Кіріспе
АҚШ-тың Таяу Шығыстағы дипломаты Мартин Шон Индик (1 шілде 1951 жылы туған) – Таяу Шығыс саласындағы тәжірибесі бар американдық дипломат және халықаралық қатынастар сарапшысы. Ол 2001–2018 жылдары Вашингтондағы Брукингс институтында халықаралық дипломатия бойынша ерекше қызметкер және кейін атқарушы вице-президент болды. 2013–2014 жылдары Израиль-Палестина келіссөздері жөніндегі АҚШ арнайы өкілі қызметін атқару үшін Брукингс институтынан демалысқа шықты. Қазіргі уақытта ол Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңестің ерекше қызметкері. Индик екі рет АҚШ-тың Израильдегі елшісі (1995–1997; 2000–2001) қызметін атқарды, сондай-ақ Клинтон әкімшілігі кезінде Таяу Шығыс істері жөніндегі мемлекеттік хатшының көмекшісі болды.
Martin Sean Indyk (born 1 July 1951) is an American diplomat and foreign relations analyst with expertise in the Middle East. He was a distinguished fellow in International Diplomacy and later executive vice president at the Brookings Institution in Washington, D. C., 2001–2018. He took leave from the Brookings Institution to serve as the U. S. Special Envoy for Israeli–Palestinian Negotiations from 2013 to 2014. He is currently a distinguished fellow at the Council on Foreign Relations. Indyk served twice as United States ambassador to Israel (1995–1997; 2000–2001) and also as Assistant Secretary of State for Near East Affairs during the Clinton Administration.
Өмір
Мартин Индик 1951 жылы Ұлыбританияның Лондон қаласында Польшадан көшіп келген еврей отбасында дүниеге келген. Оның отбасы Австралияға көшіп барды, ол Сиднейдің Кастлекраг қалашығында өсті. Оның ағасы - австралиялық ғалым және баспагер Айвор Индик. 1972 жылы Сидней университетінің экономика бакалавры дәрежесін алды. Содан кейін ол Иерусалимдегі Еврей университетінде аспирантураны бітіру үшін Израильге көшіп барды. Ол Иерусалимде университет курстарына дайындалып жатқанда, Йом Киппур соғысы басталды, және Индик соғыстың қалған бөлігін Израильдің оңтүстігіндегі Алюмим кибуцында ерікті болып өткізді, бұл тәжірибені ол "өмірімдегі маңызды сәт" деп атады. Ол сол кезде Израильге көшіп баруды ойластырғанын айтты. Ол аспирантураға оралып, 1977 жылы Австралия Ұлттық университетінен халықаралық қатынастар бойынша докторлық дәрежесін алды. Ол Джилл Коллиерге үйленді, екеуінің Сара және Джейкоб деген екі баласы болды. Олар ажырасып кетті. 1982 жылы Индик АҚШ-қа көшіп келіп, Вашингтондағы лоббистік ұйымда жұмыс істей бастады. 1993 жылы АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне кірмес бұрын АҚШ азаматы болды. Индик - реформалық еврей.
Саяси және дипломатиялық мансап
1982 жылы Индик Вашингтондағы Израильді қолдаушы лоббилік ұйым – Америка-Израиль қоғамдық істер комитетінің (AIPAC) ғылыми-зерттеу директорының орынбасары болып жұмыс істей бастады. 1985 жылдан бастап Индик сегіз жыл бойы Таяу Шығыс саясатын талдауға маманданған зерттеу институты – Вашингтонның Таяу Шығыс саясаты институтының құрылтайшы атқарушы директоры қызметін атқарды. Ол Джонс Хопкинс жоғары халықаралық зерттеулер мектебінде доцент болып жұмыс істеді, онда Израиль саясаты және сыртқы саясатты оқытты. Индик сонымен қатар Колумбия университетінің Таяу Шығыс институтында, Тель-Авив университетінің Таяу Шығыс және Африка зерттеулері жөніндегі Моше Дайан орталығында және Австралияның Сиднейдегі Маккуарри университетінің Саясат кафедрасында сабақ берді. Индик АҚШ-тың араб-израиль бейбіт процесіне қатысты саясаты, АҚШ-Израиль қарым-қатынасы және Ирак пен Иранның Таяу Шығыстағы тұрақтылыққа төндіретін қауіптері туралы көптеп жариялады. Ол президент Билл Клинтонның арнайы көмекшісі және АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің Таяу Шығыс және Оңтүстік Азия мәселелері жөніндегі аға директоры қызметін атқарды. ҰҚК-да болған кезінде ол президенттің бас кеңесшісі және Араб-Израиль мәселелері, Ирак, Иран және Оңтүстік Азия бойынша Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі қызметін атқарды. Ол АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы Уоррен Кристофердің Таяу Шығыстағы бейбітшілік тобының аға мүшесі болды және АҚШ-тың Израиль ғылым және технология комиссиясында Ақ үй өкілі болып қызмет етті. Ол 1995 жылдың сәуірінен 1997 жылдың қыркүйегіне дейін және 2000 жылдың қаңтарынан 2001 жылдың шілдесіне дейін екі рет АҚШ-тың Израильдегі елшісі болды. Ол АҚШ-тың Израильдегі тұңғыш және осы уақытқа дейін жалғыз шетелдік туған елшісі болды. Ол Жаңа Израиль қорының басқармасында қызмет атқарды. Қазіргі уақытта Индик DC-дегі коммерциялық емес America Abroad Media кеңесші кеңесінде қызмет етеді. 2013 жылдың 29 шілдесінде президент Барак Обама Индикті Израиль мен Палестина билігі арасындағы бейбітшілік келіссөздерін қайта бастау үшін Вашингтонның Таяу Шығыстағы арнайы елшісі етіп тағайындады. Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху мен Палестина президенті Махмуд Аббас оның тағайындалуын қолдады. 2014 жылы 27 маусымда ол бұл қызметінен кетті, ол Брукингс институтына вице-президент және сыртқы саясат жөніндегі директор болып оралды. 2018 жылы ол Брукингстен Сыртқы қатынастар кеңесіне ауысты. Құпия материалдың бұзылғанына, не тыңшылыққа ешқандай дәлел жоқ. Индиктің қауіпсіздік рұқсаты тоқтатылды, бірақ келесі айда "қазіргі дағдарыс кезінде" қайта қалпына келтірілді, өйткені "Израильде, Батыс жағалауда және Газа секторында болып жатқан жағдайлар және ұлттық қауіпсіздік себептері" болды. Дохадағы Брукингс орталығы мен АҚШ-тың Ислам әлемімен қарым-қатынасы жөніндегі жоба. Times газетінің зерттеуінде Брукингс университеті Вашингтонның оннан астам ықпалды ой-сарапшылар мен зерттеу ұйымдарының бірі екені анықталды, олар "соңғы жылдары шетелдік үкіметтерден ондаған миллион доллар алған, сонымен қатар АҚШ үкіметінің шенеуніктеріне донорлардың басымдықтарына сай келетін саясатты қабылдауға итермелеген". Хамас саяси жетекшісі Халед Мешаал, Хамас Израильге қарсы операцияларын басқарады, сонымен қатар Катарда баспаналы.
Израиль туралы пікірлер
Индиктің мансабында "екі тұрақты, кейде бір-бірімен қақтығысатын ерекшелік бар: Израильді қолдауы және Израильдің Батыс жағалаудағы қоныс салу әрекетіне деген наразылығы". Индиктің көзқарастары "әр түрлі уақытта Израиль мен палестиналықтарды ашуландырған". 2014 жылы Хаарец газеті "Иерусалимде Индик "Едиот Ахронот" газетінің Нахум Барнеа мақаласындағы "аты-жөні аталмаған американдық шенеуніктер бейбіт келіссөздерінің сәтсіз аяқталуына Израильді кінәлаған" анонимді дереккөз ретінде танылған" деп хабарлады. "Едиот Ахаронот" газетіндегі анонимді дереккөз былай деді: "Еврей халқы ақылды болуға тиіс; олардың да жауырыны қатайған халық екені рас. Сіздер картаны оқуға үйренуіңіз керек: 21-ғасырда әлем Израильдің оккупациясын мәңгіге көтере алмайды. Оккупация Израильдің әлемдегі беделіне және еврей мемлекеті ретіндегі Израильге қауіп төндіреді. Палестиналықтар қазіргі жағдайдан шаршады. Олар соңында өз мемлекетін алады – зорлық-зомбылық арқылы немесе халықаралық ұйымдарға жүгіну арқылы".
Мақалалар
Мартин Индик, "Екі мемлекеттік шешімнің ерекше қайта жандануы: көзге көрінбейтін соғыс қалай көзге көрінетін жалғыз бейбітшіліктің тууына себеп болуы мүмкін", Сыртқы істер, 103-том, 2-сан (2024 жылғы наурыз/сәуір), 8–12, 14–22 беттер.