Кіріспе
Норвегиялық математик және химик Като Максимилиан Гулдберг (11 тамыз 1836 – 14 қаңтар 1902) – норвегиялық математик және химик. Гулдберг физикалық химия саласындағы пионер ретінде ең жақсы танымал.
Cato Maximilian Guldberg (11 August 1836 – 14 January 1902) was a Norwegian mathematician and chemist. Guldberg is best known as a pioneer in physical chemistry.
Өмірбаян
Гулдберг Норвегияның Кристиания қаласында (қазіргі Осло) дүниеге келген. Ол Карл Август Гулдбергтің (1812–92) және Ханна Софи Терезия Буллдың (1810–54) үлкен ұлы болды. Ол медбике және педагог Катинка Гулдбергтің, сондай-ақ математик Аксель Софус Гулдбергтің ағасы еді. Ол Кристианиядағы Ауг Холтс жеке латын мектебінде білім алған. Гулдберг Кристиания университетінде математика және физиканы оқыды және 1859 жылы диплом алды. Сол жылы ол таза математика бойынша диссертациясы үшін Таңдаулы ханзаданың алтын медалін (Kronprinsens gullmedalje) иеленді. 1861 жылы ол саяхат және білім беру стипендиясын алды, соның арқасында қолданбалы математика мен машиналық оқытуды Германияда, Швейцарияда және Францияда оқыды.
Мансап
Гулдберг алғаш рет Кристианиядағы Хартвиг Ниссенс мектебінде сабақ берді. Гулдберг Корольдік Фредерик университетінде жұмыс істеді, 1867 жылы колледж профессоры болды және 1869 жылы қолданбалы математикадан профессорлық қызметке ие болды. Ол қайын інісі Питер Ваагемен бірге массалық әрекет заңын ұсынды. Бұл заң 1877 жылы Джейкобс Хенрикус ван 'т Хофф осыған ұқсас қатынасқа келгенше және оның дұрыстығын тәжірибе арқылы көрсеткенше көп назар алмады. 1890 жылы ол қазір Гулдберг ережесі деп белгілі болған ережені жариялады, онда сұйықтың қалыпты қайнау температурасы абсолюттік шкала бойынша өлшенгенде, оның температурасының үштен екісіне тең екендігі айтылады. 1866-1868, 1869-1872 және 1874-1875 жылдары Норвегия политехникалық қоғамының төрағасы болды.
Қатысты оқу
Питер Остром. Гулдберг пен Вааге температураның химиялық реакциялар жылдамдығына тигізетін әсері туралы (Centaurus. 28-том, 3-шы дамыл. 277–287 беттер. 1985 жылғы қазан) Робин Э. Фернер және Джеффри К. Аронсон. Като Гулдберг пен Питер Вааге, "Көпшілік әрекет заңының тарихы және оның клиникалық фармакологиямен байланысы" (Br J Clin Pharmacol. 2016 жылғы қаңтар; 81(1): 52–55)
Robin E. Ferner and Jeffrey K. Aronson. Cato Guldberg and Peter Waage, the history of the Law of Mass Action, and its relevance to clinical pharmacology (Br J Clin Pharmacol. 2016 Jan; 81(1): 52–55)