Кіріспе

Экономикадағы ұғым. Жұмыс күшінің өнімділігі – бұл жұмысшылар тобының белгілі бір уақыт ішінде өндіретін тауарлар мен қызметтердің көлемі. Бұл экономистер өлшейтін өнімділіктің түрлерінің бірі. Жұмыс күшінің өнімділігі, көбінесе еңбек өнімділігі деп аталады, бұл ұйым немесе компания, процесс, сала немесе ел үшін өлшем болып табылады. Жұмыс күшінің өнімділігін жеке қызметкердің өнімділігінен ажырату қажет, себебі жеке қызметкердің өнімділігі жалпы өнімділікті жеке деңгейге дейін, кішірек бөліктерге жіктеуге мүмкіндік береді, мысалы, жеке өнімділік нәтижелеріне негізделген сыйлықтар немесе санкциялар тағайындау үшін (қараңыз: өміршеңдік қисығы). Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) өнімділікті "шығыс көлемі мен кіріс көлемінің арақатынасы" деп анықтайды. Шығыс көлемін өлшеу үшін әдетте жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) немесе жалпы қосылған құн (ЖҚҚ) қолданылады, бұл көрсеткіштер тұрақты бағаларда, яғни инфляцияға түзетілген күйде беріледі. Ең көп қолданылатын үш өлшем: жұмыс істелген сағат саны (әдетте ЭЫДҰ-ның жылдық Ұлттық есептер базасынан алынады), жұмыс күшінің саны және жұмыспен қамтылған адамдардың саны.

Өлшем

Жұмыс күшінің өнімділігін екі тәсілмен өлшеуге болады: физикалық көрсеткіштер бойынша немесе бағалық тұрғыдан. Бұл еңбек күшінің қарқындылығын, сондай-ақ еңбек күшінің жалпы сапасын қамтиды. Техникалық инновацияларды жасаумен байланысты шығармашылық белсенділік те өнімділікке әсер етеді. Басқарудың, ұйымдастырудың, үйлестірудің немесе инжинирингтің әртүрлі жүйелерінен туындайтын салыстырмалы тиімділік артуы да өнімділіктің көрсеткіші. Сондай-ақ, еңбектің кейбір түрлерінің басқа түрлеріне тигізетін өнімдік әсері де маңызды. Өнімділікке қатысты осы аспектілер еңбек кірімінің сапалық өлшемдерін көрсетеді. Егер ұйым еңбекті күштірек пайдаланса, еңбек өнімділігінің артуы мүмкін, себебі еңбек бірлігіне шаққандағы өнім сол күйінде қалуы ықтимал. Бұл түсінік, экономикадағы өндірістің көп бөлігі қызметтерден тұратын жағдайларда айрықша маңызға ие. Менеджмент қызметкерлердің өнімділігіне көп көңіл бөлуі мүмкін, бірақ басқарудың өнімділігін арттыруды дәлелдеу қиын. Еңбек өнімділігінің өсуі АҚШ экономикасының көрсеткіштерін бағалау үшін пайдалы меже ретінде қарастырылғанмен, соңғы зерттеулер 2008-2009 жылдардағы экономикалық төмендеу кезінде АҚШ еңбек өнімділігінің неге өскенін қарастырды, сол кезде АҚШ-тың жалпы ішкі өнімі күрт төмендеді. Еңбек өнімділігін халықаралық деңгейде салыстырудың дұрыстығын бірқатар өлшеу мәселелері шектеуі мүмкін. Өндіріс көрсеткіштерін салыстыруға салықтарды, маржаларды және шығындарды есепке алу тәсілдерінің, немесе ағымдағы өндірісті тұрақты өндіріске айналдыру үшін қолданылатын дефляциялық индекстердің әртүрлілігі кері әсер етуі мүмкін. Еңбек кірімін бағалауда қолданылатын орташа жұмыс уақытын есептеу әдістерінің немесе жұмыспен қамтылған адамдарды есептеу әдістемелерінің айырмашылығы да оған әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, еңбек өнімділігін деңгейлік тұрғыдан салыстыру үшін өндіріс ортақ валютаға ауыстырылуы керек. Бағалау коэффициенттері ретінде сатып алу қабілеті паритеті қолданылады, бірақ олардың дұрыстығына салыстырылатын тауарлар мен қызметтердің шектеулі өкілдігі және агрегациялау әдістерінің әртүрлілігі кері әсер етуі мүмкін. Еңбек өнімділігін халықаралық деңгейде салыстыруды жеңілдету үшін ЭЫДҰ, Гронинген өсім орталығы, Халықаралық еңбек салыстыру бағдарламасы және Конференция кеңесі сияқты бірқатар ұйымдар өнімділік туралы деректерді дайындап, оларды деректердің халықаралық салыстыру мүмкіндігін арттыру үшін арнайы түзетулермен жасайды.