Кіріспе
Чилас – Пакистан басқаратын Гилгит-Балтистан аймағындағы, даулы Кашмир аймағында орналасқан қала. Диамер дивизиясының орталығы болып табылады және Инд өзенінде жатыр. Бұл қала Жібек жолының бір бөлігі және Қарақорам тас жолы мен N 90 ұлттық тас жолы арқылы Хайбер-Пахтунхваның Хазара және Малаканд бөлімдері арқылы Исламабад пен Пешавар қалаларымен оңтүстік-батысқа қарай байланысады. Солтүстікке қарай Чилас, Гилгит, Алиабад, Суст және Хунджераб асуы арқылы Қытайдың Синьцзян аймағындағы Ташкурган және Кашгар қалаларымен жалғасады. Чилас – Диамир ауданының бас кеңсесі. Жазы ыстық және құрғақ, ал қысы құрғақ және суық болады. Қарақорам тас жолымен, сондай-ақ Каган аңғары мен Бабусар асуы арқылы саяхаттауға болады. Чилас Инд өзенінің сол жағасында орналасқан. Әдемі Феялық шалғындықтар ұлттық паркі және әлемдегі тоғызыншы ең биік шыңы – Нанга Парбат та Чилас қаласында орналасқан. Қарақорам халықаралық университеті жақында Чилас қаласында филиал кампусын ашты.
the Kaghan valley and the Babusar Pass. Chilas is on the left bank of the Indus River. The beautiful Fairy Meadows National Park and Nanga Parbat, the ninth highest peak in the world, are also located in Chilas. Karakoram International University recently opened a sub campus in Chilas.
Тарих
Бір ғасыр бұрын Кашмирге британдық үстемдік орнатылғаннан кейін де, Чиластан батысқа қарайғы Инд өзені аймағы ұсақ республикалардың қозғалтақыс ошағы болды. Дәрменсіздікке ұшыраған әрбір сайдалақта өз республикасы болды, олардың әрқайсысы тайпа ақсақалдары кеңесі – жирғамен (jirga) шала басқарылып, бірақ іс жүзінде басшысыз, бір-бірімен соғысып, іштен дауласып отырды. Әкімшілік тұрғысынан Гилгитпен біріктірілгенімен, Чилас және оның көршілері темпераменті жағынан Инд Кохистан халқына көбірек ұқсайды, бұл ортаның ұқсас қатігездігі мен ортақ сүннит мұсылмандық сеніміне байланысты болуы мүмкін. Олардың ата-бабаларын Каган аңғарынан келген суфи мұсылман ислам дініне өткізген. Сайид Нур Шах, Гази Баба деп танылған, Тақта исламды алғаш уағыздап, қазірге дейін сақталған алғашқы мешітті салған. Гази Баба Қағанның Сәйед әулетінен шыққан. Тангир және Дарелде ислам Сват жағынан келген, ал Гилгит-Балтистан провинциясында Чиластан солтүстікке қарай тұратын халықтың арасында сүнниттердің саны аз. Чилас бекінісі алғаш рет Бабусар өткелі арқылы британдық әскерді жабдықтау жолын қорғау үшін нығайтылып, 1893 жылы жергілікті тайпалар оны басып алуға талпынғаннан кейін күшейтілген. Қазір полиция бекеті ретінде Чиластың үстінен бақылау орнатып отыр, бірақ батыстағы Дарел және Тангир аңғарларына әсер етпейді. Чилас тұрғындары шина тілінде сөйлейді, ал кейбір паштун қоныс аударушылары пашту тілінде сөйлейді. Сондай-ақ, урду және ағылшын тілдері де қолданылады.
Климат
Чилас суық, жартылай құрғақ климатқа ие (Köppen: BSk). Шілде айындағы орташа температура 28,2 °C (83 °F), ал қаңтар айындағы орташа температура 5,6 °C (42 °F) шамасында болады.
Ежелгі петроглифтер
[[Файл:KKHRockCarvings. Сиби Джатаканың шатылық триптихі, шамамен 300-350 жылдар аралығында, харошты, брахми және соғди жазуларының негізінде жасалған. Жетмар түрлі жазулар арқылы аймақтың тарихын қайта құруға тырысты және өз зерттеулерін "Пакистанның солтүстік аймақтарындағы тасқа қашалған суреттер мен жазулар" және кейін "Гандара мен Жібек жолы арасында: Қарақорым тас жолы бойындағы тасқа қашалған суреттер" атты еңбектерінде жариялады. Пакистанның археологиялық департаменті хабарлағандай, Чиластан табылған қысқаша харошты жазуында "Кабоа" (немесе Камбоа) деген харошты термині кездеседі. Бұл жазуды пакистандық археолог, тарихшы және тіл білгісі Ахмад Хасан Дани түсіндірген, ол Оңтүстік Азия археологиясы және тарихы саласындағы маман болған. Данидің сөзіне сәйкес, жазудағы Кабоа немесе Камбоа – санскрит тіліндегі Камбоджа сөзінің харошти нұсқасы. Осылайша, Чилас та ежелгі Камбоджа мемлекетінің бір бөлігі болған болуы мүмкін.