Кіріспе

Өзбекстандағы яһудилер тарихы екі ерекше қауымның тарихын қамтиды; дінге берілген және дәстүрлі Бұхаралық яһуди қауымы мен Ашкенази қауымы. 1989 жылы Өзбекстанда 94 900 яһуди болған, бірақ 2021 жылы 10 000-нан аз қалды (олардың шамамен 38 пайызы Ташкентте тұрады). Өзбекстанда 12 синагог бар.

Ферғана еврей қауымы

Семен Абдурахманов – Ферғана еврей қауымының басшысы. Ферғана аймағында алты синагог бар. Ферғана, Наманған және Кокандта бірнеше жүз еврей тұрады, аймақтағы жалпы саны шамамен 1300-ге жетеді. Абдурахманов еврей өзбек қауымының ең басты мәселесі – экономика екенін айтты. 2005 жылғы мамырдағы Әндіжан оқиғасы кезінде Ташкенттегі Израиль елшілігі Абдурахмановтан «Егер адамдарды Израильге әуемен эвакуациялау қажет болса» еврейлердің тізімін жасауды сұрады. Еврей халқының санаттарына Тау еврейлері, Грузин еврейлері, Бұхара еврейлері (немесе Орталық Азия еврейлері), Қрымшақтар (барлығы 1959 жылғы Кеңес санағы бойынша) және Таттар кіреді. Өзбекстандағы (сол кезде Өзбек КСР) еврей халқы 1926 мен 1970 жылдар арасында үш есеге жуық өсті, содан кейін 1970-1989 жылдар аралығында бірте-бірте азайды, ал 1989 жылдан бастап, коммунизм құлауымен бірге, одан да жылдам азайды. Кеңес санағына сәйкес, 1970 жылы Өзбекстанда 103 000 еврей болған. 1989 мен 2021 жылдар арасында Өзбекстанның еврей халқының 90 пайызы елден басқа елдерге, көбінесе Израильге көшіп кетті. 2021 жылғы санақ бойынша Өзбекстанда 10 000-ға жуық еврей тұрады, олар ел бойынша шашырап орналасқан. Бұхарда 1000-нан астам, Самарқанда 1500-ге жуық, Ферғанада 1300-ге жуық, Ташкентте 3700-ден астам адам бар. Қалған 2300-і елдің басқа аймандарына аз-маз топталып орналасқан.