Кіріспе

Шотландияда туған орыс адмиралы (1735–1788) ақсүйек отбасының мүшелері.

Вице-адмирал Сэмюэл Грейг, сондай-ақ Самуил Карлович Грейг (Самуил Карлович Грейг; 30 қараша 1735 – 26 қазан 1788 [ескі стиль бойынша 15 қазан 1788]), Шотландияда туған орыс адмиралы болды. Ол Чесма шайқасында (1770) және Хогланд шайқасында (1788) көзге түсті. Оның ұлы Алексей Грейг те Ресей императорлық әскери-теңіз флотында сәтті мансап жасады.

Ерте өмір

Ол 1735 жылғы 30 қарашада Файф қаласындағы Инверкейтинг қалашығында дүниеге келген. Алғашқыда ол әкесінің кемелерінде жұмыс істеген теңізші болған, 1758 жылға дейін Корольдік теңіз флотына кемешінің көмекшісі ретінде қабылданған. Ол Горееді басып алу (1758), Киберон шығанағы шайқасы (1759) және Гавана шайқасы (1762) теңіз шайқастарына қатысқан. 1761 жылы лейтенант міндетін атқаруға тағайындалған, бірақ Корольдік теңіз флоты бұл шенді растауға бірнеше жыл кеткен. Оның тағы бір ұлы Иван Самуилович Грейг (1776–1802) Қытайға сапар шеккен, бірақ одан кейін оның жай-күйі белгісіз болды. Оның немересі Самуил Алексеевич Грейг (1827–1887) 1877–1880 жылдары Ресейдің қаржы министрі болды. Генерал-лейтенант, ол Қырым соғысы кезінде Севастопольді қорғауға қатысқан. Санкт-Петербургтегі Смоленск лютерандық бейістігіне жерленген.

Чесма шайқасы

Ресей мен түріктер арасындағы соғыс басталғаннан кейін, 1770 жылы капитан Грейг граф Алексей Орлов пен адмирал Григорий Спиридовтың басшылығымен Жерорта теңізіне флотты жіберді. Түрік флоты, шамамен 15 желілік кемеден, сондай-ақ фрегаттар мен галералардан тұрды, олармен Батыс Түркиядағы Чесма шығанағының жанында кездесті. Бұл күш ресейлік 9 желілік кемеден және 3 фрегаттан тұратын күштен әлдеқайда басым болды. Ауыр, қанды, бірақ шешімсіз шайқастан кейін түрік флоты түнде Чесма шығанағына жақын қайтарылды, онда оларды құрлықтағы батареялар қорғады. Жаудың берік орналасқан позициясына қарамастан, орыс адмиралы оларды қуып жетуге және, мүмкін болса, өрт кемелері арқылы жоюға шешім қабылдады. Түнгі сағат бірде капитан Грейг өрт кемелерімен жауға шабуыл жасап, түрік флотын толығымен жойды. Осы оқиғада капитан Грейгке британдық офицер, лейтенант Драйсдейл көмектесті, ол оның басшылығымен әрекет етті және өрт кемелеріне өзі қосты. Бұл қауіпті міндетті орындағаннан кейін, Грейг пен Драйсдейл кемеден секіріп, түріктердің қарсы атысы астында өз кемелеріне жүзіп кетті, сонымен қатар өрт кемелерінің жарылысынан жойылу қаупі де болды. Осы жетістіктің артынан орыс флоты жағадағы қала мен батареяларға шабуыл жасады, сағат тоғызға қарай қаладан, бекіністерден немесе флоттан ешқандай із қалмады. Осы маңызды қызметі үшін, өрт кемелерінің басшысы болып тағайындалған капитан Грейг граф Орловтың бұйрығымен дереу адмирал шеніне көтерілді, бұл тағайындама Ресей императрицасының арнайы хатымен бекітілді. Біраз уақыттан кейін екі ел арасында бейбітшілік орнатылды, бірақ бұл жағдай адмирал Грейгтің оны жұмысқа алған үкімет алдындағы қызметінің маңыздылығын азайта қоймады. Ол Ресей флотын жақсартуға, оның тәртіп ережесін жаңартуға және өзінің мысалымен оның экономикасының барлық саласына жаңа рух сыйлауға тырысты, нәтижесінде ол Еуропадағы ең күшті теңіз күштерінің біріне айналды. Бұл маңызды қызметтер императрица тарапынан лайықты бағаланды, ол Грейгті Ресей империясының адмиралы және Кронштадт губернаторының жоғары шеніне көтерді. 1782 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды.

Хогленд шайқасы

1788 жылы жаз айында басталған орыс-швед соғысы адмирал Грейгті қамтыды. Ол Хогланд шайқасында швед теңіз күштерімен шешілмейтін шайқасқа қатысты, содан кейін шведтердің Sveaborg бекінісіне барып, оны блокадаға алды. Бірақ, оған күшті қызба соғып, Ревальға жеткізілгеннен кейін, 1788 жылғы 26 қазанда өзінің «Ростислав» кемесінде, бірнеше күндік аурудан кейін, өмірінің 53-ші жылында қайтыс болды. Императрица оның ауруы туралы естіген кезде, өзіне де, империясына да аса құнды өмір үшін үлкен қысым сезіп, дереу өзінің бас дәрігері доктор Роджерсонды шақыртып, оған дереу Ревальға баруды және адмиралдың жазылуы үшін бар күшін салуды бұйырды. Доктор Роджерсон бұйрыққа бағынды, бірақ оның барлық білімі көмектеспеді. Адмиралдың Таллинн соборындағы жерлеу рәсімі ең жоғары салтанаттылықпен және сән-салтанатпен өтті. Оған дейін бірнеше күн бұрын денесі адмиралтействоның әкімшілік залында салтанатты түрде қойылды, ал кейіннен алты жылқыға жегілген, қара матамен жабылған сәнді жерлеу тақтайшасында қабірге жеткізілді. Оны дворяндардың, дін қызметкерлерінің және барлық шендегі теңіз және әскери офицерлердің көпшілігімен қоғамдық процессия қатыра жүрді; бүкіл процессия әртүрлі бөлімдерге бөлінген әскерлермен сүйемелдеді, қоңыраулар соғылып, қамал мен флоттан зеңбіректер атылды: барлығы империяның өзінің ең пайдалы адамының қазасына байланысты қайғысын білдіруге арналған еді. Ресей императрицасы Екатерина Грейгтің қабірін жобалауды өзінің сәулетшісі Джакомо Кваренгиге тапсырды. Бұл жұмысты Санкт-Петербург ботаникалық бағының директоры Эдуард Август фон Регель жасады. 1873 жылы Регель оның құрметіне лаланың бір түрін атады – Tulipa greigii, себебі Грейг бұрын Ресей бау-бақша қоғамының президенті болған.

Отбасы

Оның үлкен ұлы Сэмюэл Грейг, сэр Уильям Джордж Фэрфакстың қызы Мэри Фэрфаксқа үйленді, кейін доктор Уильям Сомервиллге тұрмысқа шығып, Мэри Сомервилл есімімен танымал болды.