Кіріспе
Неміс журналисі және тарихшысы Конрад Хайден (7 тамыз 1901 – 18 маусым 1966) – Веймар Республикасы мен нацистік кезеңдерді зерттеген неміс-американдық журналист және тарихшы, ең белгілісі Адольф Гитлердің алғашқы, әсерлі өмірбаяндарымен танылған. Ол көбінесе "Клаус Бредоу" деген псевдониммен жазған.
Konrad Heiden (7 August 1901 – 18 June 1966) was a German American journalist and historian of the Weimar Republic and Nazi eras, most noted for the first influential biographies of Adolf Hitler. Often, he wrote under the pseudonym "Klaus Bredow."
Өмір
Хайден Баварияның Мюнхен қаласында дүниеге келген. Ол өмірінің жастық шағын Франкфуртта өткізді, онда әкесі кәсіподақ ұйымдастырушысы және қалалық кеңестің мүшесі болып жұмыс істеді, ал анасы үй шаруасын жүргізді. Жоғары мектептің абитурын бітіргеннен кейін ол Мюнхенге оралып, Людвиг Максимилиан университетінде заң және экономиканы оқыды. Университетте республикалық және демократиялық студенттік ұйымды ұйымдастырды және әкесі сияқты Социал-демократиялық партияның (СДП) мүшесі болды. 1923 жылы бітіріп, журналист ретінде еңбек жолын бастады. Веймар Республикасының саяси тұрақсыздығы кезінде Хайден 1921 жылы Мюнхенде өткен партиялық жиынға қатысқаннан кейін Германиядағы нацизмнің өрлеуін сыншыл тұрғысынан бағалаған алғашқы бақылаушылардың бірі болды. Ол 1930 жылдан бастап Берлиндегі Frankfurter Zeitung және Vossische Zeitung газеттерінде корреспондент болып жұмыс істеді, бірақ 1932 жылы бос штаттық қызметкер ретінде жұмыс істеді. Сол жылы ол өзінің алғашқы кітабын жариялады. 1933 жылдың қаңтарында нацистер билікке келгеннен кейін ол елден қашып кетті; алдымен Саар аймағына, содан кейін 1933 жылдың маусым-желтоқсан айлары аралығында Швейцарияның Цюрих қаласына, одан кейін Саарбрюкенге көшіп барды. 1935 жылдың қаңтарында нацистік Германияға пайдаға тиген сайлау нәтижесінен кейін ол Францияға көшіп барды. 1934 жылы Хайден Цюрихте "Үшінші рейхтің тууы" атты кітабын жариялады. Ол Альберт Эйнштейн, Генрих Манн және Томас Манн сияқты басқа эмигранттармен бірге Эстервеген концлагерінде түрмеге қамалған Карл фон Оссиетцкиді босату үшін күресті және оған 1935 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығын беру үшін науқан жүргізді. Францияға қашқаннан кейін ол Леопольд Шварцшильдтің баспасынан шыққан неміс тіліндегі "Das Neue Tage Buch" журналының бас редакторы болып жұмыс істеді. 1937 жылы оның неміс азаматтығынан айырылып, мүлкі тәркіленді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Хайден француз билігі тарапынан ұсталды. 1940 жылы Германия Францияны басып алған кезде ол Вариан Фрай мен Халықаралық құтқару комитетінің көмегімен Лиссабон арқылы АҚШ-қа қашып құтыла алды. Ол қазан айының соңында Нью-Йоркке келді. 1944 жылы Хайден өте сәтті болған "Фюрер – Гитлердің билікке өрлеуі" атты өмірбаянын жариялады, оны Houghton Mifflin басып шығарды және АҚШ-тың Book of the Month клубы мен Ұлыбританияның Left Book клубы қайта басып шығарды. Сол жылы ол Матвей Головинскийді "Сион ақсақалдарының хаттамалары" авторы ретінде анықтады. Соғыстан кейін Хайден 1951 жылдың желтоқсанынан 1952 жылдың мамырына дейін Батыс Германияға оралды. Ол Süddeutscher Rundfunk және Radio Bremen радиостанцияларында бірнеше мақалалар мен хабарламалар жариялады және Life журналына жазуын жалғастырды. Ақыры ол АҚШ азаматтығын алды. Хайденнің соңғы жылдары Паркинсон ауруының күшеюімен қиын болды. Ол Германиядан қашып шыққаннан кейін 26 жыл бойы АҚШ-та тұрып, 1966 жылдың 18 маусымында Нью-Йорктегі Бет Абрахам ауруханасында қайтыс болды.
Жұмыс
Хайденнің "Жаңа инквизиция" кітабы, 1939 жылы Нью-Йоркте Modern Age Books, Inc. және Alliance Book Corporation бірлесіп басып шығарған, Heinz Norden-нің неміс тілінен аударған, неміс еврейлерінің 1938 жылдың күзінен бастап күшейген нацистік режимдегі зорлық-зомбылық пен қуғын-сүргін туралы жеке, бірақ құпия сақталатын есептерін және нацистік режим жоспарлаған Ақырғы шешімді болжауды қамтиды: 600 000 адамды тонау арқылы аштыққа, аштық арқылы отчаяниеге, отчаяние арқылы көтеріліске және осы көтерілістер арқылы күтіп тұрған пышаққа салу – осылай салқынқанды есептелген жоспар. Мақсат – жаппай қырғын жасау, тарихта бұрын-соңды болмаған қырғын, әрине, Тамерлан мен Митридат заманынан бері болмаған қырғын. Осы жаппай өлім жазаларының техникалық формалары қандай болатынын біз тек болжауға ғана болады. Хайденнің кітабында 1938 жылғы жаппай тұтқындаулардан кейін Мюнхен маңындағы Дахау, Берлин маңындағы Саксенхаузен немесе Ораниенбургте, немесе Веймар маңындағы Бухенвальдта азап шегіп, ұсталған еврейлердің Америкада кеңінен таралған алғашқы куәліктері бар.
To drive 600,000 people by robbery into hunger, by hunger into desperation, by desperation into wild outbreaks, and by such outbreaks into the waiting knife—such is the coolly calculated plan. Mass murder is the goal, a massacre such as history has not seen—certainly not since Tamerlane and Mithridates. We can only venture guesses as to the technical forms these mass executions are to take. Heiden's book includes some of the earliest firsthand reports popularly read in America from Jews who fell victim to torture and internment at Dachau near Munich, Sachsenhausen or Oranienburg near Berlin, or Buchenwald near Weimar following the mass arrests of 1938.