Кіріспе

Нотаның биіктігін бір хроматикалық жарты тонға кездейсоқ көтеру

Жапондық электроника компаниясы

Музыкада, ағылшын тілінде "sharp" – dièse (француз тілінен) немесе diesis (грек тілінен δίεσις) сөздерімен теңдес, және дыбыс биіктігінің жоғарылауын білдіреді. "Sharp" таңбасы (♯), оған қолданылған нотаның бір жарты тонмен жоғары орындалатынын көрсетеді. "Sharp"-тың қарама-қарсысы – "flat", ол дыбыс биіктігінің төмендеуін білдіреді. Бұл таңба b әріпінің квадратталған түрінен шыққан (толық ақпарат алу үшін кездейсоқ таңбалар тарихына қараңыз).

Мысалдар

Кескіш белгісі негізгі тональдық белгілерде немесе жеке нотаға қосымша белгі ретінде қолданылады. Төмендегі бес сызықтың үш кескіш белгісі бар тональдық белгісі (A мажор немесе оның қатысты кіші тональдығы, F минор) көрсетілген. Нотаға қойылған кескіш белгісі, бұл нотаның A емес, A# екенін көрсетеді. Он екі тонды тең темпераментті мәнерлеуде (Батыс музыкасындағы басым мәнерлеу жүйесі) нотаның биіктігін жарты тонға көтеру нәтижесінде, жанындағы нотамен аталатын нотаға енгармониялық теңдестік туады. Бұл жүйеде A мен A# тең деп есептеледі. Дегенмен, көптеген мәнерлеу жүйелерінде бұл жағдай осылай болмайды.

Кездейсоқ

Қажетті белгі ретінде қолданылған кезде, диез белгісі нота басының сол жағына қойылады. Диездер олар қойылған нотаға және сол тактідің келесі бірдей ноталарына қатысты болады. Қазіргі нотацияда олар басқа октавалардағы ноталарға қатысты болмайды, бірақ бұл әрқашан солай болған жоқ. Егер диез қажетті белгі ретінде қолданылса, оны келесі бірдей нотада бемоль немесе натураль белгісімен жоюға болады.

Нұсқалар

Екі есе өткірлік символмен белгіленеді және нотаны екі хроматикалық жарты тонға көтереді. Тарихи тұрғыдан, екі есе өткірлік кейде , немесе жазылатын. Сирек жағдайларда (мысалы, микротондық музыка нотациясында) басқа өткірлік түрлері қолданылуы мүмкін: Жартылай өткірлік немесе демишарп, төрттен бір тондық өткірлік нотаны шамамен төрттен бір тонға дейін көтереді = 50 цент, және әртүрлі символдармен белгіленуі мүмкін, көбінесе , кейде оның орнына. Бір жарым өткірлік, үш төрттен бір тондық өткірлік немесе сесквишарп нотаны үш төрттен бір тонға = 150 цент көтереді және осылай белгіленуі мүмкін. Өте сирек болғанымен, үш есе өткірлік кездесуі мүмкін. Ол нотаны үш жарты тонға немесе бір толық тон мен бір жарты тонға көтереді.

Пішіні

Кескіш таңбасы (#) сандық белгіге ұқсайды, екеуінде де қатарлас екі жұп сызықтардың қиылысуы бар. Сандық белгісінде көлденең сызықтар жұбы болса, кескіш таңбасында солдан оңға қарай көтерілетін екі көлбеу сызықтар болады, бұл нота сызықтарын жасырмау үшін жасалған. Кескіш таңбасындағы параллель сызықтардың екінші жұбы тік, ал сандық белгісінде (#) олар көлбеу болуы мүмкін. Бұл екі белгінің этимологиялық тамыры да бөлек. Сол сияқты, қос кескіш таңбасы қалың x әрпіне ұқсаса да, типографиялық тұрғыдан айқын болуы керек.

Басқа жазулар мен қолданыс

Тарихи тұрғыдан, қос өткірді бір өткірге дейін төмендетуді табиғи және өткір белгісімен (♮♯) немесе керісінше (♯♮) көрсетуге болады, бұл кәдімгі өткір белгісінен (♯) өзгеше. Бірақ қазіргі нотацияда табиғи белгісі көбінесе жіберіліп қалады. Үштік өткірді немесе одан да жоғарыны жою кезінде де табиғи белгісінің ұқсас принципі қолданылуы мүмкін. Флатты өткірге ауыстырғанда да осы комбинация қолданылады. Композитор Бен Джонстон кеңейтілген табиғи интонация үшін нотаны 70,6 центке көтеру үшін өткір белгісін пайдаланады (қатынас 25:24). Егер символ қолдау көрсетілмесе немесе белгілі бір мәтіндік нотацияда, қос өткірді екі бір өткір белгісімен (♯♯) немесе кішкентай әріп «x» арқылы жазуға болады. Сол сияқты, үштік өткірді ♯♯♯ деп жазуға болады.