Кіріспе

Мектеп оқулықтарының мазмұнына наразылық тудырған зорлық-зомбылық оқиғалар сериясы Канахва округінің оқулықтар дауы 20 ғасырдағы АҚШ-та мектептерді бақылау үшін болған күрес еді. Ол Батыс Вирджиния штатының Канахва округі тарихындағы ең ірі наразылықтарға, бір жақын тұрған адамды атқылауға және мектептердің ұзақ мерзімге жабылуына әкелді. 1974 жылы кейбір ата-аналар дінге қарсы деп есептеген жаңа, көпмәдениетті оқулықтар енгізілген кезде дау басталды.

1974 жылғы мектеп кеңесінің шешімі

1970 жылы Батыс Вирджиния штатының мектептер басшысы мұғалімдерді "өзгерістерге ықпал ету" мақсатында даярлауға қаржы бөлу туралы ұсынысқа қол қойды, осы арқылы штаттың білім беру жүйесіндегі балалар өздерінің шектеулі деп саналған мәдени ортасынан асып түсіп, кеңейе алатын болады. Комиссия мүшесі болған ағылшын тілі пәнінің мұғалімі, өзінің берік консервативті құндылықтарына қарамастан, қарсы пікірлерді көрсететін кітаптарды алып тастаудың "бар екенін білетін идеяларды жоққа шығарып, жалғанды айтумен" бірдей екенін айтты. Бұл оқулықтар штаттың жаңа оқу бағдарламасының бір бөлігі болды, онда алғаш рет оқулықтарды жазуда көпмәдениеттілік және теңдік принциптері енгізілді. Көптеген мектеп тақтасының мүшелері штаттың шешімін сұраққа салуға қажетті себеп таппады.

Элис Мур

Элис Мур бұған дейін округте жыныстық тәрбиеге қарсы науқан жүргізген және Канахва округі мектеп кеңесінің жоғары білімі жоқ жалғыз мүшесі болып сайланды. Мурдың төрт баласы округтік мектептерде оқыды. Мурды «диалектология» термині алаңдатты, ол Аппалачи ағылшын тілі мен афроамерикандық сөйлеу тілін «бірдей дұрыс» диалекттер ретінде оқытуды білдіреді деп ойлады. Тарихшы Кэрол Мейсон Мурдың ақ балалардың афроамерикандықтар қолданатын тілді үйренуін қаламағанын, себебі ол ақ балалардың «гетто тілінде» сөйлей бастауы мүмкін деп есептеді. Мектеп кеңесі кітаптарды мектептерге жібермес бұрын қарап шығуға шешім қабылдады. Кітаптардың үлгілерін алғаннан кейін, Мур Мэлком Х-тің «Өмірбаян» кітабынан алынған, христиандарды «жуылған милы» деп атаған цитатаға наразылық білдірді; ол 300 оқулықты сұрап алып, Ален Гинзбергтің, Зигмунд Фрейдтің Эдип кешені туралы жазбаларын, сондай-ақ Элдридж Кливердің «Жан мұз үстінде» және Джордж Джексон сияқты айыпталған қара пантералардың туындыларынан алаңдататын цитаталар тапқанын мәлімдеді. Содан кейін Мур Техастағы консервативті христиандық коммерциялық емес ұйым Educational Research Analysts-тің оқулық саршылушысы Мел Габлерге телефон соқты. Габлер оған кітаптардың мазмұны христиандық құндылықтарға, моральдық тұрқыға және патриотизмге қайшы келетінін көрсететін буклеттер мен жоспарлар жіберді. Фундаменталист пастордың әйелі Мур өзінің алаңдаушылығын кеңеске және жергілікті газеттерге жеткізді. 23 мамырда Мур мектеп кеңесінің отырысына келіп, оқулықтарды «лас, жиренекі қоқыс, патриоттық емес және афроамерикандықтарға тиесілі емес» деп айыптады. 2011 жылы Мур Оңтүстік Каролинадағы христиандық мектептерді ата-аналарға ұсынатын министрліктен доктор Роберт Дрейфус Батыл христиандық көшбасшылық сыйлығын алды. Бұл туралы консервативті жаңалықтар басылымы «Вашингтон Таймс» жариялады. Мақалада ол христиандыққа қарсы білім беру мен либералдық идеологияға қарсы күрескен «мәдени соғыстың қаһарманы» деп сипатталды. Басылым оның «көтерілістегі» жетекшілігі Шәй партиясы қозғалысының алғы күші болғанын мәлімдеді.

Бойкот пен зорлық-зомбылық

Бойкот тез күшейді. Округтағы 45 000 бастауыш сынып оқушысының 9 мыңы мектепке бармады. Мыңдаған шахтерлер, автобус жүргізушілері және жүк тасымалдаушылар бойкотқа қосылды. Білім департаменті келісімге шақырды, бірақ пастор Хоран оларды айыптады, кітаптар толығымен алынып тасталғанша бойкотты жалғастыруды талап етті және мектеп кеңесінің қолдау білдірген мүшелері жұмыстан босатылуын сұрады. Бір бастауыш мектепке және мектеп ғимаратына бомбалар орналастырылды; тағы бір бастауыш мектеп динамитпен жарылды, мектеп автобустарына оқ атылды, бойкот кезінде мектепке баруын жалғастырған балалардың үйлеріне тас лақтырылды. Элис Мур осы уақытта қаладан қашып кетті. Пастор Чарльз Квигли христиандарды "Құдай ақымақ фундаменталистерді қорлаған алыптарды өлтірсін деп дұға етуге" шақырды, соның салдарынан бір оқушы: "Олар кітаптарда зорлық көргісі келмегендіктен адамдарды атып жатыр", - деп көрсетті. Қанава округінің шерифі штаттық полиция күштерін жіберуді сұрады, бірақ Батыс Вирджиния губернаторы Арч А. Мур, кіші, бұл өтінішті қабылдамады. Әрі қарайғы зорлық-зомбылықтың алдын алу үшін мектептер бірнеше рет жабылды. 1975 жылдың сәуір айында Марвин Хоран бомбалаумен байланысты қылмыс үшін үш жылға бас бостандығынан айырылды, бұл наразылықты тиімді түрде аяқтады. 1975 жылдың күзінде мектеп кеңесі барлық округтік мектептерге бұрын мақұлдаған кітаптардың толық тізімін қайта қалпына келтірді.

Мұра

Джо Л. Кинчелоу "Жаңа оңшылдықты түсіну және білімге оның әсері" (1983) еңбегінде Канава округі мектеп кеңесінің мүшесі Элис Мурдың және оның фундаменталистік христиан одақтастарының 1974 жылғы дауға қатысуы білім беру саясаты ғана емес, сонымен қатар американдық саяси тарихта да шешуші сәт болды деп тұжырымдады. Кинчелоу 1960 жылдардағы әлеуметтік дүмпілдерден туындаған саяси поляризациялық мәдени пікірталастарда Канава округінің оқулықтар дауы консервативті евангелистік христиандардың алғашқы маңызды жеңісі болды деп мәлімдеді. 1980-жылдардың басында және кейінгі жұмыстарында ол бұл жеңістің, ол және Аарон Грессон (2004) "оңшыл жаңғыру қозғалысы" деп атаған құбылыстың маңызды кезеңі болғанын жазды. Бұл қозғалыс американдық білім беру және сайлау саясатына зор әсер етті, себебі оның жақтастары 1960-шы жылдардағы мәдени қозғалыстарда жоғалтқан билікті қайтаруға тырысты. Канава округінің дауында Мур және оның қолдаушылары прогрессивті секуляристердің 1960-шы жылдардағы азаттық көзқарастарымен білім беру оқулықтарында моральдық салыстырмалылықты, атеизмді және сексуалдық тәжірибелерді (басқа да мәселелермен қатар) қабылдауы арқылы христиандық құндылықтарды құлдыратып жатқанын сезінді. Оқулықтарға қатысты даудан кейін штат бойынша жеке христиан мектептерінің желісі құрылды, олар даудың орталық тақырыбы болған ұғымдардың орнына христиандық принциптерді оқытты.