 2007, and rejoined in August 2015. The Peshawar Shura was autonomous from 2009 until 2016. The second autonomous shura is the Shura of the North, based in Badakhshan Province. The third is the Mashhad Shura, sponsored by Iran, and the fourth is the Rasool Shura, led by Muhammad Rasul and also known as the High Council of the Islamic Emirate. However, later estimates show that drugs might not be the major source of income of the Taliban. Taxation and mineral sales under the group's shadow governments since 2001 have also been major sources. On 28 July 2009, Richard Holbrooke, the United States special envoy for Afghanistan and Pakistan, said that money transfers from Western Europe and the Gulf States exceeded the drug trade earnings and that a new task force had been formed to shut down this source of funds. The United States Agency for International Development is investigating the possibility that kickbacks from its contracts are being funneled to the Taliban. A report by the London School of Economics (LSE) claimed to provide the most concrete evidence yet that the Pakistani intelligence agency ISI is providing funding, training and sanctuary to the Taliban on a scale much larger than previously thought. The report's author Matt Waldman spoke to nine Taliban field commanders in Afghanistan and concluded that Pakistan's relationship with the insurgents ran far deeper than previously realized. Some of those interviewed suggested that the organization even attended meetings of the Taliban's supreme council, the Quetta Shura. A spokesman for the Pakistani military dismissed the report, describing it as "malicious". Pakistan's armed forces and intelligence services, most notably the Inter Services Intelligence Directorate (ISI), play a significant role in bolstering the operational capabilities of the Taliban, resulting in their emergence as a formidable military entity. For example, the Haqqani Network, a Taliban affiliate based in Pakistan, had strong support from Inter Services Intelligence (ISI), the Pakistan intelligence agency. Pakistan's former Interior minister Sheikh Rasheed Ahmad on 1 September 2021, said in an interview with Hum News that "All top Taliban leaders were born and brought up in Pakistan. This has been our 'service' that we trained them and many more might be studying." Later on 29 September 2021, he denied Pakistan gave any military support to the Taliban and further claimed "US is accusing us that we facilitated Taliban but we only facilitated them to bring them to the table at the request of US".

Ресей мен Иран

Терроризм мен қақтығыс жөніндегі Корольдік Біріккен қызмет институтының аға ғылыми қызметкері доктор Антонио Джиустоцци: "Орыстар мен ирандықтар 2021 жылдың мамыр-тамыз айларында талибанның мол жылдамдықпен ілгерілеуіне көмектесті. Олар оларды қаржыландырып, қару-жарақпен қамтамасыз етті, бірақ одан да маңыздысы, екі елге немесе тіпті екеуіне де жақын партиялар, топтар мен жеке тұлғалармен келісімдер жасасуға көмектесті. [ ] Иран революциялық гвардиясы талибанның батыс Ауғанстандағы ілгерілеуіне көмектесті, соның ішінде Иранмен байланысы бар түрлі күшті адамдар мен жасақтардың командирлеріне талибандарға қарсылық көрсетпеуге ықпал етті".

2001-2006 Талибан көтерілісі қайта топтасу кезеңі

Тора-Бора шайқасы мен «Анаконда» операциясынан кейін талибандар жеңіліске ұшырады және көптеген талибан жауынгерлері қозғалысты тастап кетті немесе Пакистанның паналауына шегінді, онда олар қайта топтасудың бастапқы кезеңдерін қолға алды. 2003 жылдың басында талибандар мен басқа топтар таратып жүрген жаңдамалар қалалар мен ауылдарда кездесті, онда ислам дінін ұстанушылар АҚШ әскерлеріне және басқа шетелдік сарбаздарға қарсы қасиетті соғысқа көтерілуге шақырылды. 2003 жылдың 27 қаңтарында «Мангус» операциясы (Ауғанстандағы соғыс) барысында американдық әскерлер Спин-Болдактан 24 шақырым (15 миль) солтүстікке орналасқан Ади Гар үңгір кешеніне шабуыл жасады. 18 көтерілісшінің қаза болғаны хабарланды, ал АҚШ тарапынан жараланғандар болған жоқ. Бұл жердің Пәкістаннан келетін жабдықтар мен жауынгерлердің базасы болуы күдік тудырды. Сол кезде Ауғанстан мақсаттарына салыстырмалы түрде ірі талибан топтары жасаған бірінші оқшауланған шабуылдар да пайда болды. 2003 жылдың мамыр айында Талибан Жоғарғы Сотының бас судьясы Абдул Салам талибандардың қайта келгенін, қайта топталғанын, қайта қаруланғанын және АҚШ күштерін Ауғанстаннан ығыстыру үшін партизандық соғысқа дайын екенін жариялады. Омар Дадулла сияқты талибан командирлеріне бес операциялық аймақты бөліп берді, ол Забул провинциясын басқарды. «Valiant Strike» операциясы – 2003 жылдың 19 наурызында Ауғанстанда жарияланған АҚШ-тың ірі әскери операциясы. Операцияға 504-ші парашюттік жаяу әскер полкінің 2-ші және 3-ші батальондары, румын және ауған әскерлері қатысты. Бірлескен күштер Қандаһар және Оңтүстік Ауғанстанның бір бөлігі арқылы өтіп, талибанның жау әскерлерін және қару қоймаларын жоюды, сондай-ақ аймақтағы талибан қызметі туралы ақпарат жинауды мақсат етті. Операция 8 маусымда өткен ірі шайқаспен аяқталды. «Asbury Park» кезінде 22-ші теңіз экспедициялық бөлімі жиі ор қазып, теңізшілерге шабуыл жасайтын қарсыласқа тап болды, бұл дәстүрлі соққы және қашу (немесе «асимметриялық шабуыл») әдістерінен өзгеше болды. Сондықтан теңізшілер B-1B Lancer, A-10 Warthog және AH-64 Apache ұшақтарының көмегімен «күн сайынғы шайқастарға» қатысты, бұл шайқастар Кунар провинциясының орталығы Асадабадтан батысқа қарай шамамен 32 шақырым (20 миль) жерде болды. «Red Wings» операциясы жергілікті талибанның коалицияға қарсы милициясының (ACM) қызметін тоқтатуға бағытталған, осылайша аймақтық тұрақтылыққа үлес қосып, 2005 жылдың қыркүйегіне жоспарланған Ауғанстан Парламенті сайлауын жеңілдетуді көздеді.

Following the Battle of Tora Bora and Operation Anaconda, the Taliban was defeated and many Taliban fighters left the movement or retreated to sanctuaries in Pakistan, where they began the initial stages of re grouping. Pamphlets by Taliban and other groups turned up strewn in towns and the countryside in early 2003, urging Islamic faithful to rise up against US forces and other foreign soldiers in holy war. On 27 January 2003, during Operation Mongoose (War in Afghanistan), a band of fighters were assaulted by US forces at the Adi Ghar cave complex 15 mile (24 km) north of Spin Boldak. Eighteen rebels were reported killed with no US casualties. The site was suspected to be a base for supplies and fighters coming from Pakistan. The first isolated attacks by relatively large Taliban bands on Afghan targets also appeared around that time. In May 2003, the Taliban Supreme Court's chief justice, Abdul Salam, proclaimed that the Taliban were back, regrouped, rearmed, and ready for guerrilla war to expel US forces from Afghanistan. Omar assigned five operational zones to Taliban commanders such as Dadullah, who took charge in Zabul province. Operation Valiant Strike was a major United States military ground operation in Afghanistan announced on 19 March 2003 that involved 2nd and 3rd battalions of 504th Parachute Infantry Regiment, Romanian and Afghan troops. The combined forces moved through Kandahar and parts of Southern Afghanistan with the objective of eliminating Taliban enemy forces and weapons caches while also attempting to gather intelligence on Taliban activity in the area. culminating in a large battle on 8 June. During Asbury Park, the 22nd Marine Expeditionary Unit was faced with an opponent that frequently would dig in and engage the Marine forces, rather than the traditional hit and run (or "asymmetric attack") methods. As such, Marines, with the aid of B 1B Lancer, A 10 Warthog, and AH 64 Apache aircraft, engaged in "pitched battles each day," approximately 20 mile (32 km) west of Kunar's provincial capital of Asadabad, Operation Red Wings was intended to disrupt local Taliban anti coalition militia (ACM) activity, thus contributing to regional stability and thereby facilitating the Afghan Parliament elections scheduled for September 2005.

2006 жылғы эскалация

2006 жылы Ауғанстан жасалған жарылғыш құрылғылармен және қанаушы шабуылдарының күшеюіне тап болды, әсіресе 2006 жылдың көктемінде НАТО көтерілісшілерге қарсы күресті өз мойнына алғаннан кейін. Ауғанстан президенті Хамид Карзай батыс елдерінің қолданған әдістерін ашық сынады. 2006 жылдың маусым айында ол былай деді:

«Екі жыл бойы мен халықаралық қауымдастықты Ауғанстанда болып жатқан жағдайлар туралы және осы мәселеде тәсілді өзгерту қажеттігі туралы жүйелі түрде, тұрақты түрде және күн сайын ескерттім. Халықаралық қауымдастық терроризмге қарсы осы соғыстың қалай жүргізіліп жатқанын қайта қарауы керек».

Көтерілісшілердің де әрекеттері сынға ұшырады. Human Rights Watch ұйымының мәліметінше, Талибан (және шамалы дәрежеде Хезб-э-Ислами Гулбуддин) Ауғанстан азаматтарына жасаған бомбалау және басқа да шабуылдары «2006 жылы күрт өскен», соның салдарынан «кем дегенде 350 қарулы шабуылда кем дегенде 669 ауған азаматы қаза тапқан, олардың көпшілігі қасақана бейбіт тұрғындарға немесе азаматтық нысандарға бағытталған». Көтерілісшілер жасаған 131 шабуылдың салдарынан 212 бейбіт тұрғын (732 адам жарақат алған), 46 ауған армиясы мен полиция қызметкері (101 адам жарақат алған) және 12 шетелдік сарбаз (63 адам жарақат алған) қаза тапқан. Біріккен Ұлттар Ұйымының бағалауынша, 2011 жылдың бірінші жартысында бейбіт тұрғындардың қаза болуы 15%-ға өсіп, 1462 адамға жетті, бұл соғыс басталғаннан бергі ең жоғары көрсеткіш, және шетелдік әскерлердің санын арттыруға қарамастан орын алды.

2007 жыл

Талибан жанкешті бомбалауды тактика ретінде қолдануын жалғастырды. 2007 жылы Ауғанстанда 140 жанкешті бомбалау оқиғасы тіркелді – бұл соңғы бес жылдың көрсеткіштерінен асып түседі, нәтижесінде 300-ден астам адам қаза тапты, олардың көпшілігі бейбіт азаматтар еді. БҰҰ-ның баяндамасында осы қылмыстарды жасағандардың Пакистан медреселерінде Талибан жетекшілері тартқан, білімі төмен, наразы жастар екені айтылды. Батыс сарапшыларының пікірінше, Талибан кез келген уақытта шамамен 10 000 жауынгерді далаға шығара алады, бұл туралы 30 қазандағы «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланды. Газетте бұл сандардың «2000-3000-ға жуығы ғана толық уақытты, жоғары мотивтенген көтерілісшілер» екені хабарланды. Қалғандары уақыты бос адамдар, олардың арасында бомбалау шабуылдарына ашуланған немесе ақша табу үшін соғысқа қатысқан жас ауғандар бар. 2007 жылы Ауғанстан мен АҚШ ресми тұлғаларының мәлімдемесіне сәйкес, Ауғанстанға бұрынғыдан да көп шетелдік жауынгерлер келді. Шамамен 100-300 толық уақытты жауынгер шетелдік азаматтар, көбінесе Пәкістан, Өзбекстан, Чечня, түрлі араб елдерінен, сондай-ақ Түркия мен Батыс Қытайдан келгендер. Олар көбінесе экстремистік көзқарастас және зорлық-зомбылыққа бейім, сонымен қатар Интернетке күрделі бейнежазбалар жүктеу немесе бомба жасау сияқты біліктерді әкеледі. Сондай-ақ, Талибан Ауғанстанның 54%-ын бақылауда ұстап отыр деген хабар тарады. 15 сәуірде Ауғанстан үкіметі итальяндық журналисті босату үшін екі ауғандық құрбан болғаннан кейін Талибанмен барлық кепілдік мәмілелерін тоқтатуға уәде берді.

2010 жыл

2010 жылы ISAF-тың 2010 жылдың ақпан айында басталған "Моштарак" операциясы арқасында талибандар Хелманд провинциясының бір бөлігінен ығыстырылды. Осы уақытта талибандардың көтерілісі елдің солтүстік провинцияларына тарады. Фарьяб провинциясының губернаторы Абдул Хак Шафактың сөзінше, талибандардың жаңа саясаты – күштерді оңтүстіктен солтүстікке жылдыру, арқылы олардың "әр жерде" бар екенін көрсету болды. Ауғанстан және НАТО әскерлерінің басым бөлігі оңтүстік және шығыс провинцияларында орналасқандықтан, бұрынғыда тыныш болған солтүстіктегі ауыл тұрғындары қауіпсіздіктің күрт нашарлауына тап болды. Көтерілісшілер Қундуз және Бағлан сияқты провинцияларда жаңа аумақтарды басып алды, тіпті солтүстік-шығыстағы Бадахшан провинциясының тауларына да еніп кірді.

2011 жыл

2011 жылы бүлік күшті жалғасты.

2012 жыл

Талибанның көтерілісі 2012 жылы да жалғасты.

Қаңтар

6 қаңтар – Газни провинциясындағы полиция бекетінде жанкешті автомобиль жарылысынан үш полицей қаза тапты. 8 қаңтар – АҚШ-тың бұрынғы қорғаныс министрі Роберт Гейтстің жаңадан шыққан кітабында президент Барак Обаманың Ауғанстандағы соғысты басқаруы сынға алынды. 9 қаңтар – Ауғанстан үкіметі американдық тараптың қауіпсіздікке қатер төндіретініне қарсылығына қарамастан, 72 талибан содырын түрмеден босату туралы жариялады. 11 қаңтар – АҚШ әскерлері төрт жасар ауған баласын өлтірді. 17 қаңтар – Кабулдегі мейрамханадағы жанкешті шабуылдан 21 адам қаза тапты. 26 қаңтар – Кабулда жанкешті бомбалаушы әскери автобусқа шабуыл жасап, екі әскер мен екі азаматты өлтірді.

Ақпан

10 ақпан – Кабулда автокөлікке орнатылған бомба жарылып, ИСАФ-пен жұмыс істейтін екі подрядчик қаза тапты. 18 ақпан – Кабулда қамығушы бомбалап, кем дегенде екі адам мерт болды. 24 ақпан – Кхейбер-Пахтунхвада Талибанның ірі командирі Асматулла Шахин Бхиттани қаза тапты.

Сәуір

2 сәуір – Әскери форма киген қамықор өлімге қарсы шабуыл жасап, Кабулдағы сайлау тіркеу кеңсесінде алты полицейді өлтірді. 4 сәуір – Хост қаласында полиция формасын киген ауғандық бір адам Associated Press агенттігінің екі қызметкерін атып жаралады. Олардың бірі, Пулитцер сыйлығының иегері, фотожурналист Аня Нидрингхаус қаза тапты. Екіншісі ауыр жарақат алды.

Мамыр

8 мамыр – Ауғанстан шекарасына жақын Солтүстік Вазиристан аймағындағы жол жиегіндегі мина сегіз пакистандық әскерге өлтірді. 21 мамыр – Талибан Бадахшан және Лағман провинцияларында шабуылдар жасап, 10 полицей және үш азаматты өлтірді. 23 мамыр – Қарулы күштер Герат провинциясындағы Үндістан консулдығына шабуыл жасады.

Маусым

9 маусым – НАТО Халықаралық қауіпсіздікке көмектесу күштерінің бес сарбазы Талибанмен шайқаста қаза болды.

Шілде

2 шілде – Кабулда жанкешті бомбалаушы Ауғанстан ұлттық армиясының әуе күштері автобусына шабуыл жасап, кем дегенде бес адамды өлтірді. 8 шілде – Талибан Орталық Ауғанстанда 10 азаматты, Халықаралық қауіпсіздікке көмектесу күштерінің төрт чех мүшесі мен екі ауған полиция қызметкерінің қаза болуына себеп болған шабуылға жауапкершілікті мойындады. 12 шілде – Ауғанстан Талибандарының шекара маңындағы шабуылы нәтижесінде Пәкістанның Федералдық әкімшілік аймақтарындағы Баджаур агенттігінде үш Пәкістан армия сарбазы қаза тапты. 15 шілде – Ауғанстанның шығысындағы Пактика провинциясындағы базарда автокөлік бомбасы жарылып, кем дегенде 89 адам қаза тауып, көптеген адамдар жарақат алды, бұл соғыстың ең қанды шабуылдарының бірі болды. 17 шілде – Кабул халықаралық әуежайының жанында жарылыстар мен оқ атысы болды, сонымен қатар жауынгерлер құрылыс жүргізіліп жатқан ғимаратты уақытша басып алды. 22 шілде – Талибанның жанкешті шабуылшысы Кабул халықаралық әуежайының жанында өзін-өзі жарылтып, үш шетелдік кеңесші мен бір ауған аудармашыны өлтірді. 24 шілде – Гератта шетелдік гуманитарлық ұйымда жұмыс істеген екі фин қызы атып өлтірді. 25 шілде – Ауғанстандық көтерілісшілер Кабулдан келе жатқан 17 шиа азаматын өлтірді. 26 шілде – Көтерілісшілер Гур провинциясындағы шағын автобустарды тоқтатып, 14 шиа мұсылманын атып өлтірді. 29 шілде – Жанкешті бомбалаушы Қандаһар қаласында Ауғанстан президентінің туысы және аймақтық ықпалды тұлға Хашмат Карзайды өлтірді.

Тамыз

5 тамыз – АҚШ генерал-майоры Гарольд Грин қаза тапты, ал неміс бригадир-генералы мен бірнеше американдық сарбаздар 15 жарақат алғандардың арасында болды. Бұл оқиға Кабулдағы Маршал Фахим атындағы Ұлттық қорғаныс университетінде ауған сарбазы жасаған қарулы шабуыл кезінде болды, ал шабуыл жасаған ауған сарбазы ауған әскерлері тарапынан жойылды. 14 тамыз – Лағман провинциясында полиция машинасының жанында жол жиегіндегі бомба жарылып, үш полиция қызметкері қаза тауып, тағы төртеуі жарақат алды. 30 тамыз – Талибан көтерілісшілері Жалалабадтағы Ұлттық қауіпсіздік дирекциясы ғимаратына шабуыл жасап, кем дегенде алты адамның өмірін қиды.

Қыркүйек

8 қыркүйек – Оңтүстік Кандагар провинциясының полиция бастығы жанкешті бомба шабуылынан қаза тапты. 16 қыркүйек – Кабулда ірі бомба жарылып, үш халықаралық сарбаз (оның ішінде АҚШ армиясының майоры) қаза болып, бесеуі жарақат алды. 30 қыркүйек – Кабулдағы екі жанкешті шабуылдың салдарынан жеті адам қаза тауып, 21 адам, оның ішінде ауған әскерлері де жарақаттанды.

Қараша

10 қараша – Жалалабад пен Логар провинциясында бомбалық шабуылдардан командирдің ішінде болған он полиция қызметкері қаза тапты. 13 желтоқсан – Атикулла Рауфиге қастандық жасалды. 18 қараша – Кабулда жанкешті шабуыл жасалып, кем дегенде екі адам өлтірілді. 27 қараша – Кабулдағы жанкешті шабуылда алты адам, оның ішінде бір британдық азамат қаза тапты.

2015 жыл

2015 жылы талибандар Ауғанстанда түрлі табыстарға қол жеткізіп, нәзік жаңа үкіметті ыдыратуға тырысты, бұл 2001 жылы НАТО араласып кіргеннен бері көрілмеген жетістіктер еді. Талибандар өзіне-өзі жарғыш шабуылдарын күшейтіп, елдің әртүрлі аймақтарында аумақтық үстемдікке ие болды.

Қундуз шабуылдары

Сәуір айынан бастап талибандар Солтүстік Қундуз провинциясындағы Қундуз қаласы үшін күресті, қыркүйекке дейін қаланы басып алды. Ауғанстан қарулы күштері қазан айында қаланы қайта басып алғанын мәлімдеді, бірақ жергілікті дереккөздер бұл туралы күмәнді пікір білдіреді. Қаланың жылдам құлауы кейбір үкімет шенеуніктерінің президент Ашраф Ғани мен бас атқарушы директор Абдулла Абдулланың отставкаға кетуін талап етуіне себеп болды.

Хелманд шабуылдары

Желтоқсан айында Талибан Ауғанстанның оңтүстігіндегі Хелманд провинциясындағы Лашкар-Га, Сангин қалаларын және маңындағы елді мекендерді қоршауға алып, Ауғанстан күштеріне қарсы аумақтық үстемдігін кеңейтті. Желтоқсан айының соңына қарай Талибан Сангиннің көп бөлігін басып алды, жергілікті Ауғанстан күштері қоршауға түсіп, оқ-дәрі мен азық-түлік үшін әуеден жеткізілуге мәжбүр болды.

Әсерлер

Талибанның жетістіктері олар мен үкімет арасындағы бейбіт келіссөздерді қиындатты және келіссөздер мәселесі бойынша Талибан ішінде даулар тудырды. Жаңа шабуылдарға жауап ретінде АҚШ-тың көтерілісшілдерге қарсы операцияларға көмектесу үшін әскерін шығаруды тежейтіні хабарланды.

2017 жыл

10 қаңтарда талибандар Кабулда және Хелманд провинциясының Лашкар-Гаха қаласындағы бомбалауларда ондаған адамды өлтірді. 21 сәуірде кем дегенде 10 талибан Мазар-и-Шарифтегі Шахин лагеріне шабуыл жасап, кем дегенде 140 сарбазды қаза қылды. Барлық шабуылшылар жойылды. 22 маусымда Лашкар-Гахадағы банкте талибанның жанкешті бомбалаушысы кем дегенде 34 адамды өлтірді.

2018 жыл

27 қаңтарда Кабулда талибан жанкешті бомбалаушысы жедел жәрдем көлігінде бомба жарып, 100-ден астам адамды қаза қылды.

2019 жыл

Жылдың көп бөлігінде АҚШ үкіметі талибандармен бейбіт келісімге қол жеткізу мақсатында жоғары деңгейдегі келіссөздер жүргізіп келді. Алайда, 2019 жылдың 7 қыркүйегінде Кабулда болған, 11 адам мен бір американдық әскерінің қаза болуына себеп болған қанаушылық шабуыл АҚШ президентін талибандармен бейбіт келіссөздерін үзуге мәжбүр етті. Қыркүйек айының ортасында АҚШ Мемлекеттік хатшысы Майк Помпео АҚШ талибандармен бейбіт келіссөздерін тоқтатқаннан бері бір апта ішінде талибандар 1000-нан астам соғыс салдарынан зардап шеккенін мәлімдеді.

2020 жыл

29 ақпанда Катардың Доха қаласында АҚШ-Талибан келісіміне қол қойылды. Келісімде алдағы 14 айда барлық 13 000 АҚШ және одақтас әскерлерін Талибан бейбіт процесін жалғастыру шартымен елден шығарып алу көзделген. Шамамен 5000 әскерді шығару алғашқы 135 күн ішінде жүзеге асырылады. Бейбіт келісімде Талибан "Әл-Қаида" сияқты террористік ұйымдарға Ауғанстан аумағын АҚШ пен оның одақтастарының қауіпсіздігіне қауіп төндіру үшін пайдалануға рұқсат етпеуі тиіс еді. 2 мамырда АҚШ келісімге екі тараптың да зорлық-зомбылықты 80 пайызға төмендету туралы жазбасыз міндеттемесі енгенін мәлімдеді. Reuters агенттігінің хабарлауынша, келісімге қол қойылғаннан бері қалаларға және коалициялық күштерге жасалған шабуылдар азайған, бірақ 2019 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда жалпы шабуылдар 70 пайызға артқан. Талибан келісімге қол қойылғаннан кейін шабуылдар азайғанын мәлімдеді. 14 мамырда Пактия провинциясының Гардез қаласында Талибанның жанкешті бомбалаушысы жүк көлігімен бес бейбіт тұрғынды өлтірді. 18 мамырда Талибан Газни провинциясындағы ұқсас шабуылда тоғыз адамды өлтірді. 29 мамырда Талибан мен олармен байланысты Хаккани желісінің көптеген басшылары COVID-19 жұқтырғаны белгілі болды. Осының салдарынан, Мулла Мохаммад Омардың ұлы Мулла Мохаммад Яқуб бүкіл ұйымның уақытша басшысы болып тағайындалды.

2021 жыл

2021 жылы АҚШ күштері мен одақтастары Ауғанстаннан шыға бастады, бұл талибандарға көтерілістерін күшейтуге мүмкіндік берді. 16 маусымда талибандар Ауғанстан Ұлттық Армиясының 22 әскери қызметкерін қарсы алғанда өлтірді; жергілікті куәгерлер соғысшылардың арасында қолданған тілі шетелдік болғанын, яғни олар жергілікті емес екенін мәлімдеді. 29 маусымда талибандар мен үкімет күштері арасындағы қақтығыстарда 28 бейбіт тұрғын қаза тауып, 290 адам жарақат алды. Кундуз қаласындағы аурухана басшысының мәліметінше, әскери сарапшылардың айтуынша, талибандар оңтүстіктегі бекіністерінен шығып, солтүстіктегі шайқастарды күшейтті. 2 шілдеде АҚШ күштері Баграм әуежайын толық тастап, оны Ауғанстан Қарулы Күштеріне тапсырды, ал АҚШ-ты қоса алған коалиция 20 жылдан кейін Ауғанстаннан кетуге дайындалды. Осы уақытта талибандар мен үкімет күштері арасындағы шайқас жалғасты, сарапшылар талибандардың "Кабул қақпасында" тұрғанын болжады. Кейін жергілікті тұрғындар Баграм әуежайын тонады. Кейін Ауғанстан әскері әуежайды тонаушылардан тазартып, бақылауға алды. Алайда, маусым айында талибандар Ауғанстан Ұлттық Армиясынан 700 "Хамви" көлігін, ондаған бронетранспортер мен артиллериялық жүйелерді жаулап алды, өйткені солтүстіктегі шабуыл кезінде топтың бақылауына көбірек аудандар өтті. 4 шілдеде талибандар түнде бірнеше аудандарды басып алды, ал ауған әскері өз бекеттерін тастап, Бадахшан провинциясы арқылы көрші Тәжікстанға қашты. Тәжікстанның Ұлттық қауіпсіздік комитеті 300-ден астам ауған әскері Тәжікстан шекарасын кесіп өткенін хабарлады, ал Талибан өкілі Забиулла Мұжахидтің көптеген аудандарды қарсылықсыз басып алғанын растады. 5 шілдеде Ауғанстан президентінің кеңесшісі Хамдулла Мохиб талибандар Бадахшан провинциясындағы алты ауданды басып алғаннан кейін солтүстікте қарсы шабуыл жасалатынын мәлімдеді. Күн бұрын кем дегенде 1037 ауған әскері өздерінің бекеттерін тастап, Тәжікстанға қашты. 7 шілдеде талибандар Бадгис провинциясының астанасы Қала-и-Науға кірді, соғысшылар "қала орталығына қарай" жылжыған кезде ауыр шайқастар болды. Қаладағы барлық мемлекеттік қызметкерлер жақын маңдағы әскери базаға көшірілді, ал талибандар қала түрмесінен 400-ге жуық тұтқынды босатті. 9 шілдеде талибандар Ауғанстанның Иранмен шекарасындағы ең ірі шекаралық пункті – Ислам Қала шекаралық қаласын басып алды. Сол күні талибандар Түрікменстанмен шекарадағы Торғунди қаласын басып алды, Гератта Ауғанстан Ұлттық қауіпсіздік күштері күйреп қалды. Ішкі істер министрлігі әскерлердің "уақытша қайта орналастырылғанын" және шекаралық пунктті қайта басып алуға күш-жігер жұмсалып жатқанын мәлімдеді. Сонымен қатар, Кандагар провинциясының әкімі Рохулла Ханзаданың өкілі талибандар Кандагар қаласын басып алу үшін шайқас бастағанын мәлімдеді. 22 шілдеде Спин-Болдак ауданындағы атыста 100 адам қаза тапты. 3 тамызда Кабулға көліктік бомбалап өлтіруші және қарулы адамдар шабуыл жасады. Шабуылшыларды есептемегенде, сегіз адам қаза тапты. 9 тамызда #СанкцияПакистан Ауғанстанда және бүкіл әлемде Twitter-дегі ең танымал тақырыптардың біріне айналды, ауғандықтар Талибанды қолдағандығы үшін Пәкістанды жауапты деп есептеді. 12 тамызда елдің үштен екі бөлігі талибандардың бақылауында болды, тек төрт қала ғана талибандардың бақылауында емес еді. АҚШ үкіметінің (ҚХА) бөлімдері Кабул 90 күн ішінде құлайтынын болжады, ал американдық дипломаттар Талибаннан американдық елшілікті зақымдамауды сұрады. 15 тамызда Кабул Талибан бақылауына өтті.

In 2021, the United States forces and allies started to withdraw from Afghanistan which allowed the Taliban to intensify their insurgency. On 16 June, the Taliban executed 22 soldiers from the Afghan National Army as they tried to surrender; local eyewitnesses stated that the language the militants used among themselves was foreign, indicating that the fighters were not from the area. On 29 June, intense fighting between Taliban insurgents and government forces killed 28 civilians and injured another 290 during the past week, according to the head of a hospital in Kunduz, with the majority of the dead being children, women and elderly people. The Taliban had moved beyond its southern strongholds and had intensified the fighting in the north, according to military experts. On 2 July, US troops fully left Bagram Airfield, handing it to the Afghan Armed Forces as the coalition, including the US, prepared to leave Afghanistan after 20 years. Meanwhile, fighting continued between the Taliban and government forces, with analysts said that the Taliban would be "at the door of Kabul". Afterwards, Bagram Airfield was looted by locals following the sudden American withdrawal from the airbase, which was conducted without any coordination with local officials. Afghan troops later cleared the airbase of looters and secured control of it. However, it was reported that, during June, the Taliban captured 700 Humvees as well as dozens of armored vehicles and artillery systems from the Afghan National Army as more districts fall under the group's control during their offensive in the north. On 4 July, the Taliban took control of several further districts overnight as Afghan troops abandoned their posts and fled into neighboring Tajikistan via Badakhshan Province. The State Committee for National Security of Tajikistan reported that more than 300 Afghan troops crossed the Tajik border as Taliban spokesperson Zabiullah Mujahid confirmed that most of the territory gaining occurred without a fight. On 5 July, Afghan presidential advisor Hamdullah Mohib said that there would be a counter offensive against the Taliban in the north after the group captured six districts in Badakhshan Province. A day earlier, at least 1,037 Afghan troops abandoned their positions and fled into Tajikistan. On 7 July, Taliban insurgents entered Qala e Naw, the provincial capital of Badghis Province, with heavy fighting reported as the militants moved "towards the centre of the city". All government officials in the city had been moved to a nearby army base, while the Taliban had freed about 400 prisoners from the city's prison. On 9 July, the Taliban captured the border town of Islam Qala, Herat, Afghanistan's biggest border crossing with Iran. On the same day, Taliban insurgents captured the border town of Torghundi on the border with Turkmenistan as the Afghan National Security Forces collapsed in Herat. The Interior Ministry said that troops had been "temporarily relocated" and that efforts were underway to recapture the border crossing. In addition, a spokesperson for Kandahar Province Governor Rohullah Khanzada mentioned that the Taliban had started fighting to capture the city of Kandahar. On 22 July 100 people were killed in a mass shooting in Spin Boldak District. On 3 August, a suicide car bomber and gunmen attacked Kabul. Eight people were killed, not including the attackers. On 9 August, #SanctionPakistan became one of the top Twitter trends in Afghanistan and worldwide, with Afghans holding Pakistan responsible for its support of the Taliban. On 12 August, about two thirds of the country was in Taliban hands, with only four cities outside of Taliban control. Sectors of the United States government (CIA) estimated that Kabul would fall within 90 days, and American diplomats were reportedly requesting that the Taliban not deface the American embassy there. On 15 August, Kabul was captured by the Taliban.

Салдары

Талибан бүліктерінің аяқталуы, Ауғанстан Ислам Республикасының туы астында күресіп жатқан Ұлттық қарсылық фронты және оның одақтас топтарының қайта құрылған Ауғанстан Ислам Эмиратына қарсы жаңа бүліктерінің басталуына себеп болды.