Боб Перельман: Американдық ақын және тіл поэзиясының өкілі

Кіріспе

Америкалық жазушы

Боб Перлман (2 желтоқсан 1947 жылы туған)

Жеке өмір

Роберт Лоуренс Перлман 1947 жылы Марк пен Эвелин Перлман отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Огайо штатының Янгстаун қаласындағы кәсіпкер, ал анасы әлеуметтік жұмысшы болып жұмыс істеген. Ол екі баланың бірі, қарындасы Нэнсиден бір жарым жас кіші. Олардың 1979 және 1983 жылдары туған екі ұлы бар. Шоудың өнері оның көптеген шығармаларында көрінеді және ол әрқайсысын оған арнаған.

Тіл жазу қозғалысы

Перелман Сан-Франциско шығанағы аймағындағы поэзиялық қозғалыстың бір бөлігі болды. Шамамен 1970 жылы құрылған «Тіл жазуы» немесе «Тіл поэзиясы» деп аталатын бұл қозғалыстың ресми ұйымы болған жоқ. Олардың туындылары «жеке тұлғаға бағытталған, «экспрессивті» поэзияның қағидаларынан» өзгешеленді. Топ «мақсаттылығымен, қадір-қасиетімен және нақты өнімділігімен» ерекшеленді. Перелман мен осы жазу қозғалысының басқа да жақтастары «шығармашылық практиканың басты және соңғы өлшемі ретіндегі «өз» ұғымы жазуымызда сынға алынып, күйретілуде» десті. Перелманның «Қытай» атты өлеңі «Тіл поэзиясының артықшылықтары» тақырыбында пікірталас тудырды. Фредерик Джеймсон мен Джордж Хартли бұл өлеңді «Тіл поэзиясының» үлгісі ретінде талқылады. Джеймсон тіл ақындарының «шизофрениялық фрагментацияны негізгі эстетикалық принцип ретінде қабылдауына» назар салды, ал Хартли жалпы «Тіл жазуын» қорғады. 1985 жылы Перелман осы қозғалыстың ақындарымен болған әңгімелер жинағын редакциялады, ол «Жазу/Әңгімелер» деп аталды. Оған Алан Дэвис, Карла Гарриман, Барретт Уоттен, Лин Хеджиниан, Роберт Греньер және басқалар үлес қосты. Тақырыптар: жазу, саясат, халықтық мәдениет, тіл және адам денесі. «Жакет» журналы Перелманның туындыларына шолу жасады. 1998 жылы «Әдеби биография сөздігіне» үлес қосқан Стив Эванс, Лин Хеджиниан «Боб Перелманның жазбаларында, сындық немесе поэтикалық, тотализацияға ұмтылыс жоқ. Керісінше, оның қиялы ерекше білімділікке ие, өзінің сезімдеріне күмәнданады және биліктен бас тартады» деді. Дегенмен ол Перелманның «сендіру, екіжүзділік, алдау және тілдің басқа да күштері; сот, заңнамалық және корпоративтік билік; бейне, ақпарат және технология күштері; отбасылық және жыныстық билік» арқылы адамдардың билікті пайдалануын зерттейтінін айтады. Эндрю Клобукар Перелманның поэзиясын «армандық жұмыс» поэтикалық элементтерін қолданады деп сипаттады, олар «оның жазу практикасын анықтайтын символдық құрылымдар, идеология және білім құрылысы арасындағы үздіксіз өзара әрекеттесудің маңызды факторларына» айналады. Кит Робинсон «сөйлемнің фракталдағы өмір сезімі» Перелманның жұмысына тән екенін айтты. Нада Гордон Перелманды «Мен тіл жазуын ұнатпаймын, бірақ Боб Перелманды жақсы көремін» дейтін бір келекелі адам айтуы мүмкін ақын деп сипаттады. Джошуа Шустер Перелманның поэзиясын екі топқа бөлді, олардың әрқайсысы географиялық ортаға және оның авангардтық және академиялық әдеби ортасына байланысты. Сан-Франциско авангарды сахнасындағы қатысуынан туындаған бірінші топ «капиталистік реализмнің таралуына, 60-шы жылдардағы утопизмнің жойылуына, сыныптық немесе халықтық белсенділікті сақтап қалуға қабілетсіздікке және барлық адамдық сезім жүйелеріне коммерцияның толық енуінен туындаған құштарлық радикализмінің жұмсаруына» қарсы тұрады. Бұл өлеңдердің көпшілігінде ақын пассивті-агрессивті түрде бейнеленеді, ол жанжалдарды жаздыра да, біріктіре де алмайды, жағдайды өзгерте алмайды. Филадельфиядағы және университеттегі жұмысына қатысты екінші топта Перелман «жазумен ұзақ мерзімді айналыса алатын аралас формаларды жасауға, классика және модернизм сияқты поэзия дәуірлері қалай қайталанатынын және жаңадан құрылатынын анықтауға» көшеді. «Поэзияның шетке қағуынан» алынған үзінді оның модернистік алдыңғылары – Паунд, Джойс, Штайн және Зукофскийге жасаған әдеби сын. Аль Филрейс бұл кітаптың ең алдымен олардың туындыларының халыққа жақындығы мен олардың поэтикасының қолжетімсіздігін, құпия тарихылық сілтемелерге және жазудың түсініксіз стильдеріне байланысты қалай келістіру туралы екенін айтады. Ол Перелман өзінің алдыңғыларының жоғары стандартын сақтауға тырысқанына қарамастан, өзінің жазбасында осы қайшылықты жеңгенін айтады. Филрейс «Тарих – сөйлем емес» деген цитата келтіріп, Перелманның «қазіргі заманның қажетті де, жеткілікті де жазуда ғана екенін еске түсіру үшін» артқа қарап тұрғанын көрсетеді. Ол «Фильм» өлеңін келтіреді, онда Никсон, Вьетнам, Никарагуа, 1848 жылғы революция, Бастилия, Рейган дәуірі, соның ішінде Оливер Норттың Иран-Контра ісі сияқты тарихтың кескіндері суреттеледі. Стивен Хельминг Перелманның зерттелген авторлардың «қиын мәтіндерінің таңғажайыптары мен ерекшеліктеріне» өздігінен және тапқыр жауап беретінін, бұл талқылау Эдуард Манетті Франц Клайнмен, Езра Паундты Теодор Адорномен, Игорь Стравинскийді Джон Дос Пассоспен, Федерико Феллиниді Ле Корбюзьемен және Владимир Ленинды Диззи Гиллеспимен салыстырады. Перелман әдеби сынның «қағаз-қайшы-тас» ойынына ұқсас екенін көрсетеді, яғни «ақын сыншыны жеңеді» / «сыншы теориялық жазбалардағы кемшіліктерді табады» / «теория кез келген нақты жазбаны қамтиды». Осылайша, Хельмингке сәйкес, Перелман модернистік жазуды сынауға жаңа көзқарас ұсынады.

Perelman was part of a poetic movement in the San Francisco Bay Area ca. 1970, called "Language writing" or "Language poetry", which movement was without a formal organization. Their works diverged from the "norms of persona centered, 'expressive' poetry". The group was cited as notable for "its sense of purpose, seriousness and demonstrable productivity". Perelman and fellow proponents of this writing movement wrote retrospectively that, " the self as the central and final term of creative practice is being challenged and exploded in our writing." One of the Perelman's poems, "China", evoked discussion as a focal point on the merits of Language poetry Frederic Jameson and George Hartley each used a discussion of the poem as an exemplar of Language poetry, Jameson to illustrate the Language poets' adoption of "schizophrenic fragmentation as their fundamental aesthetic" and Hartley to defend Language writing in general. In 1985 Perelman edited the proceedings of a series of talks by poets from this movement, entitled, Writing/Talks, which included contributions by Alan Davies, Carla Harryman, Barrett Watten, Lyn Hejinian, Robert Grenier, and others. Topics encompassed: writing, politics, popular culture, language, and the human body. have compiled overviews of Perelman's body of work, Jacket with multiple contributors. Steve Evans, a 1998 contributor to the Dictionary of Literary Biography, Lyn Hejinian wrote that "there is no impulse anywhere in Bob Perelman’s writings, critical or poetic, toward totalization. Instead, his imagination plays strange host to an odd form of omniscience, one that doubts its own senses and eschews power." Yet she ascribes to Perelman a scrutiny of the human uses of power through "persuasion, hypocrisy, deceit, and other powers of language; judicial and legislative and corporate power; powers of image and information and technology; familial and sexual powers." Andrew Klobucar described Perelman’s poetry as using "dream work" poetic elements, which "become key factors in the ongoing interplay between symbolic frameworks, ideology and knowledge construction that informs his writing practice." Kit Robinson described the "sense of the sentence as life in fractal" as characteristic of Perelman's work. Nada Gordon wrote that Perelman is a poet of whom a curmudgeon might say, “I don’t like language writing, except for Bob Perelman.”

Joshua Schuster placed Perelman’s poetry into two sets, each tied to a geographic setting and to his avant garde vs. academic literary environments. One set, stemming from his participation in the San Francisco avant garde scene addressees "the spread of capitalist realism versus the withering of critical platforms, from the fading utopianism of the 60s, to the inability to sustain class or grass roots activism, to the dilution of the radicalism of desire by the near full invasion of commercialism into all human systems of affect. In most of these poems, the poet is thematized in a largely passive aggressive manner, barely able to record let alone piece together the conflicts, never able to change the situation." With the other set, pertaining to his Philadelphia and university based work, Perelman transitions to "creating mixed forms that can engage with writing in the long run, to find out how eras of poetry such as the classics and modernism might repeat and reinvent themselves." An excerpt from The Marginalization of Poetry is a literary critique of his modernist forerunners, Pound, Joyce, Stein and Zukofsky. Al Filreis suggests that the book is primarily about how to reconcile the populist dimension of their works with the lack of accessibility of their poetics, owing to arcane historical references and opaque styles of writing. He suggests that Perelman has overcome this contradiction in his own writing, despite his efforts to maintain the high standard of his antecedents. Filreis cites “History is not a sentence” to portray Perelman looking back "in order to remind himself that the present, both required and sufficient, is only right there in the writing". He cites the poem “Movie", which describes a tessellation of history, including Nixon, Vietnam, Nicaragua, the Revolution of 1848, the Bastille, through the Reagan era, including the Iran Contra saga of Oliver North. Steven Helming reported that Perelman spontaneously and wittily answers to the "surprises and quirks of difficult texts" of the authors studied, which discussion pairs Édouard Manet with Franz Kline, Ezra Pound with Theodor Adorno, Igor Stravinsky with John Dos Passos, Federico Fellini with Le Corbusier, and Vladimir Lenin with Dizzy Gillespie. Perelman demonstrates how literary criticism is akin to a paper/rock/scissors game, i. e. "poet beats critic"/"critic finds flaws in theoretical writing"/"theory subsumes any specific writing." In doing so, Perelman brings fresh perspective to criticism of Modernist writing, according to Helming.

Шығармашылық емес

(Түсірген) "Гранд Пиано: Ұжымдық автобиографиялық тәжірибе". (Детройт, МИ: Mode A/This Press, 2006 — қазірге дейін жалғасуда).