Кіріспе
1960 жылы Эндрю Л. Стоунның түсірген "Соңғы сапар" фильмі – Роберт Стак, Дороти Малоун, Джордж Сандерс және Эдмонд О'Брайен қатысқан 1960 жылғы Metrocolor америкалық апат фильмі. Фильм сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын Эндрю Л. Стоун жүзеге асырды. Фильмнің оқиғасы Тынық мұхитындағы ескі теңіз кемесінің қазандық бөлімінде болған жарылыстан кейін суға батуы төңірегінде өрбиді. Фильмде түсірілген кеме – 1956 жылғы Андреа Дориа апаты кезінде құтқару операцияларында маңызды рөл атқарған, бұрынғы француздық сәнді лайнер SS Ile de France.
the 1960 film
The Last Voyage is a 1960 Metrocolor American disaster film starring Robert Stack, Dorothy Malone, George Sanders, and Edmond O'Brien. It was written and directed by Andrew L. Stone. The film centers on the sinking of an aged ocean liner in the Pacific Ocean following an explosion in its boiler room. The ship used in the film was the condemned French luxury liner SS Ile de France, which played a major role in rescue operations during the 1956 Andrea Doria disaster.
Сюжет
SS Claridon – бірнеше рет саяхаттағаннан кейін металл тескісіне жіберілмегелі тұрған ескі Тынық мұхитындағы лайнер. Клифф (Роберт Стак) пен Лори Хендерсон (Дороти Малоун) және олардың қызы Джилл (Тэмми Марихуг) Токиоға көшіп барады және кемемен саяхаттауды шешеді. Қазандық бөлмесінде болған өрт сөндіріледі, бірақ қазандықтың отынмен жабдықтау клапаны жабылмай қалады. Бас инженер Прингл (Джек Крушен) буды босату клапанын қолмен ашуға үлкермей тұрып, зор жарылыс қазандық бөлмесін, оның үстіндегі бірнеше палубаларды және кеменің қабырғасын жарып жібереді. Прингл мен бірнеше жолаушы қаза табады, ал Лори кабинадағы болат тіреудің астында қалып қояды. Клифф сол жерге жүгіріп барып, Лориді өзі ғана шығара алмайды. Содан кейін ол Джиллдің кабинаның екінші жағында тұтқынға алынғанын көреді. Ол жарылған төсек бөлігін екінші жаққа өту үшін пайдалануға тырысады, бірақ ол жарылыстан пайда болған тесікке құлайды. Үшінші офицер Осборн экипаж жолаушыларды құтқару шөлмектеріне тиеуді бастауы керек деп есептейді, бірақ капитан Роберт Адамс (Джордж Сандерс) ешқашан кемесін жоғалтқан емес. Клифф Джиллді тесік арқылы өтуі үшін тақтайшаны орнатып құтқарады. Қазандық бөлмесінде екінші инженер Уолш (Эдмонд О'Брайен) капитан Адамсқа қалқан тігісінің жыртылғанын хабарлайды. Клифф стюардтың көмегін алуға тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады. Бір жолаушы олардың сөйлескенін естіп, көмектескім келеді дейді. Осборн (Джордж Фурнес) қазандық бөлмесінің жартылай толғанын хабарлайды. Кеме сол кезде капитан Адамстың бұйрығымен SOS сигналын жібере бастайды. Клифф пен тағы бірнеше адам Лориді босатуға көмектесу үшін кабинаға қайтады, бірақ оларға кескіш от керек екенін түсінеді. Ағаш шебері командаға қазандық бөлмесінің үштен екі бөлігі толғанын хабарлайды. Капитан Адамс жолаушыларға құтқару жилеттерін киюді бұйырады, ал содан кейін құтқару шөлмектерін тиеуді және түсіруді бастайды. Клифф отты тауып, экипаж мүшесі Хэнк Лоусонның (Вуди Строд) көмегімен Лориге қайта оралуға тырысады, бірақ оларға әлі де ацетилен баллоны қажет. Клиффтің нұсқауымен Лоусон Джиллді құтқару шөлмегіне отырғызып, одан ацетилен баллонымен қайтуын сұрайды. Қазандық бөлмесі мен қозғалтқыш арасындағы қалқан беріліп, кеме төмен қарай сүңгі бастайды. Одан бөлек, жүк қоймасында екінші жарылыс болып, кеменің мұртындағы жүк люгі ұшып кетеді. Капитан Адамс өзінің комиссарлыққа тағайындалу хатына қарайды, ал Лори қолында сынған айнаның бөлігін ұстап, Клифті құтқару үшін өмірін қауіпке тігуден босату үшін өзін-өзі өлтіруді ойлайды. Бірақ ол бұдан бас тартып, оны лақтырып жібереді. Клифф пен Лоусон асханада болған кезде, ол да суға толып, үлкен терезелерден су ағып шығады. Капитан Адамс кеме журналын және құжаттарын алу үшін кеңсесіне қайтады, бірақ алдыңғы түтін құбырының үстіне құлап қаза табады. Осы уақытта Клифф ацетилен баллонын алып, Лоусон мен Уолштың көмегімен Лориді болат тіреудің астынан шығарады. Олар Осборн мен Рагландпен бірге қайық палубасына көтеріледі. Олар құтқару шөлмегінің жанында тұрғанда, Уолш кемеден секіріп, одан қашып жүзеді. Клифф, Лори, Осборн, Рагланд және Лоусон суға секіріп, кеме батып бара жатқанда құтқару шөлмегін табады. Клифф Лоусонды Лориді құтқаруға көмектескені үшін ризашылықпен жеке құтқару шөлмегіне көмектеседі, ал баяндаушы: "Бұл Claridon лайнерінің соңғы сапары болды. Осылай ол өмірден өтті".
Кассалық жинақ
MGM деректеріне сәйкес, фильм АҚШ және Канадада 1,060,000 доллар, ал басқа елдерде 1 миллион доллар табыс етті, нәтижесінде 551,000 долларлық зиянға ұшырады.
Сыни қабылдау
Босли Кроутер газеті "Нью-Йорк Таймс" фильмін "күшті" деп атап, "кернеу соңына дейін сақталады" деп жазды. Ол былай деді: "Жақсы, дерлік соңына дейін. Шыншылдыққа келсек, жағдайды дұрыс бағалайтын көрермен "Ох, жоқ!" деп күңкілдеп айтуы мүмкін. Міне, сол сәтте су Малоун мырзаның мойнынан жоғары көтеріледі, ал Мистер Стэк, Эдмонд О'Брайен және Вуди Строд оны босату үшін ацетилен баллонымен асық-сас жұмыс істеп жатыр. Содан кейін проблеманың айқын бейшаралығы және кеменің жүзу қабілетіне күмән тудырып, мырза Стоунның саналылығына ой тастайды. Бірақ осы нүктеге дейін оған құрмет көрсетуіміз керек; ол драма, сенім және күдік тудыратын фильм жасады. Өзінің түсірілім алақаны ретінде ескі, құлатылған "Иль де Франс" лайнерін пайдаланып, ол кемеде болудың шынайы сезімін, апаттың қорқынышын және ұлы кеменің өліміне деген қайғыны жақсы жеткізді. Оның барлық актерлері, әсіресе Малоун мырза, ашу, бекершілік және қорқыныштың қозғалтқыш бейнесін сомдады." Time журналының сыншысы фильмді "жаңа жылдағы кинодағы ең күшті сезім: Эндрю мен Вирджиния Стоун есімді екі тәжірибелі шок саудагерінің көпшілікке 91 минут бойы адреналин инъекциясын жасау әрекеті" деп сипаттады. Кәсіби ойын-сауық ретінде "Соңғы сапар" фильмі "Титаник" қайғысының британдық нұсқасынан әлдеқайда жоғары. Сценарий өзінің қияли еркіндігін пайдаланып, "Есте сақтау үшін түн" сценарийі сияқты емес, қызығушылықты күшейтіп, қарқынын арттырады. Қырып-жою көріністері ерекше айқын және драматикалық. Дегенмен, жалпы әсері бойынша "Соңғы сапар" барлық ұлы апаттардағы маңызды элементтен – қадір-қасиеттен мүлдем құралған жоқ. Шындығында, жай ғана сату үшін абыройлы ескі кеменің ойсыз бұзуы кейбір көрермендерге үлкен арсыздық сияқты көрінуі мүмкін."
Марапаттар мен ұсыныстар
Ауги Ломан "Үздік арнайы эффектілер" сыйлығына үміткер ретінде ұсынылды.