Кіріспе

Вормхудт қырғыны (немесе Вормхут қырғыны) — 1940 жылдың мамыр айында Франция шайқасы кезінде «Лейбштандарт СС Адольф Гитлер» атты 1-ші СС дивизиясының Waffen-SS әскерлері 81 британдық және француз әскери тұтқынды жаппай өлтіргені.

Ұрысу

Британдық экспедициялық күштердің (BEF) Дюнкеркке шегінуінің бір бөлігі ретінде, 48-ші (Оңтүстік Мидленд) жаяу әскер дивизиясының 144-ші жаяу әскер бригадасы Бергтен Wormhoudt, Cassel және Hazebrouck арқылы оңтүстікке қарай созылатын жолды ұстап, неміс әскерлерінің шабуылын тежеп тұрды. Wormhoudt-тағы британдық әскерлер неміс күштерінің шабуылына түсті. Оқ-дәрілерінің қоры таусылғаннан кейін, сарбаздар Женева конвенциясына сәйкес тұтқынға алынады деген сеніммен СС әскерлеріне қарсы қолдарынан келгеннің бәрін жасады.

Қазалау

Олардың қарсылық көрсетуі тоқтатылғаннан кейін, 2-ші батальон, Корольдік Уорвикшир полкі, 4-ші батальон Чешир полкі, 210 батарея, 53-ші (Ворчестершир еоманри) танкіге қарсы полкі, Корольдік артиллерия және әскери қойманы басқаратын француз сарбаздарының үлкен тобы 1940 жылдың 28 мамырында Вормут пен Эскелбекке жақын орналасқан Ла Плейн-о-Буадағы қораға жеткізілді. Осы әскерлер қораға бара жатқан SS сарбаздарының қатыгездігінен алаңдады, олардың ішінде бірнеше жарақат алған, қалып қойған әскерлерді ату да болды. Қораға келген кезде, топтағы ең жоғары шенді британдық офицер, капитан Джеймс Линн Аллен наразылық білдірді, бірақ бір SS сарбазы оны дереу сөгіс берді. Қораның ішінде шамамен 100 адам жиналғанда, Лейбстандарте СС Адольф Гитлердің сарбаздары ғимаратқа таяқша гранаталар лақтырып, көптеген тұтқындарды, соның ішінде Корольдік Уорвикшир полкінің капитаны Чарльз Орттонды өлтірді. Гранаталар барлығын өлтіре алмады, көбінесе екі британдық сержанттары, сержант Стэнли Мур және CSM Август Дженнингстің батылдығының арқасында, олар өздерін гранаталардың үстіне тастап, жарылыстың күшін басып, өз әріптестерін жарылыстан қорғады. Мұны байқаған SS екі топты, әрқайсысы бес адамнан тұратын, шақырып алды. Бірінші топқа рядовой Артур Джонсон және рядовой Беннет кірді. Олар сыртқа шығып, атып өлтірілді. Атысқа ұшырағанға қарамастан, рядовой Джонсон мен пулеметші Брайан Фей аман қалды, бірақ SS сарбаздары бұл туралы білмеді. Бұл әдіс тым баяу екенін түсінген SS сарбаздары қораға өз қаруларымен атып тастады. Бірнеше британдық тұтқын қашып құтыла алды, ал Фей сияқты басқалары өлгендей қалды. Капитан Линн Аллен қашып кетуге тырысқанда қаза тапты, бірақ ол рядовой Берт Эванстың қашып кетуіне көмектесті; Эванс осы қырғыннан аман қалған соңғы адам болды. Барлығы 80 адам қаза тапты. Тағы 15 адам жарақат алды, бірақ жаралары соншалықты ауыр болғандықтан, 48 сағат ішінде алтысынан басқасы қайтыс болды. Бірнеше күннен кейін Джонсон мен Фей және басқа бірнеше адамды Германия армиясының дәрігерлері тауып, ауруханаға жеткізді. Олардың жараларына ем жасалып, содан кейін оккупацияланған Еуропадағы тұтқын лагерлеріне жіберілді.

Мұра

Вафен СС дивизиясы, Лейбстандарте СС Адольф Гитлер Oberstgruppenführer Сепп Дитрихтің жалпы басшылығында болды. Соғыстан кейінгі куәліктерге сәйкес, осы құныққандықты сол кездегі гауптштурмфюрер Вильгельм Мохнке басқарған 2-ші батальонның сарбаздары жасады. Алайда, Мохнкеге соғыс қылмысына қатысы бар деген айыптау бойынша ешқашан сотқа тартылмады. Мохнке өзіне тағылған айыптауларды қатаң түрде жоққа шығарып, тарихшы Томас Фишерге: «Мен ағылшын тұтқындарын қабылдамау немесе тұтқындарды атып тастау туралы ешқандай бұйрық берген жоқпын», – деді. Мохнке 2001 жылдың тамызында қайтыс болды. 1947 жылы, соғыс қылмыстарын тергеу бөлімінің қызметкерлерімен бірге, қырғыннан аман қалғандар сот адвокаты кеңсесі жүргізген тергеуден кейін оқиға орнына оралды. Қылмыстық іс қозғау үшін жеткілікті дәлелдер табу мүмкін болмады. Көптеген куәгерлер Шығыс майданында қаза болды деген хабарлама тарады, ал қалғандары «СС антына» сүйеніп, жауап беруден бас тартты. 1988 жылы, британдық парламент депутаты Джефф Рукердің бастамасымен іс қайта ашылды, бірақ неміс прокуроры айыптау үшін жеткілікті дәлелдер жоқ екенін мәлімдеді. Оқиға 2004 жылы BBC телеарнасында көрсетілген «Дюнкерк» атты деректік фильмінде қайта жаңғыртылды. 2004 жылы шыққан неміс фильмі «Құлау» (Downfall) авторы Джайлс МакДонаг тарапынан Мохнкеге көрсетілген ықылас үшін сынға ұшырады, көптеген адамдар оны осы қырғынға тікелей немесе жанама түрде жауапты деп санайды.