Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық лингвист (1920–2019)
American linguist (1920–2019)
Эрик Пратт Хэмп (16 қараша 1920 – 17 ақпан 2019) – американдық лингвист, индоевропалық тіл білімінің жетекші маманы ретінде кеңінен танылған. Көптеген индоевропалық зерттеушілердің жазба материалдарға негізделген жұмысынан өзгеше, ол албан, арбереш және арванитика, бретон, уэльс, ирланд, резиан және шотланд гаэль тілдері сияқты аз зерттелген индоевропа тілдері мен диалекттерін жанжалды зерттеулер жүргізді. Оның қызығушылығы америкалық үнді тілдерін де қамтыды. Ол көп жылдар бойы «Американ тіл білімінің халықаралық журналының» редакторы қызметін атқарды және килейте және оджибва тілдерін зерттеді. Сонымен қатар, ол Брайль әліпбиінің тілдік ерекшеліктерін зерттеді. Хэмптің ғылыми еңбегі тығыз аргументтермен, тар ауқымды жазбалар, эсселер және шолулармен сипатталады, олар әдетте бірнеше беттен тұрады. Ол 3500-ден астам мақала мен шолу жазды, және тарихи тіл білімінің барлық маңызды аспектілері Хэмптің еңбектерінде жиі, тіпті бірнеше рет қарастырылды. Ол Чикаго университетінің Роберт Мейнард Хатчинс атындағы еңбегімен танылған профессоры болды және қарттығына қарамастан, таңдалған кездесулер мен конференцияларда жазу, редакциялау, сөйлеу және саяхаттауды жалғастырды, сондай-ақ «Антропологиялық тіл білімі» журналының редакторы болып жұмыс істеді. Ол 2019 жылдың ақпанында 98 жасында дүние салды.
Eric Pratt Hamp (November 16, 1920 – February 17, 2019) was an American linguist widely respected as a leading authority on Indo European linguistics, with particular interests in Celtic languages and Albanian. Unlike many Indo Europeanists, who work entirely on the basis of written materials, he conducted extensive fieldwork on lesser known Indo European languages and dialects, such as Albanian, Arbëresh and Arvanitika; Breton; Welsh; Irish; Resian and Scots Gaelic. His wide ranging interests also included American Indian languages. He served for many years as editor of the International Journal of American Linguistics and did field work on Quileute and Ojibwa. He also studied linguistic aspects of braille. Hamp's scholarship was characterized by the densely argued, narrowly focused note, essay and review, generally consisting of a few pages. He wrote more than 3,500 articles and reviews, and nearly every important aspect of historical linguistics was dealt with, often multiple times, in Hamp's writings. He was the Robert Maynard Hutchins Distinguished Service Professor Emeritus at the University of Chicago and in spite of his advanced age, he continued to write, edit, speak and travel at select meetings and conferences, and was an Associate Editor of the journal Anthropological Linguistics. He died in February 2019 at the age of 98.
Ерте өмір
Хэмп 1920 жылы Лондонда дүниеге келді және әкесі британдық кеме компаниясы Silver Line-ның Нью-Йорктегі өкілі болғаннан кейін 1925 жылы АҚШ-қа көшіп барды. Нью-Джерси штатының Шығыс Оранж қаласында өскен Хэмп 1935 жылы Томе мектебіне, ал 1938 жылдың күзінде Амхерст колледжіне түсті. Ол 1942 жылы Амхерст колледжін грек және латын тілдері мамандығы бойынша бітірді. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Хэмп әлі британ азаматы болып есептелді және колледжді бітіргеннен кейін Ленд-Лизинг бағдарламасы аясында Оңтүстік Африка Одағы үшін сатып алу агенті болып жұмыс істеді, бұл бағдарлама одақтастарға АҚШ-тың соғыс материалдарын жеткізуге мүмкіндік берді. Кейін ол АҚШ азаматтығын алды және АҚШ армиясында қызмет етіп, 1947 жылы сержант шенімен запасқа шықты. Хэмп 1947 жылы оқуын жалғастырып, Гарвард университетінің салыстырмалы филология факультетіне (1951 жылы лингвистика факультеті болып қайта аталды) түсті, онда магистр (1948) және доктор (1954) дәрежелерін алды. Гарвардта Хэмптің оқытушыларының арасында Джошуа Уотмоу және Кеннет Х. Джексон болды.
Hamp was born in London in 1920 and moved to the United States in 1925 when his father became the New York representative of the Silver Line, a British shipping company. Growing up in East Orange, New Jersey, Hamp was sent to the Tome School in 1935 and entered Amherst College in the fall of 1938. He received his BA from Amherst, majoring in Greek and Latin, in 1942. Hamp was still a British subject during the early years of World War II, and he spent the period immediately after college as a purchasing agent for the Union of South Africa under Lend Lease, which provided U. S. war materiel to the Allies. He then became a U. S. citizen and served in the U. S. Army, being discharged in 1947 at the rank of sergeant. Hamp resumed his studies in 1947, entering the Department of Comparative Philology at Harvard University (the department was renamed the Department of Linguistics in 1951), from which he received an MA (1948) and PhD (1954). Among Hamp's teachers at Harvard were Joshua Whatmough and Kenneth H. Jackson.
Мансап
Хэмп Гарвардта аспирантурада оқып жүргенде албан тіліне қызығушылық танытты және оңтүстік Италиядағы албан этнолингвистикалық тобы – арбэрэш халқының арасында зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін оңтүстік Италияға сапарлады. 1950 жылы Италияда ол Чикаго университетінің факультетіне лингвистика пәнінен лекция оқуға шақырылды. Хэмп өзінің барлық академиялық өмірін Чикаго университетінің құрамында өткізді, 1953 жылы қатардағы профессор, 1958 жылы доцент, ал 1962 жылы толық профессор атағын алды. 1991 жылы оқыту қызметінен зейнетке шықты. Чикагода ол Лингвистика кафедрасының Роберт Мейнард Хатчинс есімді ерекше қызмет көрсеткен профессоры болды және 1966-1969 жылдары кафедра меңгерушісі қызметін атқарды. Хэмп сонымен қатар Чикаго университетінде психология, славян тілдері мен әдебиеті кафедраларында, сондай-ақ ежелгі Жерорта теңізі әлемі жөніндегі комиссияда жұмыс істеді. 1965 жылдан 1991 жылға дейін Балқан және славян зерттеулері орталығының директоры болды. Ол Мичиган университеті, Висконсин университеті, Дублин жоғары білім беру институты, Эдинбург университеті және Албаниядағы Луиг Гуракуки атындағы Шкодер университеті сияқты көптеген мекемелерде қонақ лекция оқыды және оқытушы болып жұмыс істеді. 1960 жылы Техас университетіндегі Америка Лингвистикалық қоғамының жазғы мектебінде салыстырмалы филологиядан Герман және Клара Х. Коллиц атындағы профессорлық қызметін атқарды. Хэмп керемет лекция оқушы болды, ол өткізген шақырылған лекциялардың ішінде Бонн университетіндегі Рудольф Турнейсеннің естелік лекциясы және Джонс Хопкинс университетіндегі Джеймс В. Полтни лекциясы бар.
Hamp became interested in Albanian while in graduate school at Harvard, and he traveled to southern Italy to do field work among the Arbëreshë people, an Albanian ethnolinguistic group in southern Italy. It was in Italy in 1950 that he received an invitation to join the faculty of the University of Chicago as a lecturer in Linguistics. Hamp spent his entire academic career on the University of Chicago faculty, being promoted to assistant professor in 1953, associate professor in 1958 and full professor in 1962. He retired from teaching in 1991. At Chicago, he was the Robert Maynard Hutchins Distinguished Service Professor Emeritus in the Department of Linguistics, where he served as chair from 1966 to 1969. Hamp also held appointments at the University of Chicago in the departments of Psychology and Slavic Languages and Literatures, as well as in the Committee on the Ancient Mediterranean World. He served as director for the Center for Balkan and Slavic Studies from 1965 to 1991. He was a visiting fellow and faculty member at a number of institutions throughout the world, including the University of Michigan; the University of Wisconsin; the Dublin Institute for Advanced Studies; the University of Edinburgh; and the Luigj Gurakuqi University of Shkodër, Albania. In 1960, he held the Hermann and Klara H. Collitz Professorship for Comparative Philology at the Linguistic Society of America Summer Institute at the University of Texas. Hamp was a prodigious lecturer, and among the invited talks he has given were the Rudolf Thurneysen Memorial Lecture at the University of Bonn and the James W. Poultney Lecture at Johns Hopkins University.
Таңдалған марапаттар
Хэмптің ауқымды мансабы оған тіл білімінің бірнеше салаларынан, соның ішінде алты Festschrift: жалпы лингвистика, екі Балқан зерттеулері, бір Американың жергілікті тілдері, бір Үнді-Еуропа лингвистикасы және кельт зерттеулері бойынша танымал болды. Осы еңбектердің ішінде 1981 жылы Говард И. Аронсон мен Билл Дж. Дарден редакциялаған «Эрик П. Хэмптің 60 жылдығына арналған Балқан тіл білімі бойынша зерттеулер» (Studies in Balkan Linguistics to Honor Eric P. Hamp on his Sixtieth Birthday), «Фолия Славица 4, 2–3», 1990 жылы А. Т. Е. Матонис пен Дэниел Ф. Мелия редакциялаған «Келттік тіл, келттік мәдениет: Эрик П. Хэмптіге арналған мерекелік жинақ» және 2010 жылы Калабрия университетінің Джованни Беллуссио мен Антонио Мендикино редакциялаған «Эрик Пратт Хэмптің 90 жылдығына арналған Скритти» (ISBN 9788874581016) бар. Хэмп көптеген академиялар мен ғылыми қоғамдардың мүшесі болды, оның ішінде Америка өнер және ғылым академиясы, Америка философиялық қоғамы, Дания Корольдік ғылым және әдебиет академиясы және Албания ғылым академиясы. Ол Амхерст колледжінен, Уэльс университетінен, Калабрия университетінен, Дели университетінен және Эдинбург университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. 2012 жылы 92 жасқа толған күні Албанияның ұлттық пошта қызметі Posta Shqiptare, Хэмпті албан тілін зерттеген шетелдік зерттеушілерді еске алу сериясы аясында 50 леклік маркамен құрметтеді. Хэмп серияда құрметке ие болған жалғыз тірі альбанолог болды, ал тағы екі лингвист – Норберт Йокль және Холгер Педерсен еске алынды.
Hamp's extensive career brought him recognition from multiple disciplines in language studies, including six Festschriften: one in general linguistics, two in Balkan studies, one in Native American languages, one in Indo European linguistics and one in Celtic studies. These works include Studies in Balkan Linguistics to Honor Eric P. Hamp on his Sixtieth Birthday, Folia Slavica 4, 2–3, published in 1981 and edited by Howard I. Aronson and Bill J. Darden; Celtic Language, Celtic Culture: A Festschrift for Eric P. Hamp, published in 1990 and edited by A. T. E. Matonis and Daniel F. Melia; and Scritti in onore di Eric Pratt Hamp per il suo 90. compleanno, edited by Giovanni Belluscio and Antonio Mendicino of the University of Calabria and published in 2010 (ISBN 9 788874 581016). Hamp was a member of many academies and learned societies, including the American Academy of Arts and Sciences, the American Philosophical Society, the Royal Danish Academy of Sciences and Letters and the Albanian Academy of Sciences, and he received honorary doctorates from Amherst College, University of Wales, the University of Calabria, the University of Delhi, and the University of Edinburgh. On his 92nd birthday in 2012, Posta Shqiptare, the national postal service of Albania, honored Hamp with a 50 lekë stamp in a series commemorating foreign Albanologists, linguists who have studied the Albanian language. Hamp was the only living Albanologist honored in the series, the two other commemorated linguists being Norbert Jokl and Holger Pedersen.
Жеке өмір
Хэмп 1951 жылы Чикаго университетіндегі көркем білім беру пәнінің лекторы Марго Фаустқа үйленді. Ол көбінесе оның далалық жұмысына көмектесетін. Олардың екі баласы болды: қызы Юлиана және ұлы Алекс. Хэмп 2019 жылы қайтыс болғанға дейін олар 67 жылдан астам уақыт бойы үйленген күйінде өмір сүрді.
Hamp married Margot Faust, a lecturer in Art Education at the University of Chicago, in 1951. She often assisted him in his field work. They had two children: a daughter, Julijana, and a son, Alex. They remained married for more than 67 years until Hamp's death in 2019.