Сарагоса қоршауы: Батылдық пен қирату (Saragosa qorshauy: Batyldyq pen qyratu)
Second siege of Zaragoza
Сарагоса қоршауы (1809): Пенинсула соғысындағы қаһарлы шайқас. Француз әскерімен болған қиын кескілесу, қаланың қирауы және ондаған мың адамның қаза болуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1808–1809 жылдардағы Пиреней соғысы кезіндегі қоршау.
1808–1809 siege during the Peninsular War
1809 жылы болған қоршау.
the siege that took place in 1809
Сарагоса қаласының екінші қоршауы – Пиреней соғысы кезінде испандық Сарагоса (Сарагоса деп те аталады) қаласын француз әскерінің басып алуы. Бұл қоршау өте қатыгездігімен ерекшеленді. Қала француз күштеріне қарағанда әлдеқайда аз болды. Дегенмен, Резервтік армия мен оның азаматтық жақтастары көрсеткен батыл қарсылық тарихқа іріккен: қаланың көп бөлігі қирады, гарнизон 24 000 қаза тапты, ал азаматтардың арасынан 30 000-нан астам адам көз жұмды.
The second siege of Zaragoza was the French capture of the Spanish city of Zaragoza (also known as Saragossa) during the Peninsular War. It was particularly noted for its brutality. The city was heavily outnumbered against the French. However, the desperate resistance put up by the Army of Reserve and its civilian allies had been heroic: a great part of the city lay in ruins, the garrison had suffered 24,000 deaths being augmented by 30,000 civilians dead.
Өмірбаян
1809 жылдың басындағы испандық әскери науқаны Уклес шайқасымен басталды.
The Spanish campaign in early 1809 started with the Battle of Uclés.
Тарихи контекст
Дос-де-Майо (2 мамыр) көтерілісінің бір бөлігі ретінде қала 1808 жылдың 15 маусымынан 14 тамызына дейін алғашқы қоршауға сәтті қарсы тұрды. Бұл тарихында тұрақты әскердің көше шайқасында тұрақсыз әскерлерге жеңілуінің алғашқы мысалдарының бірі болды. Баилен шайқасында генерал Дюпонның тапсыруы сияқты келесі жеңілістер король Жозеф Бонапартты Эбро өзенінің артына шегінуге мәжбүр етті, Испанияның көп бөлігін солтүстік-шығыстағы шағын аймақ пен Барселона маңындағы кішкентай жерді қалдырды. Осы сәтте испандықтар француздарды жеңудің ең жақсы мүмкіндігін пайдалана алмады. Олар Бас қолбасшыны тағайындамады, сондықтан барлық әскерлер тәуелсіз түрде әрекет етуді жалғастырды. Басты әскерлер генерал Блейктің солтүстік жағалаудағы, генерал Кастаньостың Тудела маңындағы және генерал Палафокстің Сарагоса маңындағы әскерлерінен құралды. Блейк ең белсенді болды, бірақ 1808 жылдың 31 қазанында Зорноза шайқасында жеңілді. Наполеонның жоспары Блейк пен Кастаньос әскерлерінің арасында Бургосқа күшпен шабуыл жасау болды. Олар бұзып өткеннен кейін солтүстік және оңтүстікке қарай бұрылып, қалған әскерлерді қоршауға алуы керек еді. Осы мақсатқа жету үшін Наполеон испан әскерлерінің қазіргі алдыңғы қатардағы позицияларын сақтап қалуын қалады. Осы мақсатқа жету үшін маршал Монсидің 3-корпусы генерал Кастаньосқа қарсы қазан айының соңынан 21 қарашаға дейін әрекетсіз болды, ал Нейдің 4-корпусы Бургос және Сория арқылы оның тылына өтуге тырысты. 1808 жылдың 21 қарашасында француздың 3-корпусы Логронода Эбро өзенінен өтіп, шығысқа қарай Калахорраға бет алды. Маршал Нейдің колоннасы Жоғарғы Дуро аңғарына жетіп, Туделаға қарай жол тартты. Қоршауға түспеу үшін Кастаньос Туделаға шегінді және Палафокстан қаланың оңтүстігінен Каскантеге дейін қорғаныс шебін ұстауға көмектесуін сұрады, онда ол Нейдің 4-корпусы келгенге дейін Монси корпусына қарсы тұруды жоспарлаған. Палафокстің аймақтағы өкілі генерал О'Нейлл Арагон шекарасын кесіп өтуге қатысты қатаң бұйрықтары бар екенін мәлімдеді (Тудела Наваррада орналасқан). Палафокстің келісімі келген кезде француз шабуылы басталған еді және испандықтарды жағдайдан шығарды. Бұл шайқас француздар үшін маңызды жеңіс болды, бірақ испан әскерлері қашуға үлкерді, О'Нейлл Сарагосаға, ал Кастаньос Мадридке, соғыс қазынасының және артиллерияның көп бөлігімен бірге қашып кетті. Енді екінші қоршауға дайындық жасалып жатыр.
As a part of the Dos de Mayo (2 May) uprising the city had already successfully resisted a first siege from 15 June 1808 to 14 August 1808. This was one of the first times in history that a regular army was defeated by irregulars in street fighting. Further defeats – especially the surrender of General Dupont at the Battle of Bailén – forced King Joseph Bonaparte to withdraw behind the Ebro River, abandoning most of Spain except a small corner in the north east and a small area around Barcelona. The Spanish at this point missed their best chance to defeat the French. They did not appoint a Supreme Commander, so all the armies continued to operate independently. The main armies consisted of those of General Blake on the north coast, General Castaños around Tudela and General Palafox around Saragossa. Blake was the most active, but he was defeated at Zornoza on 31 October 1808. Napoleon's plan was to attack in strength towards Burgos in between the armies of Blake and Castaños. Once they broke through they were to swing both north and south to envelope the remaining armies. In order to achieve this, Napoleon wanted the exposed Spanish armies to remain in their current advanced positions. To achieve this Marshal Moncey's 3rd Corps opposite General Castaños remained inactive from late October to 21 November while Ney's 4th Corps tried to get to his rear through Burgos and Soria. On 21 November 1808, the French 3rd Corps crossed the Ebro River at Logrono and headed east towards Calahorra. Marshal Ney's column reached the Upper Douro valley and headed for Tudela. To avoid being trapped, Castaños withdrew to Tudela and asked Palafox to help him hold a line running South of the city towards Cascante, where he intended to confront Moncey's Corps before the arrival of Ney's 4th Corps. Palafox's deputy in the area, general O'Neylle demurred stating that he had strict orders not to cross the borders of Aragon (Tudela is located in Navarre). When Palafox's approval arrived, the French attack had already begun and got the Spanish in disarray. This battle was a major victory for the French, but the Spanish armies were able to flee, O'Neylle to Saragossa and Castaños to Madrid, escaping with the large majority of their war chests and cannons. The stage was now set for a second siege.
Қорғау
Сарагосаның қорғанысында маусым мен тамыз айлары аралығында болған бірінші қоршаудан кейін маңызды өзгерістер болды. Сол қоршауда қалада француз артиллериясының бомбалауына төтеп бере алмаған ортағасырлық қабырғалардан басқа көп қорғаныс құрылыстары болған жоқ. Қорғаушылардың құрамында тек аз ғана тұрақты әскер мен артиллериялықтар, сондай-ақ мыңдаған еріктілер болды. Дегенмен, олар тар, қиылысқан көшелердегі баррикадаларда француздарға ауыр шығын келтіре алды. 1808 жылдың қыркүйегінен бастап полковник Сангенис бірқатар заманауи нығайту жұмыстарын жүргізді. Оңтүстік жағынан қала Хуерва өзенімен қорғалды, Сангенис оны өзеннің оңтүстік жағындағы екі редутты қорған ретінде пайдаланды: оңтүстік-батыс бұрышында "Сыңраудың Анасы" және оңтүстік-шығыс бұрышында Сан-Хосе монастыры. Бұл нығайтулар қала қабырғаларынан көрінетін болды. Батыс жағынан қала қабырғаларының сыртында августиндіктер мен тринитарлықтар монастырьларын қамтитын мықты қоршау салынды. Бұл орталық артиллериялық батареяны, сондай-ақ 14 метр тереңдіктегі орды қамтамасыз етті. Сан-Лазаро суарналармен қорғалған қоршаумен нығайтылды, ал Эбро өзенінің солтүстік жағындағы екі монастырь қамалға айналдырылды. Монте-Торрероның маңызды орнында Сангенис Арагон каналын орды ретінде пайдаланып, бекіністі әскери лагерь салды. Нығайту жұмыстары Тудела шайқасына дейін баяу жүрді. Одан кейін француздар кез келген сәтте шабуылға көше алатыны анық болды және кенеттен 60 000 еріктілер дайын болды. Егер француздар жылдам шабуыл жасағанда, тіпті бұл да жеткіліксіз болар еді. Алайда, кешігудің арқасында испандықтар нығайтуларды жақсартуға және жеткілікті жабдықтар алуға үлкерді. Қала қабырғаларының ішіндегі берік, толығымен өртке қабылатын үйлер мен пәтерлер ішкі өткелдермен байланыстырылған, әрбір қалалық блок өз алдына қоршалған бекініске айналды, ал көптеген шіркеулер қорғаныс және мықты нүктелер ретінде тұрды, олардан көшелерге шашыранды оқтар мен қарсы артиллериялық атыс жүргізілуі мүмкін болды. Гарнизон да бірінші қоршауға қарағанда әлдеқайда күшті болады. Палафокс Сарагосада қосымша 10-12 мың жаңа сарбаз жинады, сондай-ақ Тудела шайқасынан аман қалған 17 000 адамды қосты. Қоршау басталған кезде Палафокстің құрамында 32 000 жаяу әскер, 2 000 атты әскер және 10 000 қарулы еріктілер болды. Оқ-дәрі жарылысының қаупін болдырмау үшін қалада қажеттілігіне қарай оқ-дәрі өндірілді. Азық-түлік пен оқ-дәрі үш айға жететін, сонымен қатар қала тұрғындарының жеке қорында да бар еді.
Considerable changes occurred in the defences of Saragossa after the first siege in June–August. In that siege, the city had few fortifications, except for the medieval walls that could not withstand the French artillery bombardment. The defenders consisted of only a handful of regular troops and gunners, plus a mass of thousands of volunteers. They had, however, been able to inflict heavy casualties on the French at the barricades in the narrow winding streets. Since September 1808, Colonel Sangenís had been working on a number of modern fortifications. To the south, the city was protected by the Huerva River, which Sangenís used as a moat with two redoubts on the south side of the river: "Our lady of the Pillar" in the south west corner and the San Jose convent on the south east corner. These were overlooked by the city walls. To the west, a solid rampart had been built outside the city walls, incorporating the Augustinian and Trinitarian convents. This provided a central gun battery, as well as a ditch that was 14 metres deep. San Lazaro was fortified with a rampart protected by waterways and the two convents on the north side of the Ebro River had been made into fortresses. On the key position of Monte Torrero, Sangenís built an entrenched military camp using the Aragon Canal as a moat. Progress on the fortifications had been slow until the Battle of Tudela. After that, it was clear the French could attack at any moment and suddenly 60,000 volunteers were available. If the French had attacked quickly, then even this would not have helped. Due to the delay, however, the Spanish had time to improve the fortifications and obtain sufficient supplies. Inside the walls, the strong, almost entirely inflammable masonry homes and apartment buildings were laced together with internal passageways, making each block of the city its own barricaded fortress, with the numerous church buildings standing as keeps and strong points, from which grapeshot and counter battery fire could command the streets. The garrison would also be much stronger than in the first siege. Palafox had raised an additional 10–12,000 new recruits in Saragossa plus a further 17,000 survivors of the Battle of Tudela. By the start of the siege Palafox had 32,000 infantry, 2,000 cavalry and 10,000 armed volunteers. To prevent the danger of magazine explosions, the city manufactured its gunpowder as it was needed. Supplies of Food and ammunition were sufficient for three months plus private stocks held by townspeople.
Келесіге тоқталу
Тудела шайқасы 23 қарашада аяқталды, бірақ Сарагоса қоршауы 20 желтоқсанға дейін басталмады. Бұл испандықтарға қорғанысын күшейтуге және жабдықталуға жеткілікті уақыт берді. Тудела шайқасынан кейін Сарагосаға шабуыл жасауға екі корпусқа мүмкіндік болды – маршал Монси басқарған 3-ші корпус және маршал Ней басқарған 6-шы корпус. Бұл екі корпус 28 қарашада Туделадан шығып, 30 қарашада Сарагосаға жетті. Олар қоршауды бастауға дайын тұрғанда, маршал Нейге әскерін таулар арқылы Жаңа Кастилияға жеткізу бұйырылды, онда ол Туделадан шегініп келе жатқан Кастанос армиясының Мадридке қарай жолын кесуіне бөгет жасамау керек еді. Қазір Сарагосаға қарсы Монсидің 15 000 әскері ғана бар еді, бұл қоршау үшін жеткіліксіз болды. Осыдан Монси Туделаға қайтып, маршал Мортье басқарған 5-ші корпустың күшеюін күтті. Бұл әскерлер 15 желтоқсанда Германиядан келді, нәтижесінде Сарагосаға шабуыл үшін 38 000 жаяу әскер, 3 500 атты әскер, 3 000 инженер және 60 қоршау зеңбірегі жиналды.
The Battle of Tudela was over on 23 November 1808 but the siege of Saragossa did not commence until 20 December 1808. This allowed the Spanish sufficient time to build up the defences and to lay in supplies. After the Battle of Tudela two corps had been available to attack Saragossa – the 3rd corps under Marshal Moncey and the 6th Corps under Marshal Ney. Both of these corps left Tudela on 28 November and arrived at Saragossa on 30 November. They were about to commence the siege when Marshall Ney was ordered to take his army across the mountains to New Castille where he was to prevent the army of Castaños, retreating from Tudela, from interfering with his movements towards Madrid. There were now only 15,000 men under Moncey facing Saragossa which was insufficient for a siege. As a result, Moncey retired to Tudela to await reinforcements from Marshal Mortier with his 5th Corps. These troops arrived from Germany on 15 December giving a total of 38,000 infantry, 3,500 cavalry, 3,000 engineers, and 60 siege guns to attack Saragossa.
Қоршау
20 желтоқсанда француз әскерлері тағы да Сарагосаға келді. Монси әскерін бөліп жіберді: генерал Газан басқаратын бір дивизия солтүстікке, Мортье корпусы батысқа, ал Монси корпусы оңтүстікке бағытталды.
On 20 December the French forces arrived again at Zaragoza. Moncey split his forces: One division under General Gazan was assigned to the north, Mortier's corps was posted to the west, and Moncey's corps went to the south.
1-кезең: сыртқы жұмыстар 20 желтоқсан 1808 15 қаңтар 1809
Бірінші негізгі мақсат – Монте-Торреродағы әлсіз испандық бекіністері болды. 1808 жылдың 21 желтоқсанында үш батарея осы позицияларды бомбалауды бастады, содан кейін жиырма батальон жаяу әскердің шабуылы испандықтарды осы позициялардан сәтті ығыстырды. Бұл алғашқы жетістік шешуші болып шықты, себебі француздар тағы да Монте-Торрероға негізгі артиллериялық батареяларын орналастыра алды және нәтижесінде оңтүстік қабырғаны бұзып өтті. Газан сол күні Сан-Лазароға шабуыл жасады, алайда испандық қорғаныстың күштілігіне байланысты бұл шабуыл сәтсіз аяқталды. 1808 жылдың 22 желтоқсанында Монси қаланың тапсырылуын ресми түрде талап етті, бірақ одан бас тартты. Монси содан кейін күшін қаланың оңтүстік жағына шоғырландырып, Пиллар редутіне және Сан-Хосе монастырына қарсы шабуылдарға дайындық жасады. Сонымен қатар, солтүстік-батыстағы Альхаферия бекінісіне қарсы шабуылға дайындық жүргізілді. 1808 жылдың 29 желтоқсанында Монси Мадридке қайта тағайындалды және 3-ші корпустың басшысы лауазымына генерал Жан Андош Жуно тағайындалды. Мортье сол кезде жоғары шенді офицер болды, бірақ ол 1809 жылдың 2 қаңтарында қайта тағайындалғанға дейін Жуномен бірлесіп жұмыс істеді. Француздық дайындықтар 1809 жылдың 10 қаңтарында аяқталды және олар Пиллар редуті мен Сан-Хосені бомбалауды бастады. Күннің соңына қарай Сан-Хосе қабырғалары құлауға жақын болды. Палафокс 1809 жылдың 11 қаңтарында таңғы сағат 1-де француздық артиллериясына қарсы шабуыл жасады, бірақ бұл шабуыл сәтсіз аяқталды және испандық әскерлер қалаға шегінді. Француздардың Пиллар редутіне шабуылы 1809 жылдың 15-16 қаңтарына дейінгі түнге дейін жалғасты, одан кейін 1-ші поляк Висла полкі осы позицияны басып алды. Испандықтар сол уақытта Хуерва өзені арқылы өтетін көпірді қиратты.
The first key objective was the weak Spanish outworks on Monte Torrero. On 21 December 1808, three batteries began bombarding these positions followed by an attack by twenty battalions of infantry which successfully drove the Spanish out of these positions. This initial success was to prove decisive as once again the French were able to deploy their main gun batteries on Monte Torrero and were ultimately successful in breaching the southern wall. Gazan launched an attack on the same day against San Lazaro, however, this attack was unsuccessful due to the strength of the Spanish defence. On 22 December 1808 Moncey formally demanded the surrender of the city but this was refused. Moncey then decided to concentrate his efforts on the southern side of the city and prepared attacks against the Pillar redoubt and against the San Jose convent. Preparations were also made for an attack opposite the castle of Aljafería in the north west. On 29 December 1808 Moncey was reassigned to Madrid and was replaced in command of the 3rd corps by General Jean Andoche Junot. Mortier was then the senior officer however he worked in partnership with Junot until he was himself reassigned on 2 January 1809. The French preparations were finally complete on 10 January 1809 and they commenced bombarding the Pillar Redoubt and San Jose. By the end of the day, the San Jose walls were about to collapse. Palafox counter attacked the French guns at 1 am on 11 January 1808 but this attack failed and the Spanish troops withdrew into the city. The French attack on the Pillar Redoubt continued until the night of 15–16 January 1808 when the 1st Polish Vistula Regiment stormed the position. The Spanish had already left destroying the bridge across the Huerva river at the same time.
2-кезең: Қабырғаларға шабуыл, 16-27 қаңтар 1809 жыл
1809 жылдың 16 қаңтарында испандық негізгі бекіністер француздардың қолына өтті. Француз әскерлері енді Сарагоса қабырғаларын бұзуға күш салды. 1809 жылдың 17 қаңтарынан бастап француздар Сан-Хосе редуынан қабырғаларды бомбалауды бастады. Палафокс қабырғалар ұзаққа шыдамайтынын білгендіктен, қалада баррикадалар тұрғызып, оны шағын бекіністердің лабиринтына айналдырды. Қаңтар айында Джуно маршал Ланнеске алмастырылды, ол бұрынғы жарақатынан жазылып жатқан еді. Ауру екі тарапқа да қиындықтар туғызды. Француз жағында 20 мыңнан аспайтын жаяу әскер қалды. Сонымен қатар, қаланың жанында Франсиско Палафокс (генералдың кіші інісі) және Лазан маркизі (генералдың аға інісі) басшылығымен жаңа испан әскерлері құрылды. Ланнес өзінің артынан алаңдап, Мадрид пен Сарагоса арасындағы байланыс жолдарын қорғаған Мортье дивизиясын қайтарды. 26 қаңтарда Мортье әскері Альканисте 4-5 мың адамнан тұратын шаруалар жасағын жеңді. Француз шабуылы 1809 жылдың 24 қаңтарында Хуэрва өзенінен үш плацдармды басып алумен басталды. Басты шабуыл 1809 жылдың 27 қаңтарында қала қабырғасындағы үш жарық арқылы басталды. Ланнес екі жарықты бұзып, оңтүстік-шығыс бұрышындағы батареяны және оңтүстік-батыстағы Санта-Энграсия монастырын басып алды. Бұл қоршаудың осы кезеңінің аяқталуын білдірді, одан кейін аяусыз көше шайқастарының соңғы кезеңі басталды.
On 16 January 1809 the main Spanish outworks were in French hands. The French armies could now concentrate on breaching the walls of Saragossa. From 17 January 1809 the French began a bombardment of the walls from the San Jose redoubt. Palafox knew the walls would not last long and prepared barricades in the city, turning it into a maze of small forts. In January Junot was replaced with Marshall Lannes who had been recovering from an earlier injury. Sickness was now creating problems on both sides. On the French side there were now only 20,000 fit infantry. At the same time new Spanish forces were being created near the city under Francisco Palafox (younger brother of the General) and the Marquis of Lazan (older brother of the General). Lannes was concerned about his rear and recalled Mortier's division which had been protecting the lines of communication between Madrid and Saragossa. On 26 January Mortier's army defeated a peasant militia of some 4–5,000 men at Alcañiz. The French attack commenced on 24 January 1809 when three beachheads were captured across the Huerva river. The main assault began on 27 January 1809 through three breaches in the city walls. Lannes broke through two breaches and captured the battery at the south eastern corner and also the convent of Santa Engracia in the south west. This marked the end of this phase of the siege with the final phase of vicious street fighting to follow.
3-кезең: Көшедегі ұрыстар 28 қаңтар - 20 ақпан 1809 жыл
Испанияның қорғаушылары көшедегі шайқасқа бастапқыда-ақ дайындалып алған еді. Алайда, Ланнес француз әскерінің шығындарын азайту мақсатында әрбір жеке бекініске қадам-қадаммен, блокада арқылы шабуыл жасауға шешім қабылдады. Жеке шайқастар өте қатыгездігімен ерекшеленді. Бірде Сан-Августин монастырында француздар шіркеудің алтарь бөлігін басып алып, испандықтармен бірнеше сағат бойы соқпақ пен зыңғылдақ мұнарасында орналасқан қорғаныстағылармен атысып тұрды. Бірақ француз әскерінің жабдылу және дайындық жағынан басымдығын сезіндірді, нәтижесінде мыңдаған адамдар күн сайын шайқаста және қаланың бүкіл аумағында тараған аурулардан қаза тапты. Ақпан айына қарай, аурулар Сарагоса халқының қатарын сиретіп, бастапқыда 32 000 адамнан тұратын гарнизоннан тек 8 495 адам қалды. 10 000 адам қаза тауып, 13 737 адам ауырған немесе жараланған. Француздар бұл туралы хабарсыз болды, бірақ тар көшелердегі аяқталмайтын шайқас салдарынан әскердің рухы төмендеді. Баяу үдеріске көңілі толмаған Ланнес өзеннің солтүстігіндегі әскерге Сан-Лазароға екінші шабуыл жасауға бұйрық берді, және 1809 жылдың 18 ақпанында бұл шабуыл сәтті аяқталды. Сарагосаның солтүстік бөлігіне енді артиллериямен шабуыл жасауға мүмкіндік болды. 1809 жылдың 19 ақпанына қарай испан қорғанысы күйреп, Палафокс өте ауыр сырқатқа шалдықты. Ол Ланнеске өзінің көмекшісін жіберіп, капитуляциялау шарттарын талқылады. Содан кейін ол әскери басшылықты генерал Сент-Маркқа, ал қаланың азаматтық басшылығын 33 мүшеден тұратын жергілікті азаматтар кеңесіне тапсырды. Бірінші капитуляция ұсынысы қабылданбады, және 20 ақпанда шайқас қайта басталды, бірақ азаматтық кеңес тез арада келіссөздер жүргізіп, сол күні кешке шайқасты тоқтатуға келісті. Қаланың көп бөлігі қирады, қоршауда 54 000-ге жуық адам қаза тапты.
The Spanish defenders had been preparing for street fighting from the beginning. Lannes, however, had decided on a slow block by block siege of each individual fortification in order to minimise French casualties. Individual battles were remarkable for their ferocity. At one point in the San Augustin Convent, the French held the altar end of the chapel and exchanged shots for hours on end with the Spanish entrenched in the nave and the belfry. However, French superiority in equipment and training took its toll, and thousands were falling daily both in the fighting and to disease, which was rampant throughout the city. By February illness was decimating the population of Saragossa and only 8,495 men remained of the original garrison of 32,000 men. There were 10,000 dead and 13,737 sick or wounded. The French were unaware of this however and morale was low due to the apparent never ending battle in the narrow streets. Disappointed with the slow progress, Lannes ordered the troops north of the river to make a second attack on San Lazaro and on 18 February 1809 this attack was successful. The northern part of Saragossa could now be attacked with artillery. By 19 February 1809 the Spanish defence was failing and Palafox himself was seriously ill. He sent his aide to Lannes to discuss terms of surrender. He then resigned his military command in favour of General St. March, and his civil command of the city to a 33 member council of local citizens. The first offer of surrender was rejected and fighting resumed on 20 February 1809 but the civilian council quickly negotiated to end the fighting which ceased that evening. Most of the city lay in ruins, and around 54,000 people had perished in the siege.
Салдары
1809 жылдың басында испандық әскерлер Уклес шайқасын жүргізді. Қарсыласу шарттары бойынша гарнизон қаладан шығып, Портильо қақпасының сыртында қаруларын тізіп қойды. Олар тұтқынға түсуді немесе француз армиясына қосылуды таңдауға мүмкіндік алды. Қоршаудың басында 32 000 адам болса, оның ішінде тек 8 000-ы ғана тірі қалды. Қарсыласу шарттары жеке меншікке қол тигізбеуге және қалаға толық кешірім беруге рұқсат берді. Біраз қарақшылық болғанымен, қала тоналмады. Қаланың күйзелісі қатты болды, шамамен 54 000 адам қаза тапты, оның ішінде 20 000 әскер және 34 000 азамат. Ланнның өзі Сарагоса халқының саны 55 500-ден 15 000-ға дейін азайғанын бағалады. Испанияның Флоренциясы саналатын қала толығымен қирады, Санта-Энграция аббаттығы сияқты маңызды ғимараттар мен орта ғасырлық үкімет штабы болған патшалық үйлер жойылды. Француздар да ауыр шығынға ұшырады, шайқаста 4 000, ал қалғаны аурудан шамамен 10 000 сарбазды жоғалтты. Палафокс француздар тарапынан қатал жазаланды, оны сатқын деп танып, Винсенс қаласында түрмеге қамады.
The Spanish campaign in early 1809 proceeded with the Battle of Uclés. Under the terms of surrender the garrison marched out of the city and stacked their arms outside the Portillo gate. They had the choice of going into captivity or joining the French army. Of the 32,000 men at the start of the siege only 8,000 survived. The terms of surrender allowed private property to be respected and a general amnesty was granted to the city. Although some looting took place the city was not sacked. The suffering of the city had been terrible with estimated deaths of 54,000 made up of 20,000 soldiers and 34,000 civilians. Lannes himself estimated that the population of Saragossa had fallen from 55,500 to 15,000. The city considered the Florence of Spain was completely destroyed, losing many emblematic buildings like Abbey of Santa Engracia or the houses of the kingdom, the government headquarters of the medieval era. The French had also suffered losing about 10,000 men – 4,000 in battle and the rest to sickness. Palafox himself was harshly treated by the French who imprisoned him as a traitor at Vincennes.