Кіріспе

"Моноклетті көтерілісші" – 1986 жылы BBC телеарнасында түсірілген, Пол МакГаннның басты рөлде ойнаған, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1917 жылы болған Этапль көтерілісі туралы телесериал. Алан Близдейлдің тарихи сценарий жазған алғашқы туындысы болған төрт бөлімдік сериал британдық армиядан дезертир болған Перси Топлистің өмірін көркемдеп бейнелейді. Ол Уильям Эллисон мен Джон Фэрлидің 1978 жылғы осы аттас кітабы негізінде жасалған. Алғашқы эпизодты он миллион адам тамашалағаннан кейін, британдық консервативті БАҚ сериалды BBC-дегі солшыл көзқарастың мысалы деп сынады. Сериал Peacock комитеті BBC-нің болашағын шешіп жатқан кезде өндіріліп, көрсетілді (қоғамдық телерадиокомпанияға жарнама пайдалануға күшті қысым көрсетіліп жатты). Сонымен қатар, Консервативтік партия төрағасы Норман Теббит BBC-де "солшыл көзқарасқа" қатысты дәлелдерді іздеп, бақылап отырды. "Мэггидің жауынгерлік тенденциясы" атты "Панорама" бағдарламасынан кейін BBC-ге қарсы сот процесі қозғалды, нәтижесінде 100 консервативті депутат Бас директор Аласдер Милннің отставкаға келуін және "BBC-де дұрыс стандарттарды қалпына келтіруді" талап ететін ұсынысқа қол қойды. BBC "Моноклетті көтерілісшіні" шын оқиға ретінде насистегені үшін сынға ұшырады, бірақ шындығында ол тарихи оқиғаларды көркемдеу еді. Сериалдың кеңесшілерінің бірі, Бірінші дүниежүзілік соғыстың әскери тарихшысы Джулиан Путковски, аяқталған туындыдан алшақтады, өйткені нағыз Перси Топлис Францияның Этапльдегі көтерілістерге ешқашан қатыспаған.

Қысқаша мазмұны

1917 жылы Перси Топлис Франциядағы Британ экспедициялық корпусының негізгі қоймасы және транзиттік лагері – Этаплге келеді. Тынығу және қалпына келтіру орны болмағандықтан, шаршаған әскерлер "Булл Ринг" деп аталатын жаттығу алаңында қатал НКО-лардың қадағалауымен ауыр жаттығулардан өтеді, олардың бас киімдерінде сары лента болғандықтан "Канарлар" деп аталды. Лагерьдегі британдық, Жаңа Зеландиялық және австралиялық әскерлерге қатыгез жағдайлар терең әсер ете бастайды, бірақ олардың наразылықтары ескерілмейді. Топлис сияқты бүлікшілер тобы лагерь қару-жарақ қоймасынан қару алып, НКО-ларға шабуыл жасап, талаптарын тікелей лагерь командирі, генерал Томсонға жеткізеді. Топлис офицерлік форма киіп, монокл таға бастайды. Үш күндік қақтығыстан кейін лагерь қайта басып алынып, бүлік көшбасшылары атылады. Топлис кейпін ауыстырып, Лондонға оралады, онда ол Доротимен танысады. Олар үш жыл бірге тұрады, содан кейін 1920 жылы ол жалған есіммен әскерге қайта оралады. Этаплда болған біреу оны танығаннан кейін, ол қайтадан дезертирлік жасайды. Британ үкіметі соғыс кезіндегі бүлікке ұялатындықтан, Арнайы бөлім офицері оны іздеуге жіберіледі. Топлис офицердің қолынан қаза табады. Этаплдағы оқиға жабылды деп есептеледі.

Өндіріс

Би-би-си 1981 жылы Блеасдейлге Уильям Эллисон мен Джон Фэрлидің 1978 жылғы "Моноклетті көтерілісші" кітабын бейімдеу үшін жүгінді. Кітап жарық көрген кезде парламентте Этапль көтерілісіне қатысты сұрақтар қойылды, соның нәтижесінде Этапль тергеу комиссиясының барлық құжаттары бұрыннан-ақ жойылғандығы анықталды. "Путковский мырза бізге Перси Топлистің Этапль лагерінде болмағанын ешқашан көрсетпеді және біз жұмыс істеп жатқан кітапқа қарсылық танытқан жоқ" деді. Би-би-си телеарнасының бас директоры Билл Коттон осы сериалды "Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы үлкен шындықты" жеткізгендігі үшін қорғады. Би-би-сидің ресми мәлімдемесіне сәйкес, бұл сериал – деректі фильм емес, драмалық туынды және тарихи деректердің нақты тізімі деп есептелмейді. Дегенмен, олардың бастапқы баспасөз науқаны "Моноклетті көтерілісші" кітабын "шындық өмірден алынған оқиға" деп танытқандықтан, зиян келтірілді; Аласдер Милн бұған олардың жарнама агенттігі кінәлі екенін айтты.

Үйге арналған медиа релиздері

Сериал 1999 жылы VHS екі дискілік жинағы түрінде, ал кейін 2007 жылы DVD түрінде жарық көрді.