Кіріспе
Тамилдің үш ежелгі патшалығының бірі. Ерте Чолалар – Чола әулетінің тамил патшалығы, Сангам дәуіріне дейін және кейін (б.з.д. 600–б.з. 300 жж.). Олар Тамилақтың үш негізгі патшалығының бірі болған. Олардың алғашқы астаналары Урайур немесе Тиручирапалли және Каверипаттинам қалалары еді. Пандиялар мен Чералармен бірге, Чола тарихы жазбалардың аз болған кезеңге дейін жетеді.
The Early Cholas were a Tamil kingdom of the Chola Dynasty pre and post Sangam period (600 BCE–300 CE). It was one of the three main kingdoms of Tamilakam. Their early capitals were Urayur or Tiruchirapalli and Kaveripattinam. Along with Pandyas and Cheras, Chola history goes back to the period when written records were scarce.
Алғашқы чолалар
Ортағасырлық Чола жазуларында ерте Чола патшалары туралы көптеген деректер кездеседі. Чолалар күннен тараған деп есептелген. Бұл тарихи оқиғалар дана Ағастьяның замандасы болған және құлшылығымен Кавери өзенін пайда болдырған Чола патшасы Кантаман туралы айтады. Сондай-ақ, Ману патшаның қасақана емес, аңқаулықпен буыршық өлтіргені үшін ұлын өлімге кескен оқиғасы да бар. Махавамаса патша Эллаланды, Датта Гамини (шамамен б.з.д. 3 ғасыр) тарапынан жеңілген, әділ патша ретінде бейнелейді, ол «жатын бөлмесінің басына арқан байланған қоңырау ілдіріпті, осылайша көмек сұрағандар оны шертіп ала алатын болған». Өз денесінің етін аштықтан азап шеккен бүркітке беріп, қауырсынды құтқарған Сиби патша да ерте Чола тарихының бір бөлігі болды. Бұл тарихи оқиғалар 10-11 ғасырлардағы мыс тақталарға жазылған шежірелерде кеңінен көрсетілді, олар Чола дәуірінде үлкен маңызға ие болды. Бұның ең ерте нұсқасы Анбил тақталарында кездеседі, онда Виджалая Чоладан бұрын он бес есім, соның ішінде тарихи Карикала, Перунаркилли және Коценганан аталған. Тхирувалангаду тақтасы бұл тізімді қырық төртке дейін, ал Каньякумари тақтасы елу екіге дейін жеткізеді. Калингатупарани сияқты әдеби шығармалардан да басқа тізімдер жиналған. Бұл тізімдердің ешқайсысы толық сәйкес келмейді, бірақ кейбір есімдер мен мәліметтер ортақ. Чола патшалары Дхармаварчолан мен Килливалаван Шрирангам ғибадатханасын қазіргідей алып ғибадатханаға айналдырды. Олар негізгі іргетастар мен бастапқы ғимараттарды салды. Килли, Тиру Мангай, Куласекаран, Раджамахендра және Тиру Викрама Килливаллаванның аталары ретінде Тируччираппаллидегі Шри Ранганатхар ғибадатханасында есімдері аталады. Дхармаварма Килливаллаванның тағы бір атасы, мүмкін оның әкесі болған. Ол Тричи қаласының орталық бөлігінде орналасқан.
Сангам әдебиетіндегі чолалар
Бізде нақты дәлелдері бар ең алғашқы Чола патшалары – б.з.д. 200-300 жылдары аралығында жазылған Сангам әдебиетінде есімдері тіркелгендер. Өкінішке орай, Сангам туындыларының ішкі хронологиясын анықтау мүмкін болмады. Сондықтан, бізге бірнеше билеушілер белгілі, бірақ олардың билік ету кезегін білмейміз. Үш патша да осы аңызға толы соғыста соғысқан немесе екі әскерді де азық-түлікпен қамтамасыз еткен деп суреттеледі.
Қариқала Чола
Қариқала Чола (б.з.д. 90 ж. шамамен) Паттинаппалайда есімдері аталғандардың ішінде ең білгіштісі болып табылады. Қариқаланың әкесі Іламцетченни – батыл патша және қаһарлы жауынгер болған. "Қариқала" сөзі "пілді өлтіруші" немесе "күйген аяқ" деген мағынаны білдіреді, бұл ханзаданың өмірінің басында басынан өткен өртке байланысты оқиғаға сілтеме деп есептеледі. Паттинаппалай осы оқиғаны және ханзаданың қалай қашып, Чола тағына отыруы туралы айтады. Паттинаппалай – сол кездегі Чола астанасы Каверипаттинамы туралы ұзақ поэма. Бұл еңбекте Қариқаланың басқа екі тамил патшасына қарсы өткізген көптеген шайқастары да сипатталған, олардың бірінде Чера патшасы қорланды (арқасына жара алды) және өз-өзіне қол жұмсады. Осылайша Қариқала өзіне қарсы құрылған одақты бұзып, Пандиялар мен Чераларға басымдық орнатты. Кейінірек Қариқала туралы көптеген аңыздар Кілаппатикарамда, сондай-ақ 11-12 ғасырлардағы жазбалар мен әдеби шығармаларда кездеседі. Олар оған бүкіл Үндістанды Гималайға дейін жаулап алуды және оның вассалдарының көмегімен Кавери өзенінің Ұлы бөгетін (Grand Anicut) салуды жатқызады. Алайда, бұл аңыздар Сангам дәуірінің шығармаларында кездеспейді.
Наланкилли және Недункилли
Ақын Ковур Килар екі Чола басшысы Наланкилли мен Недункилли арасындағы ұзаққа созылған азаматтық соғысты еске алады. Недункилли Авурдағы бекініске қамалып, оны Наланкиллидің кіші інісі Мавалаттан қоршады. Ақын Недункиллиді қала халқына шексіз азап сыйрмай, ер адамша айқасқа шығуға шақырады. Тағы бір өлеңінде ақын екі ханзаданы да осы азаматтық соғыстан бас тартуға көндіруге тырысады, өйткені кім жеңсе де, екіншісі Чола болады.
Коченганан
Пойгаярдың "Калавали" кітабында Чола патшасы Коценганнан және оның Чера патшасы Канайкал Ирумпораймен болған шайқасы айтылады. Чера патшасы тұтқынға алынып, оның досы болған Пойгаяр 40 шумақтан тұратын өлеңмен Чола патшасы Коченгананды мақтайды. Чола патшасы осы туындысына риза болып, Чера патшасын босатады. "Калавали" Чера астанасының жанындағы Калумаламда өткен шайқасты сипаттайды. Коценганнан – 63 наянардың бірі. Коценганнан кейінгі дәуірлерде көптеген аңыздың батыры болды және ол Кавери өзенінің жағасында Шиваға арналған көптеген әдемі храмдар салған, құдайға берілген адам ретінде бейнеленеді.
Әлеуметтік жағдайлар
Сангам әдебиеті Шола дәуірінің алғашқы кезеңіндегі әлеуметтік және экономикалық жағдайларды ерекше толық және нақты бейнелейді. Чолалардың жері құнарлы және мол азық-түлікке ие болған. Сангам жырларында айтылғандай, Кавери өзенімен суарылатын Чола елінде, бір піл жата алатын жерге сиятын аумақта жеті адамды асырауға жететін дәнді өндіруге болар еді. Мұрагерлік монархия үстем үкімет түрі болды. Мұрагерлік даулар мен азаматтық соғыстар жиі кездесетін. Мемлекеттік билік шеңбері шектеулі болды. Әдет-ғұрыпқа деген құрметі жоғары қоғамда тіпті ең қатыгез диктатор да көп зиян келтіре алмады. Чола монархтарына халқының өкілдері еркін жолап, әділдік көбінесе король тікелей іске асырылған. Бұл кейінгі Чола империяларының шарықталу кезеңімен күрт контрастқа түседі, онда император қара халықтан алыс тұрып, қарым-қатынас жасамайтын. Патшалар көбінесе жеке өзі шайқастарға қатысып, егер патша шайқаста қаза тапса немесе жараланса, оның әскері дереу күресін тоқтатып, жеңіліске ұшыраған. Чола елінің ежелгі Рим империясымен жасаған саудасы туралы Еритрея теңізінің Перипл кітабында (шамамен 75 ж.б.э.) егжей-тегжейлі сипатталған.