Кіріспе

1980 жылы Роберт Альтман режиссерлік еткен комедиялық фильм. HealtH (сондай-ақ Health және H.E.A.L.T.H. деп те аталады) – 1980 жылы түсірілген американдық комедиялық фильм, режиссер Роберт Альтманның он бесінші көркем жобасы. Басты рөлдерде Кэрол Бернетт, Гленда Джексон, Джеймс Гарнер, Лорен Баколл және Пол Дули ойнайды, сценарийі Альтман, Дули және Фрэнк Бархидт есімдерімен байланысты. Фильмнің атауы "Бақыт, энергия және денсаулық арқылы ұзақ өмір сүру" деген сөздердің аббревиатурасы. HealtH – сол кездегі АҚШ саяси аренасының пароди және сатирасы, Флоридадағы сәнді қонақ үйде денсаулыққа пайдалы тағамдар конгресі өтеді, онда ықпалды саяси ұйым жаңа президентті таңдайды. Сайлауда жасырын келісімдер мен дау-дамазылдар көп, бизнесмен, полковник Коди, дауыс беруді және нәтижені бұрмалауға тырысады. Фильмде сол кездегі екі телешоу жүргізушісі Дик Каветт пен Дина Шордың есімдері жиі айтылады. HealtH 1979 жылдың басында Роберт Альтманның Lion's Gate Films компаниясы (Lionsgate Films-ке қатысы жоқ) тарапынан жасалған. Бұл режиссердің 20th Century Fox студиясы үшін соңғы фильмі болды, ол екі жылдан астам уақытқа тоқтап қалды. HealtH сюжеттік желісіз, бірақ Флорида штатының Сент-Пит-Бич қаласындағы сәнді қонақ үйде өткен денсаулыққа пайдалы тағамдар конференциясын толық көрсетеді. Конференция кезінде HealtH деп аталатын ұйымның мүшелері президенттікке үміткерді анықтау үшін науқан жүргізеді. (Олардың аты "Бақыт, энергия және денсаулық арқылы ұзақ өмір сүру" дегенді білдіреді). Конференцияның бірінші күні The Steinettes (жасыл және сары түсті киімдердегі әйелдер квартеті) Дик Каветті таныстырады, ол өзінің шоуын тікелей эфирде жүргізіп, оқиғаның егжей-тегжейін жариялайды. Ол HealtH ұйымының жаңа президенті үшін бәсекелесетін екі үміткер Глория Бербанк пен Эстер Бриллмен сұхбат алады. Бёрбанк, Ақ үйдің өкілі, АҚШ президентінің тапсырмасымен осы жерге жіберілген. Сол күні қонақ үйдің лаунж-зонында Бёрбанктің бұрынғы күйеуі кандидаттармен бірге кетер алдында Каветт осы шараның жүргізушісі Дина Шормен қысқаша амандасады. Олар конгресс кезінде әртүрлі киімдерде көрінеді. Жерар Плеки олардың әндерін "фильмде айтылған денсаулық дағдарысына ирониялық пікір" деп сипаттайды. 2000 жылы ол Дэвид Стерритке: "Алан маған үлкен сенім арқады, ол өзінің жұмысын қауқапқа тіктеді" деді. Дон-Сесар Бич қонақ үйі, Флорида штатының Сент-Пит-Бич қаласы. Альтманның айтуынша, "біз бұл жердің көңілді, ерекше жағдайлар мен кейіпкерлерге толы болады деп ойладық". Роберт Альтман әрбір жаңа өндірісінде әртүрлі бас киім кигенімен белгілі, HealtH түсірілімінде ол сабаннан тоқылған бас киім киді. Сондай-ақ, ол сертификаттау үшін "аса қымбат жалақы" төлеуге мәжбүр болды. HealtH өндірісі аяқталғаннан кейін көп ұзамай продюсер Роберт Эванс Альтманды "Попайдың" музыкалық нұсқасына шақырды, оны Paramount Pictures және Walt Disney Productions бірлесіп өндірді. Ол HealtH-тен Steinettes тобын өзімен бірге алып келді. Бірақ монтаждау аяқталғаннан кейін олар оны жазғы кестеге көшірді. "Попайды" түсіргеннен кейін Альтман Норман Левимен байланысуға тырысты. Фильм жасаушы шағымданып: "[Леви] жеті апта бойы менің телефон қоңырауларыма жауап бермеді. Бұл қарапайым әдепсіздік. Ол фильмнің не екенін білмейді деп ойлаймын". Кейін ол Лос-Анджелестегі Вествудтағы Теллурайд фестивалінде көрсетілді. Бұл жолы одан да нашар бағаланғанына қарамастан, фильм 28 наурызда Мэриленд штатының Балтимор қаласында көрсетілді. Сонымен қатар, Ұлыбританияда, түпнұсқа АҚШ нұсқасынан бірнеше минут ұзақ болды. Ол сол жылы АҚШ-тың ұлттық телеарнасы The Movie Channel-де де көрсетілді. 2010 жылға дейін кең экранды нұсқасы негізгі кабельдік телеарна Fox Movie Channel-де көрсетілді. 20th Century Fox Home Entertainment фильмді VHS, DVD немесе Blu-ray форматында шығармады. Фильм форумының премьерасы кезінде The New York Times газетінің журналисі Винсент Канби былай деп жазды: "HealtH, менің ойымша, дүркіреген, бірақ бұл танымал ірі кино жасаушының кейде өзінің тақырыбына, өзінің және актерлерінің құлшынысына, сондай-ақ олар жақсы көретін бірлескен шығармашылық процеске әбден берілгенінің даңқты көрінісі". Ол "бұл шедевр емес, бірақ Альтман мырза жасаған ең тартымды ойын-сауықтардың бірі" деп қосты. The Film Bulletin оны "сәтсіз сатира" деп атады және оның "басты жұлдыздары [ ] әлдеқайда ысырапқа салынды" деп түсіндірді. 1985 жылы Альтман туралы жазылған кітабында Жерар Плеки HealtH-ті "Нэшвиллге күлкілі серік" деп атады, сондай-ақ "ол оның алдыңғы екі фильмінен әлдеқайда жақсырақ" деді. Алайда, режиссер Мартин Скорсезе оны "Фильм туралы білу үшін көруге тиіс 85 фильмнің" бірі деп атады.

Тақырыптар

Шығарылғаннан бері «HealtH» фильмі сол кездегі АҚШ саяси аренасының пародиясы және сатирасы ретінде қабылданып келді; сыншы Дэниел О’Брайен де фильмде «[HealtH] сайлауы мен АҚШ Президенттігі арасындағы параллельдер (бірнеше рет) нақты көрсетілгенін» атап өтті. Роберт Филипп Колкер өзінің «Жалғыздық киносы» атты кітабында осы мәселеге тоқталып, «Алтман өзі шоу-бизнестің пародиясы болып табылатын саяси құбылыстың пародиясын жасайды, себебі саяси конвенциялар биліктің нақтылығын әрқашан тамашаның белгілерімен ұштастырады. [HealtH] – бұл, ақырында, өкілдіктің өкілдігі» деп жазды. Колкер сондай-ақ Альтманның орыс сыншысы Михаил Бахтиннің көптеген туындыларында қолданған карнавалдық стилін пайдаланғанын байқады. О’Брайен мұны фильмнің «ең бағалы жағы [ ], саудагерлер мен алданғандармен толық» (америкалық қоғамның көптеген аспектілері үшін тиімді метафора) деп атады. Колкердің сөзімен айтқанда, «HealtH» – «Картер дәуірінің соңындағы саясат пен мәдениеттің әзілге толы бейнелеуі, сол кезде бейқұлық өзін-өзі қанағаттандыру ретінде жасыра бастады және маргиналды мүдделер көпшіліктің назарын талап етті». Фильмдегі конвенция «ірі саяси ақымақтықтардың шағын көрінісіне айналады, өзін маңызды санаған, ақымақ және жеке мүдделерді қуып жететін адамдар өздерінің күлкілі іс-әрекеттеріне үлкен мән беріледі деп есептейді». О’Брайен «HealtH» фильмінде «басты кейіпкерлердің көпшілігі Альтманға тән эксцентриктік мінезді көрсетеді», оның ішінде сайлауға қатысушы кандидаттар да бар екенін атап өтті. «Бұл бәрі біршама күшпен жасалғандай көрінеді», – деп жалғастырды ол, – «ол «Ұзақ қоштасу» немесе «Үш әйел» фильмдеріндегі мұқият жазылған ерекшеліктерге қарағанда «Брюстер МакКлаудтың» кездейсоқ ерекшеліктерін еске түсіреді». Сонымен қатар, конвенция оркестрі Фокс фанфарасын бастамас бұрын біреу «Старт!» дейді.