Кіріспе

Радугалық голограмма (Бентон голограммасы деп те аталады) – 1968 жылы доктор Стивен А. Бентон Polaroid Corporation (кейін MIT) компаниясында ойлап тапқан голограмманың бір түрі. Радугалық голограммалар бұрын қажет болған лазерлік жарық емес, ақ жарықпен қарауға арналған. Радугалық голографиялық жазу процесінде шығыс суретіндегі тік параллаксты жою үшін көлденең тілік қолданылады, бұл спектрлік бұлыңғырлықты едәуір азайтады, сонымен бірге көптеген бақылаушылар үшін үш өлшемділікті сақтайды. Радугалық голограмманың алдында жоғары немесе төмен жылжыған көрермен әртүрлі тік бұрыштар емес, өзгеріп тұратын спектрлік түстерді көреді. Перспективалық эффектілер тек бір ось бойымен қайта жандандырылғандықтан, голограмма оңтайлы қашықтықтан қаралмағанда нысан әртүрлі созылып немесе қысылып көрінеді; бұл бұрмалану тереңдігі аз болғанда байқалмайды, бірақ нысанның голограмма жазықтығынан қашықтығы өте үлкен болғанда айқын болуы мүмкін. Стереопсис және көлденең қозғалыс параллаксы, тереңдікке қатысты екі күшті көздер сақталады. Кредиттік карталарда кездесетін голограммалар – радугалық голограммалардың мысалдары.

Көктемгі голограмманың жұмыс істеу әдісі

2-суретте жаңбырлы голограмма жасауға арналған оптикалық құрылым көрсетілген. Объект лазерлік сәулемен жарықтандырылады (суретте көрсетілмеген), ал голограмманы жазуға қолданылатын голограммалық тақта жазықтығында бейне қалыптасады. Объект пен линза арасында тар көлденең тілік орналастырылады. Голограммалық тақта сол лазерден алынған эталондық сәулемен де жарықтандырылады (суретте көрсетілмеген), және объект пен эталондық сәулелер арасындағы интерференциялық үлгі жазылады. Дамытылған голограмма бастапқы эталондық сәулеге ұқсас сәулемен жарықтандырылады. Голограмманың оң жағында орналасқан бақылаушы бастапқы нақты бейненің қалпына келтірілген бейнесін көре алады. Дегенмен, бұл бейне тақтаның оң жағындағы қалпына келтірілген тіліктен қарағандай көрінеді. Яғни, суреттің тек шағын көлденең бөлігі ғана бір тұрғыдан көрінеді, бірақ бақылаушы көру орнын өзгертсе, объектінің басқа бөлігін көруге болады. Егер голограмма басқа толқын ұзындығы бар лазерлік сәулемен жарықтандырылса, қалпына келтірілген бейненің орны өзгереді. Голограмманы голограммалық тақтаның сол жағынан бағытталған ақ жарық көзімен жарықтандырғанда, әр түс суреттің әртүрлі бөлігін сәл әртүрлі бұрышта қалпына келтіреді, сондықтан бүкіл объект көрінеді, бірақ түс тік бағытта өзгереді. Бұл голограмма – трансляциялық голограмма, онда голограмма бір жағынан жарықтандырылады және екінші жағынан қаралады. Голограмманы шағылыстыратын бетке орнатылса, жарықтандыру мен қарауды бір жақтан жасауға болады. Мұндай голограммаларды рельефтік әдіс арқылы жаппай көбейтуге болады. Олар несие карточкалары, банкноттар және сапалы тауарлар сияқты көптеген қауіпсіздік салаларында қолданылады.