"Күйдес өркениеті: Омега планетасындағы аман қалу"
The Status Civilization
Роберт Шеклидің 1960 жылғы «Статус азаматтығы» романы – қылмыскерлердің қатаң иерархиясы бар Омега планетасында өмір үшін күресіп, жазадан құтылуға тырысатын Уилл Барренттің ғарыштық оқиғасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роберт Шеклидің 1960 жылғы романы "Статус өркениеті" – американдық жазушы Роберт Шеклидің 1960 жылы алғаш жарияланған ғылыми фантастикалық романы. "Статус өркениеті" Уилл Баррент туралы, ол ешқандай қылмыс жасағанын, тіпті бұрынғы өмірін де есіне алмастан, ғарыш арқылы Омега планетасына жіберілгенін анықтайды. Омега – аса қатыгездікпен билік ететін, иерархиялық қоғамға ие түрме планетасы, онда жоғарылаудың (және өлімнен сақтанудың) жалғыз жолы – үздіксіз қылмыстар жасау. Омегаға келгеннен бастап адамның өмір сүру ұзақтығы үш жылды құрайды. Оқиға Барренттің тірі қалу, қашып құтылу және өзіне тағылған айыптаулардан ақталған күйі Жерге оралу әрекетіне арналған.
1960 novel by Robert Sheckley
The Status Civilization is a science fiction novel by American writer Robert Sheckley, first published in 1960. The Status Civilization concerns Will Barrent, a man who finds himself, without memory of any crime or, indeed, of his previous life, being shipped across space to the planet Omega. Omega, used to imprison extreme offenders, has a hierarchical society of extreme brutality, where the only way to advance (and avoid dying) is to commit an endless series of crimes. The average life expectancy from time of arrival on Omega is three years. The story concerns Barrent's attempt to survive, escape, and return to Earth to clear himself of the accusations against him.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Уилл Баррент естелігінен өткен өміріне ешнәрсе еске түсірмейтін бөлмеде оянады. Ол Омега түрме планетасына бет алған кемеде екенін біледі. Бұл, естелігінің жойылғаны немесе басылғанымен бірге, Жерде кісі өлтіргені үшін алған жазасы. Омегада жаңа келгендерді өлтіру, қоныс аудару күні күн батқанға дейін заңмен рұқсат етілген. Баррант қару берген, кейін із-түссіз жоғалған әйелдің көмегімен аман қалады. Баррант Омега қоғамына еніп бастайды. Заң мемлекеттік дінді көрсетеді, ол Зұлымдыққа (әрқашан үлкен әріппен) табынуға және "Қара Бір" деп аталатын күшке негізделген. Планетаның барлық тұрғындары – естеліктері басылған Жердегі сотталғандар, бірақ олардың көптегені есірткі немесе "скреннинг" деп аталатын психикалық оқу арқылы естеліктерінің бөліктерін қайтаруға тырысады. Баррант есірткі ішіп көргенде, қолында қару ұстап, өлген адамның үстінде тұрған өзінің суретін көреді. Бұл оны, кісі өлтіруге деген табиғи жиренісіне қарамастан, кінәлі екеніне көндіреді. Баррант кісі өлтіруден және басқа да Омега әдет-ғұрыптарынан қашып, жақын арада есірткіге тәуелді емес және дінсіздік қылмыстары үшін тұтқындалып, азапты сотқа жіберіледі. Ол аренада үлкен роботпен өмір үшін күресуге мәжбүр болады. Көрермендердің арасында оған бірінші күні қару берген әйелді көреді, ол оған ишара арқылы роботтың жасырын әлсіздігін қалай табуға болатынын көрсетеді. Роботты жеңгеннен кейін Барранттың мәртебесі артады және ол оған көмектескен Моэра Эрмайске кездеседі. Эрмайс құпия ұйымның мүшесі болып шығады. Ол Баррантке оны жалдауды ойлағанын айтады, өйткені ол жақсы өмір сүру дағдыларына ие болған сияқты, бірақ кісі өлтіргені үшін рұқсат ала алмаған. Баррант өзінің айыпталуын білу үшін "скреннер" іздейді. Ол құрбанның есімін айтады және Баррантты Омегада кісі өлтірді деп мәлімдеген адамға бағыттайды. Ол сондай-ақ болашақтың шатастыратын көрінісін айтады, онда ол өзінің қираған, "жарықтанған" денесіне қарап тұрған Баррантты көреді. Баррант өзіне тұзақ қойылғанына сеніп, Эрмайске хабар жібереді және Омега заңдарына бағынуға деген қызығушылығы төмендейді. Барранттың үнемі мойынсұнбауы оны жыл сайынғы "Аң аулау" мен "Ойындарға" іріктеуге алып келеді, екеуі де көптеген қатысушылар үшін өлімге әкеп соқтырады. Ол Ойындарда жеңіске жетеді және оны Қара Бірдің көрінісі жалмап алады, бұл құпия ұйым бақылайтын әсем жарық шоу болып шығады. Олар Омегадағы қоғам құлдыраудың алдында тұр деп санайды және адамдардың күшін Жерге қарсы көтеріліске бағыттау арқылы осыны болдырмауға немесе одан аман қалуға үміттенеді. Баррант Жер туралы ақпарат алу және Жердің жоғары билігіне қарсы тұруға дайын астыртын қозғалыстар бар ма, жоқ па, соны білу үшін түрме кемесіне жасырын түрде өткізіледі. Жер біркелкі, ұйқылы және тоқыраған қоғам болып шығады, әлеуметтік және технологиялық жағынан дамымайды. Оның таңғажайып әлеуметтік тұрақтылығын "жабық сыныптарда" балалардың миын жуушы роботтар сақтайды, олар сабаққа қатысуға міндетті, бірақ оны саналы түрде еске түсірмейді. Әлемдік дін бар, ол Жердегі бұрынғы діндердің барлық "жақсы" аспектілерінің қосындысы. Оның идеологиясы Омегадағыдан өте ұқсас, көбінесе сөздері мен әртүрлі әрекеттерді негіздеуде ғана ерекшеленеді. Баррант өзінің жер аударылуының себептерін анықтаған сайын, оның санасы бала кезінде алған санасыз бағдарламамен қақтығысады. Ақырында ол кісі өлтіруде кінәлі болмаса да, жағдай оны кінәлі етіп көрсеткенін біледі. Бұл оның өзінің бағдарламасын іске қосуына жеткілікті болды, ол өзін автоматтандырылған құқықтық жүйеге тапсырды. Ол сондай-ақ, егер кез келген адам өз бағдарламасын білсе, өзін-өзі өлтіруге бағдарламаланғанын анықтайды. Баррант өзінің айнадағы бейнесімен байланыстыратын бағдарламаланған alter ego-сының өлтіруінен қашуға тырысады. Ақырында ол жеңіске жетеді және айнаны сынып жібереді.
Will Barrent awakes in a room with no memory of his past life. He is told he is on a ship en route to the prison planet Omega. This, along with the wiping or suppression of his memory, is a punishment for committing murder on Earth. On Omega, killing new arrivals is legal until sunset on Landing Day. Barrant manages to survive with the help of a woman who hands him a gun and then seems to disappear. Barrent begins to integrate into Omegan society. The law reflects the state religion, which is based around the worship of Evil (always capitalised) and an entity known as The Black One. All inhabitants of the planet are convicts from Earth whose memories have been suppressed, but many try to regain parts of their memory by the use of drugs or a kind of psychic reading known as "skrenning". Barrent tries a drug and recalls an image of himself standing over a dead body while holding a gun. This persuades him that he was guilty, despite his normal revulsion to killing. Barrent avoids killing and several other Omegan customs, and is soon arrested for the crimes of non drug addiction and impiety, and sent for a trial by ordeal. He is made to fight for his life against a large robot in an arena. Among the spectators he sees the woman who gave him the gun on his first day, and she tells him through gestures how to find the robot's hidden weakness. Having defeated the robot, Barrent's status is increased and he is able to meet the woman who helped him, Moera Ermais. Ermais turns out to be part of a secret organisation. She tells Barrent she thought of recruiting him because he seemed to have good survival skills, but was not allowed to because of his murder conviction. Barrent seeks out a "skrenner" to try to learn about his conviction. She names the victim and directs Barrent to a man on Omega who claims to have committed the murder. She also tells him of a confusing vision of the future, in which she saw Barrant looking at a shattered, "shiny" version of his own corpse. Barrant, now believing he was framed, sends a message to Ermais and becomes less interested in obeying Omegan laws. Barrant's continued non conforming behaviour leads to him being selected for the annual "Hunt" and "Games", both of which are fatal to most entrants. He wins the Games and is engulfed by a manifestation of the Black One, which turns out to be an elaborate light show controlled by the secret organisation. They believe that society on Omega is on the verge of collapse, and hope to avert or survive this by re directing people's energy into an uprising against Earth. Barrant is smuggled aboard a returning prison ship, hoping to gain information about Earth and see if there are any underground movements that might be willing to oppose the presumed oppressive Earth government. Earth turns out to be a uniform, sleepy and stagnant society, developing neither socially nor technologically. Its striking social stability is maintained by robots brainwashing children in "closed classes," which they are required to attend but cannot consciously remember. There is a world religion, an amalgam of all the "good" aspects of previous Earth religions. Its ideology closely resembles that on Omega, differing mostly in words and in the justifications for various actions. As Barrent comes closer to the truth about the reasons for his exile, his conscious mind conflicts with the subconscious programming he received as a child. He finally learns that, although innocent of the murder, circumstances had made him appear guilty. That was enough to trigger his own programming, causing him to turn himself in to the automated legal system. He also finds that everybody has been programmed to commit suicide if they ever consciously learn about their programming. Barrent struggles not to be killed by his programmed alter ego, which he associates with his image in a mirror. Eventually he prevails, shattering the mirror in the process.
Қабылдау
Дейв Лэнгфорд White Dwarf #80 журналында The Status Civilization атты туындысын қарап, "сатиралық элементтері бар, әрекетке толы, көзге түсетін ойын, онда қылмыс заң болып табылады және басты кейіпкер есірткіге тәуелді болмағандық үшін көп қиындыққа тап болады" деді.
Dave Langford reviewed The Status Civilization for White Dwarf #80, and stated that "unsubtle, action packed fun with satirical touches, set on a world where crime is the law and the hero soon gets into trouble for non drug addiction."