Кіріспе

Классикалық музыкада ариозо (aˈrjoːzo; сондай-ақ aria parlante ˈaːrja parˈlante) – опера немесе ораториода кездесетін, речитатив пен ария арасындағы стильдегі жеке вокалдық туындылар санаты. Сөздік мағынасында "ариозо" жеңіл, әуезді дегенді білдіреді. Бұл термин 16 ғасырда аталған стильдер мен монодиямен бірге пайда болды. Оны көбінесе речитативті аккомпаниментпен шатастырады. Ариозо, речитатив сияқты, еркін құрылымымен және сөйлеуге жақын интонацияларымен ерекшеленеді. Дегенмен, оның ырғағы басқаша. Ариозо әуендік жағынан арияға ұқсас, екеуі де речитативке қарағанда әнге жақын; алайда, формасы бойынша ариозо көбінесе қайталауға бармайды.

Белгілі мысалдар

Моцарттың "Солдат флейтасының" бірінші актісінің финалының басында діни қызметкердің (Sprecher) "Sobald dich führt der Freundschaft Hand ins Heiligtum zum ew'gen Band" андантэсі – ариозоның мысалы. Джорданоның "Федорасында" Лорис орындаған "Amor ti vieta" заманауи ариозо мысалы болып табылады. 1927 жылы сэр Томас Бичем Фредерик Делиустың "Теңіздің ағыны" шығармасын "барлық музыкадағы ариозо речитативоның ең көрнекті үлгісі" деп атады.

Ариос аспаптары

Бастапқыда вокалды түр болғанымен, ариосо термині осыған ұқсас мелодиялық сипаттағы аспаптық шығармаларға да қолданыла бастады, дәл сол сияқты ария және речитатив терминдері де аспаптық ария мен аспаптық речитативке қатысты қолданылған болатын. Иоганн Себастьян Бах жазған ең белгілі аспаптық ариостардың бірі – оның "Ich steh mit einem Fuß im Grabe", BWV 156 кантатасының симфониясы, сонымен қатар BWV 1056 клавирлік концерттің ортаңғы бөлігі.