Кіріспе

Килливалаван – Сангам әдебиетінде еске алынған ерте Чола патшасы, Недункилли мен Наланкилли заманына жақын кезеңде өмір сүрген. Осы Чола патшасы және оның билеуі туралы нақты мәліметтер жоқ. Бізге бар мәлімет – "Пуранануру" жинағындағы Сангам поэзиясының шағын үзінділері ғана.

Бірден көп Килливалаван

Пуранануруда Куламмуттрамда қаза тапқан Килливалаванды мадақтаған бірнеше өлең бар (Куламмуттратху Тунджия Килливалаван), сондай-ақ Курапаллиде қаза тапқан тағы бір Килливалаван туралы жалғыз өлең бар. Осы екі Килли туралы Ковур Килар жазғандықтан, осы екі патшаның бір адам екенін болжауға болады.

Килливалаванның билігі

Килливалаван он түрлі жыраудың он сегіз әнінде дәріптеледі. Ол өзінің досы Пананды, Сирукудидің (Пуранануру – 173) басшысы болғандықтан, мадақтап өлең жазған. Ұрайур Килливалаванның (Пуранануру – 69) астанасы болды. Килливалаван – қабілетті патша, батыл да жомарт, бірақ кейде ойсыздыққа бой ұсынатын. Ақындар оған көптеген пайдалы кеңестерді өте сақтықпен жеткізді.

Карур қоршауы

Шера астанасы Карурды қоршау және басып алу Килливалаванның билігіндегі ең маңызды әскери жетістік болды және көптеген өлеңдерде осы оқиға суреттелген. Ақыны Алатұр Килар, Килливалаванның өнер-шеберлігіне сай емес жауға қарсы күш сынауын жеңіл сынға алып, оның назарын бұл жорыстан ауыруға тырысты, осылайша Карурды қираудан сақтап қалуға ниеттенді (Пуранануру – 36). Алайда, бұл әрекет нәтижесіз болды және Карур қаласы Чолалардың қолдарына түсті.

Пандияға қарсы жеңіліс

Пуранануру жырлары Килливалаванның оңтүстікте Пандияларға қарсы жасаған жорықтары туралы үн қатпайды, бірақ ақын Накирар Акананурудағы (345-ші өлең) өлеңінде Килливалаван әскерінің Пандия қолбасшысы Палайан Мараннан жеңілгеніне сілтеме жасайды.

Малаинаду шайқасы

Килливалаван сондай-ақ ақындарға кең қолдау көрсетуімен танымал Малаинаду басшысы Малаяман Тирумудикариға қарсы шайқас жүргізді. Малайман басшысы шайқаста қаза тапты және жеңімпаз Чола оның екі баласын қатал өлімге кесуге дайындалып жатқанда, ақын Қовор Килар осы балалардың өмірі үшін қайтадан жалбау жасады (Пуранануру – 46).

Жалпы көздер

Мудалиар, А. С., Абитана Чинтамани (1931), 1984 жылы қайта басылған, Азиялық білім беру қызметі, Нью-Дели. Нилаканта Састри, К. А. (1935). Чолалар, Мадрас университеті, Мадрас (1984 жылы қайта басылған). Нилаканта Састри, К. А. (1955). Оңтүстік Үндістан тарихы, ОУП, Нью-Дели (2002 жылы қайта басылған). Мадурай жобасы – Пуранануру электрондық мәтіні http://tamilnation. co/literature/ettuthokai/pm0057. pdf