Кіріспе

Американдық бизнесмен (1819–1877)

Бенджамин Торнтон Монтгомери (шамамен 1819–1877) – американдық өнертапқыш, жер иесі және Миссисипи штатындағы азат болған құл. Ол ағылшын тілін оқып-жазуды үйреніп, Дэвис Бендіндегі «Ураган» плантациясында Жозеф Эмори Дэвистің жабдықтау және тасымалдау жөніндегі басқарушысы болды.

Жас шағы мен отбасы

Бен Монтгомери 1819 жылы Вирджиния штатының Лудун округінде құлдықта дүниеге келді. 1837 жылы ол оңтүстікке сатылып, Миссисипи штатының Нэтчез қаласында Джозеф Эмори Дэвис сатып алды. Ол Дэвис пен оның әйелі Элизаның үйі – "Ураган плантациясына" әкелінді. Ол кезде Дэвистің кіші інісі, кейіннен Америка Конфедерациясы штаттарының президенті болған Джефферсон Дэвис те сол жерде болды. Монтгомери қашып құтылуға тырысты, бірақ қайтадан ұсталды. Дэвис оның наразылығының себебін мұқият зерттеп, екеуі Монтгомеридің жағдайы бойынша "өзара түсіністікке" келді. Дэвистің Дэвис Бендтегі плантациядағы "утопиялық тәжірибесі" "адамдарды қаншалықты аз басқарсаң, олар бақылауға соншалықты мойынсұнады" деген ойға негізделген. Құлдарға өздерін қызықтыратын кәсіптерді үйренуге ұсынылды, ал Дэвис оларға таңдаған білікті жұмыстарында тапқан қосымша ақшаларын сақтауға рұқсат берді, бұл оңтүстіктегі құлдар арасында сирек кездесетін жағдай еді. Миссисипиде құлға оқу мен жазуды үйрету заңсыз болғанмен, Дэвис оны ынталандырды. Монтгомериге оқу, жазу және арифметика үйретілді, сондай-ақ плантацияның жалпы дүкенін басқаруға тағайындалды. Монтгомеридің талантына тәнті болған Дэвис оған бүкіл плантация үшін сатып алу және тасымалдауды басқару жауапкершілігін жүктеді. Исайя Миссисипи штатындағы Мунд-Байу қаласындағы қара қауымын құрды және 1890 жылғы Миссисипи конституциялық конвенциясына қатысу арқылы "бірлесу арқылы нәсілдік келісімді іздеді"; Исайяның қызы Мэри Буз саяси ұйымдастырушы болды.

Мансап

Монтгомери оқу, жазу, жер өлшеу, су тасқынына қарсы күресу, сәулеттік жобалау, машина жөндеу және кеме жүргізу сияқты әртүрлі дағдыларды меңгерді. Кейін Джозеф пен Джефферсон Дэвис бұл құрылғыны өз атынан патенттеуге тырысты, бірақ олар "шынайы өнертапқыш" болмағандықтан патенттен бас тартылды. Джефферсон Дэвис кейін Конфедерация президенті болып сайланғаннан кейін, құлдарға өз өнертабыстарын патенттеуге рұқсат беретін заңға қол қойды. 1864 жылдың 28 маусымында, енді құл емес Монтгомери, өзінің құрылғысына патент алу үшін өтініш берді, бірақ патент бюросы оның өтінішін тағы да қабылдамады.

Дэвис Бендтің меншік құқығы

Дэвис отбасы 1862 жылы Одақ әскерлерінің шабуылынан бұрын Дэвис Бендтен кетіп қалды. Монтгомери плантацияны басқаруға кірісті. Соғыс кезінде екі тараптың әскери күштерінің шабуылдары сияқты қиындықтарға қарамастан, шаруашылық жалғасты. Бір кезде ол Одақ адмиралы Дэвид Д. Портердің қызметінде болды. Оның жетекшілігімен плантацияда 1870 жылы өткен Халықаралық көрмеде әлемдегі ең жақсы сапалы мақта өндірілді. Ұлы Исайямен бірге Монтгомери «Монтгомери және ұлдары» деген атпен дүкен ашты. Монтгомери өмір бойы армандаған, босатылған құлдар үшін қоғам құруға ұмтылды. Бірақ арманының орындалғанын көре алмады. Қирасты су тасқыны егістіктерді жойды және жарым аралы арқылы канал қазып, Дэвис Бендті аралға айналдырды. Бұл плантацияға қажетті жабдықты жеткізу және өнімді сатуға кететін шығындарды арттырды. Монтгомери 1876 жылы қарызды төлемегендіктен, түпнұсқа шарты бойынша Дэвис Бенд Дэвис отбасына қайтарылды. Монтгомери мұнан кейін келесі жылы қайтыс болды. Ол Миссисипи штаты, Уоррен округы, Ле Турнодағы Бриерфилд плантациясының зиратына жерленді.

Мұра

Әкесінің қайтысынан кейін Исайя Монтгомери өзінің арманын іске асыруға кірісті. Ол Миссисипи штатының солтүстік-батысындағы Виксбург және Мемфис теміржолдары арасындағы жерді, әкесі армандаған босатылған құлдардың қауымын құру үшін сатып алды. Исайя Монтгомери басқа бұрынғы құлдармен бірге 1887 жылы Миссисипи штатында Маунд-Байу қаласын құрып, оны афроамерикалықтар басым қауымдастығы ретінде дамытты.