Кіріспе

Индиядағы порт Колката порты немесе Колката порты, ресми түрде Сыма Прасад Мукерджи порты (бұрынғы Колката порт тресі немесе Калькутта порты) деп аталады, ол Үндістанның Батыс Бенгалиядағы Колката қаласында, теңізден шамамен 126 миль (203 км) қашықтықта орналасқан жалғыз ірі өзен порты. Бұл Үндістандағы ең көне әрекет ететін порт және Британдық Шығыс Үндістан компаниясымен салынған. Колкатта тұщы су порты болып табылады, мұнда тұздылық деңгейі өзгермейді. Порттың екі бөлек док жүйесі бар: Колкаттадағы Колкатта док және Халдия док кешеніндегі Галдия док. 19 ғасырда Колката порты Британдық Үндістанның маңызды порты болды. 1838 жылдан 1917 жылға дейін британдықтар осы порт арқылы бүкіл Үндістаннан жарты миллионнан астам үндістерді – көбінесе Бходжпур және Авадхтан – кемемен жөнелтіп, Латын Америкасы және Африка сияқты әлемнің әртүрлі елдеріне келісімшарт бойынша жұмыс істеуге алып кетті. Тәуелсіздік алғаннан кейін Бенгалияның бөлінуі (1947), порттың арттағы аймағының кішіреюі және Шығыс Үндістанның экономикалық дамуының баяулауы салдарынан порттың маңызы төмендеді. Порттың кең арттағы аймағы бар, ол Үндістанның бүкіл Солтүстік-Шығысын, соның ішінде Батыс Бенгал, Бихар, Джаркханд, Уттар-Прадеш, Мадхья-Прадеш, Ассам, Солтүстік-Шығыс таулы штаттарын, сондай-ақ көршілес екі құрлықтағы елдерді – Непал және Бутанды, соған қоса Тибет автономиялық аймағын (Қытай) қамтиды. 21 ғасырдың басында тасымалдау көлемі қайтадан тұрақты түрде өсе бастады. 2018 жылдың наурыз айына қарай порт жылына 650 000 контейнерді өңдеуге қабілетті, олардың көп бөлігі Непал, Бутан және Үндістанның Солтүстік-Шығыс штаттарынан келеді. Колкатта Британдық Шығыс Үндістан компаниясы теңіз саудасының орталығы ретінде дамытқанға дейін тоқымашылар мен шеберлер тұрған шағын өзен порты болған. Хугли жағалауындағы порт Колката қаласын кішкентай тоқу поселкесінен Шығыс Үндістанның маңызды теңіз саудасы орталығына айналдыруға ықпал етті. Британдық Шығыс Үндістан компаниясының қызметкері және әкімшісі Джоб Чарнок 1690 жылы осы жерде сауда бекетін құрған деп есептеледі. Колкаттаға қоныстанғанға дейін британдықтар Хугли өзенінің ең терең сулы бөлігінің Гобиндпурдан Гарден Ричке дейінгі шығыс жағалауда екенін және оның үлкен теңіз кемелері үшін оңай навигациялық болатынын білген. Аймақ өзенде орналасқандықтан және үш жағынан орманды болғандықтан, ол жау шабуылынан қауіпсіз деп есептелді. 18 ғасырдың ортасынан бастап Колката портының өсуі Хугли өзеніндегі Моғол дәуірінің Хугли және батыс жағалаудағы Сурат порттарының құлдырауымен үдеді.

Компанияның ережесі: 17731857

Колониалды кезеңнің басында компанияның теңіз кеңсесі жанындағы порт әкімшілігінің басты мақсаты – теңізге шығатын кемелерге лоцмандық қызмет көрсету болды. Бас лоцман өзеннің қалыпты жүзуіне қатысты есеп беру үшін өзенді үнемі тексеріп отырды. Порттың құрғақ доктарының болмауы XVIII ғасырдың ортасынан бастап алаңдаушылық тудырды, себебі кемелер жөндеу үшін Бомбейге жіберілді. 1790 жылы Банкшалл қақпасының жанында алғашқы құрғақ док салынды. 1781 жылы полковник Уотсонға порттың оңтүстік шекарасында жүзбелі док салу үшін жер берілді. Уотсон Киддирпорда теңіз кемежайын құрды және 1781 жылы жүзбелі док құрылысын бастады, бірақ заңдық даулар туындаған соң жобадан бас тартуға мәжбүр болды. Кейін Уотсон кеме жасаумен айналысып, бизнестен зейнетке шыққанға дейін бірнеше кеме салды. Уотсоннан кейін Калькуттада кеме жасау фабрикаларын құруға бірнеше әрекеттер жасалды, бірақ ешқайсысы Бомбейдің Парси Энтерпрайзисінің кеме жасау ісімен салыстыруға келмеді. Жапон әскері екі рет шабуыл жасады. 2020 жылдың 12 қаңтарында Премьер-министр Нарендра Моди Калькутта портының 150 жылдығына орай, Нетажи ішкі стадионында портты Сыма Прасад Мокерджи порты деп атады. Порт 21-ғасырлық Теңіз Жібек жолының бір бөлігі болып табылады, ол Қытай жағалауынан Суэц каналы арқылы Жерорта теңізіне, содан кейін Триесттің Адриатика аймағының жоғарғы бөлігіне және теміржол арқылы Орталық және Шығыс Еуропаға дейін созылады.

Док жүйелері

Колкатта портының басқармасы (KoPT) екі бөлек док агломерациясын басқарады: Колкатта док жүйесін (KDS) және Халдия док кешенін (HDC). Бұл екі док жүйесі Хугли өзенінің жағасында орналасқан, бұл портты Үндістандағы жалғыз ірі өзен порты етеді.

Калькутта док жүйесі

Ол Хугли өзенінің сол жағалауында, теңізден шамамен жоғары орналасқан. Пилотаж станциясы Гаспер/Согор жолдарында, КДС-тен оңтүстікке қарай 145 километрде (теңізден 58 км қашықтықта). Жүйеге Хидирпур док (KPD), Нетажи Субхаш док (NSD), Будж-Будж өзенінің тұрақтары (BB), Даймонд Харбор бекеті, Сагар бекеті және Сэндхедс бекеті кіреді. Бұл док жүйесі негізінен контейнерлік кемелерге және баржаларға қызмет көрсетеді. Калькутта док жүйесіндегі доктар мен тұрақтардың ішінде ең аз су тереңдігі Хидирпур докқа, ал ең көп су тереңдігі Будж-Будж өзенінің тұрақтарына тиесілі. Бұдан басқа, 80-ге жуық ірі өзендік пирс, көптеген кішкентай пирстер және кемелерді құрастыруға арналған көптеген жағажайлар бар. Калькутта док жүйесінің Хидирпур док (KPD) және Нетажи Субхаш док (NSD) доктарына кіретін кемелер алдымен Назирганж Флатс жанындағы, Гарден Ричтің солтүстігіндегі зәкірлеу орнында толқындарды күтеді. Бұл зәкірлеу орнында 5 кеме бірге зәкірлей алады. Толқындардың әсерінен өзен суы Калькутта док жүйесінің (KDS) су деңгейіне жеткенде, зәкірде күтіп тұрған кемелер шлюздер арқылы Хидирпур докқа (KPD) және Нетажи Субхаш докқа (NSD) кіреді.

Киддерпор порты (KPD)

Киддерпур док-та барлығы 18 кемежай бар, оның ішінде 17 көп мақсатты кемежай және жүкпен қоса жолаушылар кемелеріне арналған 1 кемежай; 6 буй / бағдар және 3 құрғақ док. Кемежайлар 1-ден 29-ға дейін нөмірленеді. Кемежайлардың су тереңдігі біркелкі емес, ең кемі 7,4 метр (24 фут) №29 кемежайда және ең көбі 9,2 метр (30 фут) №8 кемежайда. Киддерпур док екі бөлікке бөлінген: KDP 1 (Батыс) және KDP 2 (Шығыс). Барлығы 18 кемежайдың ішінде KDP 1 10 кемежайдан, ал KDP 2 8 кемежайдан тұрады. Бұл екі бөлік – KDP 1 және KDP 2 – баспалдақ көпірімен бөлінеді. Док айлақтарының жалпы ұзындығы 2956 метр, оның ішінде KDP 1 (Батыс) – 1728 метр, ал KDP 2 (Шығыс) – 1228 метр. Док Хугли өзенінің кеме қатынасы арнасына шлюз арқылы қосылған. Шлюз қақпасы мен KDP 1 арасындағы док бөлігі "толқынды бассейн" деп аталады; құрғақ доктар осы бассейнге қосылған. Кемелер докқа шлюз қақпасы арқылы кіреді. Шлюздің ұзындығы 176,8 метр (580 фут) және ені 24,4 метр (80 фут). Шлюз қақпасының алдындағы су тереңдігі шамамен 5 метр. Осыған сәйкес, ең көп ұзындығы 157 метр (515 фут) және ең көп ені 21,35 метр (70 фут) кемелер докқа кіре алады. Док ішінде орнатылған буйлар/морингілер кемелердің қозғалысын қамтамасыз етеді. Киддерпур док бірнеше бұрылыстардан тұрады және түнгі навигация мүмкін емес; нәтижесінде кемелер тек күндіз жұмыс істейді. Кемежайлар 2-ден 13-қа дейін нөмірленеді. Кемежайлардың (жабық док) су тереңдігі біркелкі емес, ең кемі 10 метр (33 фут) №2 және №10 кемежайларда, ал ең көбі 12,5 метр (41 фут) №2 және №10 емес кемежайларда. Док Хугли өзеніне, кеме қатынасы арнасына шлюз қақпасы арқылы қосылған. Хугли өзеніндегі айлақтар негізінен сұйық өнімдерді – шикі мұнай, POL өнімдері, нафта, сұйытылған мұнай газы (СЖГ) және тағамдық майды тасымалдайды. Бұл айлақтар Халдия мұнай айлақтары деп аталады және рим цифрларымен белгіленеді. Су тереңдігі бірінші (HOJ I) және екінші (HOJ II) мұнай айлақтарында 10 метр (33 фут), ал үшінші (HOJ III) мұнай айлағында 12,5 метр (41 фут). Жақында төртінші мұнай айлағы, Сыртқы терминал 2, док кіреберіс айлағы мен екінші мұнай айлағы (HOJ II) арасында салынды; айлақтағы су тереңдігі 9 метр (30 фут). Сыртқы терминал 1 (OT 1) үшінші мұнай айлағынан (HOJ III) жоғары орналасқан, құрғақ ірі жүк тасымалдауға арналған; айлақтың су тереңдігі 8,5 метр (28 фут) және кемелерді тұрақтап қоюға қабілетті. Халдия анкориджі соқпақ кемелер үшін қолданылады.

Ұшу

Өзеннің шектеулеріне байланысты (мысалы, лайлану, құмдар және т.б.) 200 ГТ-дан асатын теңіз кемелері Калькутта портының сенімді ұшқышы болмастан жүзуге рұқсат етілмейді. KDS-ке дейінгі жалпы пилотаждық қашықтық – , оның ішінде өзенде және теңізде, ал HDC үшін – , оның ішінде өзенде және теңізде. Өзендегі толқындар кемелердің портқа қарай қозғалысына кедергі келтіреді. Көктемгі толқындар кезінде толқындардың биіктігі қысым тудырады, бұл кеменің өзенде тұруын немесе жақтауын қиындатады. Көктемгі толқындар кезінде өзендегі су деңгейінен көтерілуі – аралығында өзгереді. Кемелер жоғары толқын мен көктемгі толқын кезінде доктарда қорғалады. Шығыс арнадағы шам кеменің навигациялық орны – 21°03'03.12" солтүстік ендік және 88°11'30" шығыс бойлық, ал Батыс арнадағы шам кеменің орны – 21°05'03.09" солтүстік ендік және 87°50'215.95" шығыс бойлық.

Автоматты су деңгейін өлшегіштер, өзен белгілері мен буялар

Порт каналдағы барлық автоматты теңіз деңгейін өлшеу құралдарын пайдаланады және күтіп ұстайды. Бұл құралдар каналдың шығыс жағалауындағы Garden Reach және Diamond Harbor, ал батыс жағалауындағы Haldia тұсында орналасқан. Олар су тасқынының мәліметтерін тәулік бойы тіркеп отырады, бұл мәліметтер Үндістанның Геодезиялық қызметі су тасқынын болжау және теңіз деңгейі кестелерін дайындау үшін пайдаланады.

Маяк

Сагар маяғы Сагар аралының жағасындағы Миддлтон-пойнтта орналасқан. Ашық ауа райында ол алыстан көрінеді. Маджерхат теміржол станциясы арқылы Шығыс теміржолымен байланысқан. Үндістан теміржолы өз локомотивтерімен Шығыс док (EJC) арқылы КДС-ке арналған толық жүк пойыздарымен (рекелермен) көлік тасымалдайды. Содан кейін KDS теміржолы қажетті құжаттаманы рәсімдеп және белгілі бір механикалық жұмыстардан өткен соң, пойыздарды тиісті тасымалдау орындарына (доктардың ішінде немесе жеке сайдингтерге) толығымен немесе операциялық мүмкіндіктерге сәйкес бөліп орналастырады. Шейдтерде, доктарда, сайдингтерде және т.б. тиеу-төгілу операциясы аяқталғаннан кейін рекелер шығарылып, EJC құрастыру станциясында сыртқа шығатын пойыздар құрастырылады. Содан кейін, құжаттарды рәсімдегеннен кейін, Шығыс теміржолы ұсынған локомотивтермен сыртқа жөнелтіледі.

Жол

Калькутта док жүйесі (KDS) Калькутта муниципалды корпорациясы қарауындағы жолдармен байланысты. KDS-қа кіретін және шығатын тары жолдарда көлік қозғалысы кептелісі мен үлкен тығырындар жиі кездеседі. ҚДП мен ҰҚД 16 және 19-шы тас жолдардың қиылысынан шамамен 10 км қашықтықта орналасқан. 12-ші тас жолдың және Әуежай жолының қиылысы док аймағынан 25 км жерде. Даймонд Харбор жолы, Таратала жолы және Бағдақ Жетіспе жолы (перифериялық жол) 4 жолақты, нығайтылып, жаңартылған, бірақ жергілікті және жүк көліктерінің бірдей қозғалысынан жиі тығыздалады.