Праганың екінші дүниежүзілік соғыс ескерткіші – «Құрметті танк». 1991 жылы суретшілермен қызғылт түске боялып, дау тудырды. Тарихы мен орналасқан жері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чехияның Прага қаласындағы әскери ескерткіш – Совет танкшілеріне арналған ескерткіш (чех. Památník sovětských tankistů) – Екінші дүниежүзілік соғыс ескерткіші, Прагада орналасқан. Ол «Қызғылт танк» деп те белгілі, себебі 1991 жылы суретші Дэвид Черный және одан кейін парламент мүшелері оның қамауға алынуына наразылық ретінде оны қызғылт түспен бояған. Ескерткіш алғаш рет орналасқан жері .
Military monument in Prague, Czechia
The Monument to Soviet Tank Crews (Czech: Památník sovětských tankistů) was a World War II memorial located in Prague. It is also known as the Pink Tank because it was controversially painted pink in 1991, first by installation artist David Černý and a second time by members of parliament in protest at his arrest. The original location of the monument was .
Ескерткіш
Ескерткіш Праганың Смихов ауданындағы Кинский алаңында (Náměstí Kinských) орнатылды және 1945 жылғы 29 шілдеде Кеңес генералы Иван Конев пен қалалық өкілдердің қатысуымен ашылды. Танк 5 метрлік тас тұғырға қойылды, оның ұңғысы батысқа қаратылған. Ол 1945 жылғы 9 мамырда Коневтің 1-ші украин майданының, атап айтқанда Лелюшенко басқарған 4-ші танк армиясының Прагаға кіргеніне және қаланың неміс оккупациясын аяқтауына арналған еді. Бастапқыда бұл 1945 жылдың мамырында Прагаға бірінші болып кірген 63-ші танк бригадасының лейтенанты И. Г. Гончаренконың Т-34-85 орта танкісін бейнелеу жоспарланған, бірақ кейіннен көшедегі шайқаста жойылған. Дегенмен, ескерткіш Т-34 орнына ИС-2м ауыр танкі болды, ал оның мұнарасында 23 нөмірі жазылған, Гончаренконың танкісінде болса I 24 тактикалық белгісі болған. 1948 жылғы коммунистік төңкерістен кейін ескерткіш Мәдениет ескерткіші мәртебесіне ие болды, ол Қызыл Армияның Праганы азат етуіне арналған еді, ал алаң Совет танктері алаңы деп аталды.
The monument was erected in Kinsky Square (Náměstí Kinských) in the Smíchov district of Prague, and was dedicated on 29 July 1945, by Soviet General Ivan Konev and municipal representatives. The tank rested on a massive five metre stone pedestal, its barrel pointing westwards. It was built to commemorate the arrival of Konev's 1st Ukrainian Front, namely the Fourth Tank Army led by Lelyushenko, on 9 May 1945, ending the German occupation of Prague. It was originally intended to represent Lt I. G. Goncharenko's T 34 85 medium tank of the 63rd Tank Brigade, the first tank to enter Prague in May 1945 and subsequently knocked out in the street fighting. However, the monument was an IS 2m heavy tank instead of a T 34, and its turret was labelled 23 whereas Goncharenko's tank had borne the tactical marking I 24. Following the communist coup of 1948, the monument was elevated to the status of Cultural Monument, commemorating the liberation of Prague by the Red Army, and the square was renamed Soviet Tank Square.
Дау-жанжал және алып тастау
1989 жылғы "Барқыт революциясынан" кейін және коммунистік цензураның тоқтатылуынан кейін танктың тарихы ашық талқыланды. Көптеген азаматтар үшін танк Екінші дүниежүзілік соғыстың оқиғаларынан гөрі, 1968 жылы Прага көктемін аяқтаған кеңес басқыншылығын және одан кейінгі кеңес әскери бөлімшелерінің тұрақты орналасуын білдірді. Халық арасында айтылатын аңыз бойынша, танк мұнарасындағы 23 саны кеңес басқыншылығының жылын (1945 + 23 = 1968) көрсеткен. 1991 жылдың ақпан айында тарихшы Павел Белина ескерткішті сақтаудың "моральдық және тарихи негіздері жоқ" екенін айтты. 1991 жылдың 27-28 сәуір түнінде суретші Дэвид Черный және оның достары танкты қызғылт түске бояп, мұнарасына әдепсіздік білдіретін үлкен саусағын орнатты және туынды "Дэвид Черный және Неостуннерлер" деп қол қойды. Черный "бұзақылық" деп айыпталды, ал Кеңес үкіметінің ресми наразылығынан кейін танк мереке күніне дейін жасыл түске боялды. Бірақ, Азаматтық форум мен "Зорлық-зомбылыққа қарсы" қоғамдық қозғалысының жаңадан сайланған парламент мүшелерінің он бесі өздерінің депутаттық иммунитетін пайдаланып, 16 мамырда Черныйдың тұтқындалуына наразылық ретінде танкты қайтадан қызғылт түске бояды. Мәдени ескерткіш мәртебесі жойылды, Черный босатылды, ал танк бірнеше рет жасыл, содан кейін қызғылт түске боялғаннан кейін алынып тасталды. Қазір танк Прагадан оңтүстікке қарай 20 шақырым жердегі Тынец над Сазава қаласының жанындағы Лешаны әскери мұражайында сақталады. 2002 жылдың 17 қазанында танк бұрын тұрған жерге "Уақыт тұзағы" ("Propadliště času") аталған фонтан орнатылды. 2004 жылы Прагада "Сиыр шеруі" ("CowParade") өтті. Олардың бірі, Роман Тик салған, каки түсті, екі жағында бес қызыл жұлдыз және ақ 23 саны бар, кейін қызғылт түске боялмақ болған. 2004 жылдың мамыр-қыркүйек айларында "Ромео 23" аталған сиыр Кинский алаңында қойылды. 8 шілдеде, сиырды қызғылт түске бояу жоспарланған күнінен бір күн бұрын, екі студент сиырдың жағындағы жұлдыз бен санды кесіп алды. Черный кейін жаңа мүсінді ұсынды: үштен екі бөлігі жерге көмілген қызғылт танк. 2008 жылдың 21 тамызында танктың қызғылт корпусы ресми түрде орнатылды. Онда 1968 жылы Чехословакияға кірген кеңес танктеріндегідей ақ жолақтар болды. Черныйдың сөзіне қарағанда, мүсін Ресейдің қазіргі саясатына назар аударуы керек. Премьер-министр Милош Земан мен Ресей елшісі Василий Яковлевтің қарсылығынан кейін, муниципалитет өкілдері жобаны қабылдамады. Мүсін ақырында Лазне Богданечте орнатылды, онда 1990 жылдардың басына дейін совет әскері орналасқан (орналасқан жері: ). 2011 жылдың 20 маусымында "Қызғылт танк" совет оккупациялық күштерінің елден шығарылуының 20 жылдығына арналған мерекелік шаралар аясында уақытша Прагаға оралды. Оның құрамында тік ортаңғы саусақ болды, ал барлық туынды Влтава өзеніндегі баржаға орналастырылып, 2012 жылдың 1 шілдесіне дейін Карл көпірінің жанында көрсетілді.
After the 1989 Velvet Revolution and the end of communist censorship, the legacy of the tank was openly discussed. For many citizens, the tank symbolised the Soviet occupation that ended the Prague Spring in 1968 and the subsequent permanent installation of Soviet military units, rather than the events of World War II. Popular local lore noted that the number 23 painted on the tank's turret was indicative of the year of the Soviet invasion (1945 + 23 = 1968). In February 1991, historian Pavel Bělina argued that there were "neither moral nor historical grounds" for preserving the monument. On the night of 27/28 April 1991, art student David Černý and friends painted the tank pink and erected a large finger suggesting an obscene gesture on its turret, signing the work "David Černý and the Neostunners". Černý was arrested under an often abused law concerning "hooliganism", and after an official protest by the Soviet government, the tank was re painted green in time for the anniversary. However, fifteen members of the newly elected parliaments from Civic Forum and Public Against Violence took advantage of their official immunity and painted the tank back to pink on 16 May in protest against Černý's arrest. The cultural monument status was abolished, Černý was released, and the tank was removed after being repeatedly painted green, then pink again, a few more times. The tank is now located at Military Museum Lešany near Týnec nad Sázavou, about 20 kilometres south of Prague. On 17 October 2002, a fountain called Propadliště času ("Trapdoor of Time") was installed in the spot the tank formerly occupied. In 2004, a CowParade was held in Prague. One of the fibreglass cows was painted khaki by Roman Týc and provided with five pointed red stars and white numbers 23 on both flanks, with the intention to paint it pink later on. From May to September 2004, the cow named "Romeo 23" was placed on Kinsky Square. On 8 July, one day before the planned happening when the cow was to be painted pink, two students cut the star and number from the cow's side. Černý later proposed a new statue: a pink tank buried three quarters in the ground. On 21 August 2008, the pink hull of a tank was unofficially installed on the spot. It has a white invasion stripe, the same as Soviet tanks that entered Czechoslovakia in 1968. According to Černý, the statue should draw attention to contemporary politics of Russia. After strong vocal objections from Prime Minister Miloš Zeman and Russian Ambassador Vasili Yakovlev, municipal representatives rejected the project. The statue was finally installed at Lázně Bohdaneč, a spa resort where occupying Soviet troops were located until the early 1990s (location: ). On 20 June 2011, the Pink Tank temporarily returned to Prague as part of a celebration of the 20th anniversary of the withdrawal of Soviet occupation forces. Its return included the erect middle finger, and the entire piece was placed on a barge on the Vltava river and displayed near the Charles Bridge until 1 July 2012.