Кіріспе

Акула түрлері

Қызыл дақты мысық акуласы (Schroederichthys chilensis), сондай-ақ чили мысық акуласы деп те аталады, Тынық мұхитының оңтүстік-шығыс жағалауында, Перудің орталық бөлігінен Чилидің оңтүстік бөлігіне дейін кең таралған акула түрі. Олар көбінесе континенттік шельф шетіндегі тасты теңіз түбінде, 100 метрге дейін тереңдікте кездеседі. Көктем, жаз және күз айларын тасты су асты аймақтарында өткізеді, ал қыс айларында жылдың осы кездегі күшті ағыстарға байланысты терең, жағалаудан алыс суларда болады.

Сипаттама

Қызыл дақты мысық акуласының ұзындығы 30-66 см аралығында болады, бірақ бұл өлшемдер ұсталған акулалардан алынған, сондықтан олар одан да ірілеу болуы мүмкін деп саналады. Олардың денесі сопақта және жалпақ, мысық акулалар тұқымына тән. Арқа жағы қара қызғылт қоңыр, ал денесінде қара түсті ат құйрығы тәрізді суреттер болады. Қарны қаймақ түсті, үстінде қызыл дақтар шашыраңқы орналасқан. Қызыл дақты мысық акуласының екі арқа қанаты бар, ал бірінші арқа қанатының негізі қуыс аймағының үстінде орналасқан. Арқа қанаттарында тікендері жоқ, ал құйрықтары жоғары қарай иілмейді. Қызыл дақты мысық акуласының тістері көп қырлы. Дегенмен, еркектердің тістері әдетте ұзын, ал тістердің қырлары аз болады. Бұл ұстаздардың бір-бірін шағу кезінде көмектеседі деп есептеледі.

Мінез-құлық

Қызыл дақты шағала акулалары жалғыз тіршілік ететін, түнгі жануарлар. Олар күндіз үңгірлерде және жарықтарда жасырынып, түнде тамақтанады. Көшпенді тіршілік салғандықтарымен, жылдың көп бөлігін континенттік шельфтің жағасында өткізеді. Қызыл дақты шағала акулаларының ерекше байланыс жолдары белгісіз. Дегенмен, көптеген акулалар сияқты, оның ішінде Scyliorhinidae тұқымдасының өзге де өкілдері сияқты, олардың иіс сезу қабілеті жоғары дамыған және электрорецепцияға ие, яғни басқа жануарлардың шығаратын электр тогын сезуге қабілетті. Бұл оларға магниттік өрістерді де анықтауға мүмкіндік береді, соның арқасында бағыттап жүзе алады. Қызыл дақты шағала акулалары трипаносомалармен қоздырылады, бұл паразиттің қандасқалар арқылы акуланың қан тамырларына өтуімен байланысты. Акуланың табиғи жауы белгілі емес, бірақ жас акулалар өмірінің алғашқы кезеңін терең, жағадан алыс суларда өткізеді. Бұл, жаулардан сақтану үшін жасалған деп есептеледі, бірақ олардың кім екені әлі анықталған жоқ. Олардың көбею және жұмыртқа салу процесі жыл бойы жүзеге асады. Күзде жүкті аналық акулалардың азаюы жазда жұмыртқа салғандығын көрсетеді, осы кезде "Lessonia trabeculata" теңіз қызыл балдырының жапырақтарында көптеген жұмыртқа қаптары орналасқан.

Тамақтандыру

Қызыл дақты шағала акулалар континенттік шельфке жақын, тасты түбінде тіршілік ететін организмдермен қоректенеді. Олардың негізгі тамақ көзі – әртүрлі шабақ түрлері және ринхоцинетидтер отырықшы креветкасы Rhynchocinetes typus. Қызыл дақты шағала акулалар өздерінің экожүйесінде маңызды жыртқыш болып табылады. Олар жағалауға жақын тасты аймақтарда кездесетін, коммерциялық мақсатта ауланатын бентосты организмдерге елеулі әсер етеді. Lessonia trabeculata кельпінің болуы/болмауының қызыл дақты шағала акуланың изотоптық нишасына тигізетін әсерін зерттеу көрсеткендей, кельп бар жерлерде еркектердің трофикалық деңгейі және көміртектік қосылыстары әйелдерге қарағанда жоғары болған. Керісінше, кельп болмаған жерлерде еркектер мен әйелдердің изотоптық нишасы ұқсас болған. Бұл айырмашылықтар, көбінесе, кельп ормандары құратын микроорталармен байланысты жемнің әртүрлілігінің артуынан туындайды, бұл жыныстық бөлінуге мүмкіндік береді. Сондықтан, кельптің көп мөлшерде жиналуы ересек қызыл дақты шағала акуланың изотоптық нишасына және қоректену жағдайына маңызды әсер етуі мүмкін, сондай-ақ оның популяциясына кері әсер етуі де ықтимал.

Көбею

Қызыл дақты шағала акулалары жұмыртқа туады. Олардың көбеюі жылдық цикл бойынша жүзеге асады. Дегенмен, олар көбінесе көктем және қыс айларында маусымдық түрде жұптасады, бірақ кейде әйелдерде жазда да жұмыртқа қапшықтары кездеседі. Олар полигиндрлі, яғни бір еркек бірнеше аналықпен жұптасады. Еркек аналықтың жұмыртқаларын ұрықтандырғанда, ол әдетте "ұсыну ритуалы" деп аталатын, аналықты шағудан тұратын рәсімді орындайды. Қызыл дақты шағала акулалары ұрықтандырылған жұмыртқалардан туады. Әр қапшықта әдетте екі жұмыртқа болады, оны "теңіз қызының кісесі" деп те атайды. Эмбриондар жұмыртқаның сарысымен қоректенеді, одан кейін жарық көреді. Бұл жұмыртқалардан шағылысқаннан кейін акулалар ересек акулалардың кіші нұсқаларына ұқсайды. Алайда, акулалар тез өседі. Жастар жыртқыштардан қорғану үшін терең суларға жүзіп, кейін ересек болған соң қайтадан жағалау аймағына оралатынына сеніледі. Сондықтан ересек және жас акулалар арасында кеңістіктік бөлініс байқалады.

Қорғалу жағдайы және экономикалық әсері

Қызыл нүктелі мысық акулалары IUCN Қызыл тізімінде, АҚШ Федералдық тізімінде немесе CITES тізімінде жойылып бара жатқан түрлер ретінде тіркелмеген. Олар осал немесе қауіп астындағы түрлер емес. Қызыл нүктелі мысық акулалары адамдарға экономикалық зиян келтіреді. Олар жағалауға жақын теңіз түбінде тіршілік ететін шабақтарды көптеп жейді. Бұл коммерциялық балық аулаушылар үшін зиянды, себебі бұл аймақтағы шабақтардың экономикалық маңызы зор. Мысық акулалары жағалауға жақын балық аулайтын траулерлердің көбінесе кездесетін қосымша уловы болып табылады, бұл экономикалық тұрғыдан маңызды болмаса да, торларға зақым келтіріп, пайдалы уловтан қосымша уловты шығаруға кеткен уақытты ұзартуы мүмкін.