Қара сапота – Мексика, Орталық Америкаға тән тропикалық жеміс ағашы. «Шоколад пудингі» деп те атайды, қырысуға төзгіш емес, бірақ жеңіл қырысуды көтереді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаш түрі
Species of tree
Diospyros nigra, қара сапота – персимонның бір түрі. Оған жиі қолданылатын атаулар: шоколад пудингі жемісі, қара сабын алмасы және (испан тілінде) zapote prieto. Бұл тропикалық жеміс ағашы Мексика, Орталық Америка және Колумбияға тән.
Diospyros nigra, the black sapote, is a species of persimmon. Common names include chocolate pudding fruit, black soapapple and (in Spanish) zapote prieto. The tropical fruit tree is native to Mexico, Central America, and Colombia.
Сипаттама
Ересек ағаштар биіктігінен 30 метрден асып, жыл бойы жасыл болады. Олар қырауға сезімтал, бірақ жеңіл қырауды көтере алады. Жапырақтары эллипстік сопақ, екі ұшы да сүйір, қою жасыл, жылтыр және 10-20 см ұзын. Кейбір ағаштар тек ата гүлдерін береді. Ал басқаларында еркек және әйел гүлдері болады, бірақ олардың кейбіреулері өздігінен тозаңдана алмайды. Тұқымнан өнім алуға 3-4 жыл уақыт керек, және ағаштар көп өнім береді.
Mature trees can grow to over in height and are evergreen. It is frost sensitive but can tolerate light frosts. The leaves are elliptic oblong, tapered at both ends, dark green, glossy and long. Some trees bear only male flowers. Others have both male and female flowers, though some of these are self incompatible. Fruiting takes about 3–4 years from seed and the trees are heavy bearers.
Жемістер
Қара сапота жемісі пісіп жетілгенде диаметрі қызанақтай болады, жеуге жарамсыз қабығы зәйтүн түсінен терең сары-жасыл түске өзгереді. Ал піспеген кезде ақ түсті, жеуге болмайтын қабығы болса, піскенде шоколад пудингінің дәміне, түсіне және құрылымына ұқсайтын болады. Жемістерде әдетте тұқымдар кездеседі, көбінесе 12-ге дейін болады. Піспеген жемістердің дәмі қышқыл, тілді күйдіретін, ащы, тітіркендіретін және Филиппинде балық улағы ретінде қолданылған.
Black sapote fruit are tomato like and measure in diameter, with an inedible skin that turns from olive to a deep yellow green when ripe and a pulp which is white and inedible when unripe but assumes a flavor, color and texture often likened to chocolate pudding when ripe. Fruits usually contain seeds, up to a maximum of 12. Unripe fruits are astringent, caustic, bitter, irritating, and have been used as fish poison in the Philippines.
Өсімдіктер
Ағаштардың мөлшері мен жапырақтарының түктілігі, жемістердің мөлшері, пішіні, тұқымдарының саны, етінің түсі және тәттілігі, сондай-ақ жеміс беру мерзімі генетикалық әртүрліліктің жоғары екенін көрсетеді. Филиппин, Австралия және АҚШ-тың Флорида штатында іріктеулер жасалып, көбейтілді. "Cuevas" сияқты тұқымсыз сорттары да бар.
The range in size of tree and hairiness of leaves; size, shape, seediness, flesh color and sweetness of fruit; and time of fruiting suggest that considerable genetic variability exists. Selections have been made and propagated in the Philippines, Australia, and Florida, USA. Seedless cultivars exist, such as 'Cuevas'.
Австралиялық тұқымдар
"Берникер" (сондай-ақ "Бернекер") - шамалы дөңгелек, орташадан ірі, аздаған тұқымы бар және жоғары сапалы жемістерді көп өндіретін өнімді сорт. "Моссман" өте ірі, дөңгелек жемістері орташа дәмімен, жоғары жұмсақтығымен және аздаған тұқымдарымен сипатталады, сондай-ақ бір ағаштан 450 кг-ға дейін жеміс бере алады.
'Bernicker' (also 'Bernecker') is a prolific producer of nearly spherical, medium to large fruit with few seeds and of superior quality. 'Mossman' has very large, round fruit of medium flavor with high pulp content and few seeds, and is capable of producing up to 450 kg per tree.