Кіріспе
Италиялық саясаткер Лука Зая (1968 жылдың 27 наурызында туған) – 2010 жылдан бері Венето облысының президенті және «Солтүстік Лигасының» тарихи мүшесі, сонымен қатар өз партиясының ең прогрессивті мүшесі. Ол климаттық өзгерістерге қарсы күресті қолдайды, гендерлік түзету хирургиясын, трансгендер адамдардың өздері таңдаған жынысын мойындауды жақтады, сондай-ақ гомофобия мен антисемитизмге қарсы күрестің белсенді қатысушысы. Өзінің партиясының бағытына қайшы келетін ұстанымдарымен, әсіресе иммигранттарды қабылдау және Еуропаға келген мигранттарға қатысты «тараған интеграция» (иммигранттар квотасы муниципалитеттер арасында бөлінетін үлгі) моделімен жиі көзге түседі. Бұрын Зая 1998 жылдан 2005 жылға дейін Тревизо провинциясының президенті, 2005 жылдан 2008 жылға дейін Венето облысының вице-президенті, ал 2008 жылдан 2010 жылға дейін Сильвио Берлусконидің төртінші үкіметінде Ауыл шаруашылығы министрі болды.
Luca Zaia (born 27 March 1968) is an Italian politician, who has been President of Veneto since 2010, and a historical member of Lega Nord, other than being the most progressive member of his own party. Supporter of initiatives to tackle climate change, gender affirming surgery, the recognition of transgender people to identify with their preferred sex, and main protagonist of the fight against homophobia and antisemitism, he often rose to prominence for his positions contrasting the lines of his own party, in particular for the ones concerning the welcoming of immigrants and his model of "integrazione diffusa" (a redistributive framework where immigrants' quota are spread across municipalities) of migrants coming to Europe. Prior to that, Zaia was President of the Province of Treviso from 1998 to 2005, Vice President of Veneto from 2005 to 2008 and Minister of Agriculture in Silvio Berlusconi's fourth cabinet from 2008 to 2010.
Саяси мансап
Лука Зая 1990 жылдардың басында Джан Паоло Гоббомен танысқаннан кейін Лига Венета – Лига Норд партиясына қосылды. 1993 жылы Годега ди Сант-Урбано муниципалитетінің кеңесшісі болып сайланғанда ол алғаш рет мемлекеттік қызметке кірді. Екі жыл өткен соң, 1995 жылы, ол провинциялық кеңеске үміткер болып, сайлаудан кейін провинциялық ауыл шаруашылығы министрі болып тағайындалды. 1998 жылғы провинциялық сайлауда Зая екінші турда 60,0% дауыспен Тревизо провинциясының президенті болып сайланды. Бірінші турда ол 41,4% дауыс алып көш бастады және өзінің партиясынан басқа ешқандай партияның қолдауын қабылдаудан бас тартты. Ол кезде ол Италияның ең жас провинциялық президенті еді. 2005 жылдың мамырында Зая Жанкарло Галанның үшінші үкіметінде Венето вице-президенті және ауыл шаруашылығы мен туризм министрі болып тағайындалды, бірақ 2008 жылдың мамырында Берлусконидің IV кабинетінде ауыл шаруашылығы федералды министрі қызметіне кіру үшін кетіп қалды. Содан кейін Лига Венетаның (LV) ұлттық кеңесі Заяны аймақ президентігіне кандидат ретінде ұсынды.
Венетоның президенті
2010 жылғы аймақтық сайлауда Заиа 60,2% дауыс алып, Венето облысының президенті болып сайланды. 2015 жылғы аймақтық сайлауда Заиа 50,1% дауыспен қайта сайланды, партиясынан Флавио Тоси шығып, кейіннен 11,9% дауыс жинаған «Венето үшін Тоси тізімін» құрған болатын. 2020 жылғы аймақтық сайлауда Заиа үшінші рет қатарынан 76,8% дауыспен сайланды, бұл Италия тарихындағы ең көп дауыс жинаған аймақ басшысы болды. Бұған қоса, Заианың жеке тізімі 44,6% дауыс алды, ал партияның ресми тізімі 16,9% дауыс жинады.
Әлеуметтік мәселелер
Заия өкімет басындағы алғашқы кезеңдерде RU 486 аборт таблеткасын шектеуге тырысты. Бірақ Италияның Дәрілік заттар агенттігі 1978 жылғы 194-заң бойынша мәселені қалай реттелетінін ескере отырып, оның позициясын конституцияға қайшы деп мәлімдеді. 2013 жылы Заия ЛГБТ асырап алуға қарсы сөйледі, былай деді: "Мен гейлерге қарсы емеспін, бірақ асырап алу мүмкіндігі мен үшін болжамсыз салдары бар, тым радикальды шара болып көрінеді." Дегенмен, Заия 50 жасқа дейінгі әйелдер үшін жасанды ұрықтандыруды жеңілдетті.
Экономикалық мәселелер
2010 жылдың тамызында жаһандануға қарсы топ Виваро қаласында генетикалық түрлендірілген организмдерді отырғызуға қарсы демонстрация өткізді. Демонстрацияны Заия қолдады, ол «заңдылыққа оралуды» талап етті, тіпті оның алдыңғы іріктеушісі, оның коалициясының мүшесі Джанкарло Галан ГМО-ны қолдағанмен. 2010 жылы болған су тасқынынан кейін Заия мен оның коалициясы аймақтық заңды өзгертіп, 800 куб метрге дейінгі ауылдық қираған ғимараттарды қайта жаңартуға рұқсат берді. Демократиялық партия бұл әрекетті «бетондылау» деп бағалады. Ұлттық құрылысшылар қауымдастығы (ANCE) да бұл заңды «дұрыс емес шешім» деп атады. Заия су тасқынынан кейін қайта жаңартуға қосымша қаржы сұрағанда сынға ұшырады, ол: «Помпейдегі төрт тасқа 250 миллион евро жұмсау ұятты нәрсе» деді.
Венеция тәуелсіздігі
Зая өзінің де 2014 жылы өткен, бейресми, міндетті емес, онлайн және жеке ұйымдастырылған Венеция тәуелсіздігі туралы референдумда «жақ» деп дауыс бергенін хабарлады және Венетоның «толық тәуелсіздігін» қамтамасыз етуді көздеп отырғанын түсіндірді. Зая Венетоның Италиядағы жағдайын Украинадағы Қырымның жағдайымен салыстырды.
Венеция автономиясы
Зая 2017 жылғы Венеция автономиясы жөніндегі референдумды ынталы түрде қолдады және оны ұйымдастыруды қадағалады, онда сайлауға қатысу 57,2% құрады, ал дауыс бергендердің 98,1% «иә» деп дауыс берді.
COVID-19 індеті
2020 жылдың ақпан айында Зая COVID-19 пандемиясы тұсында Қытайды сынап, қытай халқының "тірі егеуқұйрықтарды жейтінін" айтқаннан кейін өтініш білдірді. Дегенмен, Зая осы дағдарыстан нығайып шықты, көпшілік ауруханаға түсу көрсеткіштерін төмен ұстағаны үшін оны жоғары бағалады.
Әр түрлі
2011 жылғы су қызметтерін жекешелендіруге байланысты жаңа заңдарды жою жөніндегі төрт сұраққа (екі сұрақ), 1987 жылғы референдумнан кейін тоқтатылған ядролық энергияға оралу, сондай-ақ қылмыстық процеске, атап айтқанда Премьер-министр мен Министрлерді сотқа шақырудан босататын ережеге қатысты ол "4 мақұлдады" деп дауыс берді. Ол үкіметтің жұмысында ашықтықты күшейтуге шақырып, мемлекеттік басқаруға азаматтардың бақылауын арттыруды талап етті.
Жеке өмір
Лука Зая 1968 жылдың 27 наурызында Тревизо провинциясында дүниеге келген. 1993 жылы ол Удин университетінің ветеринариялық колледжінде мал өндірісі ғылымы саласында диплом алды, содан кейін басқару курстарына қатысты. 1998 жылы Зая Рафаэлла Монтиге үйленді. Жұбайлардың балалары жоқ. Зая атпен жүруді ұнатады және 19 жыл бойы атына ие болды. 2006 жылдың тамызында, ол Венето вице-президенті болған кезде, Зая өртеніп жатқан көлікке қалып қойған албан азаматын құтқарды.