Кіріспе

Вирджиния штатындағы археологиялық орын, АҚШ

Веровокомоко – 1607 жылы англишандар Джеймстаунды құрған кезде Вирджиния алгонкин тайпасының саяси және рухани көшбасшысы бас Поватанның штаб-пәтері болған ауыл. Веровокомоко атауы Поватанның веровандары (weroance) – «жетекші» деген мағынаны береді; және комаках (comoco) – «елді мекен». Қала 1608 жылы англиялық қоныс салушылармен қазіргі Глостер округіндегі Йорк өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан деп тіркелген. Бұл өзен және Вирджиния түбегі оны Джеймс өзені бойындағы Джеймстаун англиялық қонысынан бөліп тұрды. Поватанға арнап салынған үйдің тарихи қираған орындары бар Уикомикодағы Поватанның мұржасы, көп уақыт бойы осы астананың орны деп есептелді. Бірақ археологтар 2003 жылы Йорк өзенінің батысында, Пуртан шығанағындағы орынды оның нақты орны деп анықтады. Олардың сараптамалары мен қазба жұмыстары 13-17 ғасырлар аралығындағы кең ауқымды артефакттарды ашты. Оның алғашқы қонысы шамамен 1270 жылға, ал күрделі жер жұмыстары 1400 жылға дейін салынған. Жергілікті американдықтар Веровокомоко деп есептеген аймаққа жаңадан анықталған Пуртан шығанағы және Поватанның мұржасы орналасқан жерлер кірген болуы мүмкін. Глостер округінің қадағалау кеңесі алгонкин тілінде бастықтың ауылының атауы жер-су атауы емес, ол оның тұрған жерлеріне сілтеме ретінде дұрыс аударылғанын атап өтті. Бұл мәдениет жиі жалпы аумақтағы тұрақтарын өзгертіп отырды.

Колумбияға дейінгі

Өзен жағалауындағы қоқыс жинағыштар мен ішкі орлардың радиокөміртекпен мерзімделуі Веровокомоконың алғашқы қонысының шамамен 1270 жылға дейін солатынын көрсетеді. Археоботаникалық мәліметтер орта орман дәуірінен бастап байланыс кезеңіне дейін жапырақты ағаштар мен жаңғақ қабығының азаюын көрсетеді. Бұл үлкен елді мекеннің пайда болуымен сәйкес келеді және ауыл өскен сайын Веровокомокодағы орманның кесілуін білдіреді. Жүгері кейінгі орман дәуіріне дейін көп мөлшерде кездеспеген.

Поухатан

Веровокомоко алғаш рет Вирджинияның алғашқы ағылшын қоныс жайлаушыларына аймақтың ең басты ырысы Ваунсенакау немесе Ваунсонакоктың резиденциясы ретінде танылды. Ол және оның халқы Поухатан деп аталды, бұл оның туған ауылының атынан алынған, Джеймс өзенінің құлау сызығында орналасқан Поухатан деген кішкентай елді мекен (қазіргі күні Вирджиния штатының Ричмонд қаласының Поухатан Хилл ауданы сол жерде салынған). Вахунсенакау Джон Смитқа оның билікке көтерілуі Веровокомоконың батысында басталғанын айтты. Вахунсенакау Веровокомокоға қашан көшіп келгені белгісіз. Бұл жер оның халқына бұрыннан аймақтық орталық ретінде жақсы таныс болғандықтан, ол оны бұрынғы американдық көшбасшылармен байланысты болғандықтан пайдалануды қалаған болуы мүмкін. Ол онда тұрғанда, Вирджиния Альгонкиан тайпаларынан аштық кезінде тамақ, әскери қорғау және рухани күш бергені үшін салық алды. Сонымен қатар, ол мыс және белгілі бір түсті қабық мөлдірлері сияқты қасиетті заттарды таратты. Веровокомоко Поухатан мен ағылшын отаршылдары арасындағы бірнеше кездесулердің орны болды.

Джеймстаунмен байланыс

Веровокомоко ең жақсы Джон Смит, ол Powhatan бауыры Opechancanough ұсталған, ол Chickahominy өзенінің бойында азық іздеп жүргенде, 1607 жылдың желтоқсанында Powhatan-пен кездесуге әкелінгенімен танымал. Смиттың 1624 жылғы есебінде, қазір көптеген ғалымдар күмән келтіретіндей, Powhatan-ның қызы Покахонтас сол кезде әкесіне Смитты өлтіруден бас тарған. Тарихшылар бұл оқиғаға күмәнмен қарайды, себебі Смит бұл оқиға туралы кездесудің алдыңғы есептерінде (1608 және 1612 жылдарда) ескертпеген, алғаш рет он жеті жылдан кейін ғана жазған. Сол кезде Покахонтас 1616-17 жылдары Англияға сапар шеккендігі үшін Англияда танымал болған және қайтыс болған, бұл Смитке олардың бұрынғы және, мүмкін, аса жақын еместігін оның қарсылығынсыз пайдалануға мүмкіндік берді. Веровокомокода жүгері өнімінің төмендеуіне себеп, ықтимал, сол кездегі ауыр құрғақшылық болды. Смит бұл ұсынысты қабылдауға келіскендей болды, бірақ Powhatan-ға қару-жарақ берудің орнына, оны тосып алып, жүгеріні күшпен алуды жоспарлады. Үйді салуға төрт "голландиялық" (неміс) жұмысшыны алдын ала жіберіп, Смит 29 желтоқсанда шағын отрядпен теңіз арқылы Веровокомокоға бет алды. Powhatan да адал болмаған болуы мүмкін; жолда Смит Уорраскояктан басшының оның отрядына шабуыл жасауды жоспарлап отырғаны туралы хабар алды. Көптеген тоқталыстардан кейін Смит 1609 жылдың 12 қаңтарында Веровокомокоға жетті. Келесі күні оны Powhatan-ның жаңа үйінің құрылысының барысын көруге алып барды. Смит пен Powhatan-ның адамдары бірін-бірін қарусыздануға көндіре алмағандықтан, келіссөздер кезінде әрқайсысы екіншісіне тұзақ құрып, шабуыл жасауға тырысты. Осы әрекеттерден кейін ағылшындар жүгеріні алды. Смиттың отряды Powhatan-ның бауыры Opechancanough-пен сауда жасау үшін Pamunkey өзенімен жол тартты, оны қарумен қорқытып азық-түлік алды. Бірнеше күннен кейін Веровокомокоға оралғанда, олар үйдің аяқталмағанын және қаланың толығымен тасталып кеткенін көрді, осыған немістерді кінәлады. Көбінесе Powhatan қиындық тудыратын отарлаушылардан алысрақ жерге көшуді шешкен болуы мүмкін. Бастапқыда Powhatan Orapakes-ті жаңа бас штабы етті, ол Chickahominy өзенінің бастауындағы батпақта орналасқан (қазіргі Interstate 64 және Interstate 295 тармағының жанында). Кейін, 1611 және 1614 жылдар аралығында, ол солтүстікке қарай Matchut-қа, қазіргі King William округіндегі Pamunkey өзенінің солтүстік жағалауына көшіп барды. 1618 жылы Powhatan қайтыс болғаннан кейін Opechancanough оны ең басты басшы ретінде алмастырды, бірақ Powhatan билеген тайпалардан азырақ тайпаны басқарды. Ол жақын маңдағы Youghtanund-ты өзінің астанасы ретінде пайдаланды, ол Веровокомоко сияқты, өзіне бағынған тайпалардан салық жинау орыны болды.

Орналасу туралы дәлелдеме

17 ғасырда Уэровокомоконың орналасқан жері ағылшындардың естелігінен жоғалып кетті. Ғалымдар Вест-Пойнт (Памунки және Маттапони өзендерінің Йорк өзенінің бастауындағы қосылған жерінде орналасқан қала) колонист Джон Смит жазбаларындағы Поухатан ауылының сипаттамасына ұқсайды деп санайды:

Поухатан өзенінен он төрт миль қашықтықта Памунки өзені орналасқан, ол 60 немесе 70 мильге дейін жүзеді, бірақ катерлер мен шағын қайықтармен 30 немесе 40 мильдей жолға саяхаттауға болады. Судың әдеттегі ағынында ол екі кең салаға бөлінеді. Оңтүстік жағында Туттаманд [Toughtamand] халқы тұрды, олардың шамамен 60 соғысқа қабілетті адамы бар. Солтүстік саласында Маттапомент [Маттапони] орналасқан, олардың 30 адамы бар. Өзеннің бөлінген жері Памунки [Pamunkey] деп аталады және шамамен 300 соғысқа қабілетті адамды бағады. Осы өзеннің солтүстік жағында 25 миль төменде Уэравокомоко орналасқан, онда олардың ұлы патшасы мені тұтқын ретінде ұстаған кезде тұрды; алайда онда 40-тан аспайтын қабілетті адам бар.

Поухатанның шамы

Кейінгі жылдары жергілікті тұрғындар Веровокомоконың қазіргі Уэст-Пойнттен шығысқа қарай шамамен 40 шақырым жерде, Глостер-Пойнттан Йорк өзені бойымен жоғарырақ орналасқан Тимбернек шығанағы аумағында болғанын ойлады. Ондағы түтін мұржасы Джон Смит куә болған, Powhatan үшін салынып жатқан, бірақ аяқталмаған үймен байланысты болды. Жергілікті аңыз бойынша, бұл үйді Смит Powhatan үшін, оның аймақтық ауылында салған. Осы себепті ағылшын қоныс жайлаушылары мен олардың ұрпақтары бұл аймақты Веровокомоко деп атады. АҚШ пошта қызметі ауылда пошта бөлімі ашылғанда қолдануға ыңғайлы болу үшін оның атауын қысқартты, Wicomico деп өзгертті.

Қайта табу

1977 жылы Вирджиния Комонвелл университетінің (VCU) археологы Дэниел Муэр, Веровокомоконың мүмкін орны ретінде Йорк өзенінің бойындағы Пуртан шығанағындағы батысқа қарай орналасқан жерді анықтады. Бұл жер Уэст-Пойнттан 25 мильден (40 км) аз және Джеймстауннан 15 миль (24 км) қашықтықта, Глостерден батысқа қарай 7 миль (11 км) жерде орналасқан. Ол өңделген егістіктердің бетінен және жағалау бойынан артефакттар жинағанда, Кейінгі ормандар кезеңінен бастап еуропалықтармен байланысқа дейінгі кезеңге дейінгі үнді керамикасының сынықтарын тапты. Бұл көрсеткендей, бұл аймақ "Веровокомоконың мүмкін орны" болған. Оның тауып алғандарына сүйене отырып, аймақ Вирджинияның тарихи орны деп жарияланды. 2002 жылы сол кездегі жер иелері Риплилер өздерінің жерін қосымша археологиялық зерттеулер үшін рұқсат етті. Олар жер бетінде көптеген ежелгі жебе ұштарын тапқан болатын. 2002 жылдың наурыз айынан 2003 жылдың сәуір айына дейін археологтар мүліктің бір бөлігін жан-жақты зерттеді. Алғашқы сынақтарға әрқайсысы 12 фут (3,66 метр) тереңдікте және 50 фут (15 метр) аралықта орналасқан 603 сынақ шұңқырын қазу кірді. Олар кішігірім бұзылыстарсыз, қазба алаңының тұтастығын көрсететін мыңдаған артефакттарды тапты. Табылған заттардың ішінде Еуропада сауда үшін жасалған көк мұныз да болды. Осы табыстар маңызды және ұзақ мерзімді қоныстануды көрсеткендіктен және тарихи сипаттамаларға сәйкес келгендіктен, бұл ферманың бұрынғы Веровокомоко орны болғанын ұсынды. 2003 жылы Вирджиния тарихи ресурстар департаментінің Портсмут аймақтық кеңсесінің директоры Рэндольф Тернер: «Біз мүліктің шын мәнінде Веровокомоко ауылы екенін растауға жеткілікті дәлелге ие екенімізге сенеміз», - деді. 2003 жылдан бері осы жерде жүргізілген қазба жұмыстары үлкен қаланың іздерін ашты, оның ішінде өзен жағалауынан 1000 фут (305 метр) қашықтықта, 1400 жыл бұрын, ағылшындар алғаш рет осы аймаққа келгенге екі жүз жыл бұрын салынған екі қисық, 200 фут (61 метр) ұзындықтағы жер қазбалары бар. 2006 жылы Веровокомоко археологиялық орны Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне (NRHP) енгізілді. Болашақта ғалымдар Поухатан мемлекетінің саяси құрылымы туралы көбірек мәліметтер табуға үміттенеді. 2014 жылы президент Барак Обама Глостер округіндегі осы жерді Ұлттық саябақ жүйесінің бір бөлігіне қосу үшін болашақ федералдық бюджеттен қаржы сұрады. Бұл ұсынысқа сәйкес, Веровокомоко Ұлттық саябақ қызметінің басқаруымен жұртшылыққа ашылатын болады. Ұлттық саябақ қызметі мүлікті 2016 жылдың жазында сатып алуды аяқтады.

Веровокомоко археологиялық орны

Глостердегі археологтар Тане Харпол мен Дэвид Браун 2002 жылдан бері Пуртан шығанағындағы жұмыста маңызды рөл атқарып келеді. Сол жылы қазба жұмыстарын бастау үшін Веровокомоко зерттеу тобы құрылды. Зерттеу тобы Вильям және Мэри колледжінің және Вирджиния тарихи ресурстар департаментінің бірлескен жұмысы болып табылады, сонымен қатар шығыс Вирджиния тайпалары кеңес береді. Қазба жұмыстары 13-шы ғасырдан 17-шы ғасырдың басына дейін (ормандық мәдениеттен ерте байланыс кезеңіне дейін) қоныстанған, шамамен бір қауымды анықтады. Табылған заттардың ішінде жергілікті керамика және тас құралдар, сондай-ақ үлкен тұрғын үй қауымының өсімдік және жануарлар қалдықтары бар. Зерттеу тобы Джеймстауннан келген шыны, мыс және басқа металдардан жасалған көптеген ағылшын сауда тауарларын да тапты. Бұл колонистердің Веровокомокодағы сауда туралы айтқандарымен сәйкес келеді; олар Джеймстаун колониясының алғашқы күндері Поухатанның ағылшын заттарына, әсіресе мысқа қызығушылық танытқанын атап өткен. 2004 жылы зерттеушілер өзеннен 305 метр қашықтықта орналасқан, әрқайсысының ұзындығы 61 метрден асатын екі үлкен жер қазбасын тапты. Олар Джон Смиттің 1612 жылғы картасында көрсетілген D пішіндес құрылыстың бөлігі болуы мүмкін. Зерттеушілер бұл қазбалар шамамен 1400 жылға дейін салынғанын анықтады, бұл Вирджиния индейлерінің ағылшындар Джеймстаунға келгенге дейін 200 жылдан астам уақыт бұл жерде қоныстанғанын көрсетеді. Жер қазбалары жиі рәсімдік орталықтардың маңызды бөлігі болған, және олар қасиетті аймақты белгілеген немесе бөліп көрсеткен болуы мүмкін. Қазбалардан алынған жаңа жаңалықтар ғалымдарға Вирджиния индейлері мен еуропалықтардың қарым-қатынасын түсінуге көмектесуде. Бұл жердегі өзара әрекеттесу кезеңі, бұл жердегі көптеген ғасырлар бойына болған жергілікті қоныстанғаннан қарағанда қысқа болды. Бұл жоба ерекше, себебі археологтар және басқа зерттеушілер қазба жұмыстарын жоспарлау және орындау туралы кеңестерді жергілікті Вирджиния индей тайпаларының мүшелерімен мұқият келісіп жүргізді. Оларға Маттапони, Памунки және Жоғарғы Маттапони тайпалары жатады, олардың кейбіреулері мұндай жерлерді ата-бабаларының жерленген жерлері бар қасиетті орындар деп санайды. Бұл жерге басқанда, мен өзімді басқаша сезінемін. Руханият маған тиеді және мен оны сезінемін. – Стивен Р. Адкинс, Чикахомини тайпасының басшысы және Вирджиния индей кеңесші кеңесінің мүшесі. Қазба жұмыстарының маңыздылығына байланысты 2006 жылы Вервомокомо археологиялық орны Ұлттық тарихи орындар тізіліміне (NRHP) енгізілді.