Соңғы тіктөртбұрыш жәшік

Кіріспе

Oblong Box) – 1969 жылы түсірілген британдық готикалық қорқыныш фильмі. Режиссері – Гордон Гесслер. Бұл Винсент Прайс мен Кристофер Лидің бірге бас рөлде ойнаған тұңғыш фильмі болды. 1844 жылғы «The Oblong Box» атты әңгімесінен атау алған фильм, Эдгар Аллан Поның туындыларында жиі кездесетін ерте жерлеу және бетперделі тұлғалар сияқты тақырыптарды, сонымен қатар вуду ритуалдық кісі өлтірулері сияқты Поға тән емес тақырыпты зерттейді және үйлестіреді.

Сюжет

Фильм 1865 жылы Англияда өтеді. Африкалық вуду рәсімінде жергілікті халыққа қарсы жасаған қылмысы үшін сұмдықпен қираған сэр Эдвард Маркхэмді (Алистер Уильямсон) өзінің кінәсін сезінген ағасы Джулиан (Винсент Прайс) бөлмесіне кіргізіп қояды. Тұтқындалудан шаршаған сэр Эдвард өлімін жалған етіп, қашып құтылуды жоспарлайды. Олар арамза отбасылық адвокат Тренчтің (Питер Арн) көмегімен сиқыршы доктор Н'Галоны (Гарри Бэйрд) сер Эдвардты өлімге әкелетін дәрі жасауға жалдайды. Тренч әрекет етуге уақыт таппай тұрып, Джулиан өзінің "өлі" бауырын тауып, оны табутқа (тақтайтын "ұзын қорапқа") қояды. Ағасының келбетіне ұялған Джулиан Тренчтен сэр Эдвардтың өлімін растайтын өкілетті орган табуын сұрайды. Тренч пен Н'Гало үй иесін Том Хэкетті (Максвелл Шоу) өлтіріп, оның мәйітін Джулианға ұсынады. Тренч пен оның жас серігі Нортон (Карл Ригг) Хакеттің денесін жақын маңдағы өзенге тастайды, ал Джулиан сэр Эдвардты жерлейді. Енді ағасынан босаған Джулиан жас қалыңдығы Элизабетке (Хилари Двайер) үйленеді. Эдвардты серіктестері қазып алудың орнына, қабір ұрылары қазып алады және доктор Нойхардтқа (Кристофер Ли) жеткізіледі. Нюхарт табутты ашады да, қайта тірілген сэр Эдвардпен кездеседі. Нейхарттың заңсыз әрекеттерін бірінші қолынан білген Сэр Эдвард дәрігерді өзіне баспана беру үшін шантаж жасайды. Сер Эдвард өзінің серіктестерінің өзіне опасыздық жасағанын сезініп, жүзін қызыл қалпақпен жасырып, сиқыршыны іздеп, өш алу үшін кісі өлтірумен айналысады. Нортон сэр Эдвардтың тізімінде бірінші болып тұр және оған сиқыршының қайда екенін айтпаған кезде оның мойны кесіледі. Сэр Эдвард өлтірулер арасында Ньюхарттың қызметші қызын (Сэлли Гизон) романтикаға уақыт табады, бірақ Ньюхарт олардың қарым-қатынасын білгенде, Саллиді босатып, Джулианға жұмыс істеуге барады. Тренчті іздеп жүргенде, оны жақын маңдағы мейрамханаға сүйреп әкелген екі маскүнем алаңдатып қояды. Мұнда ол ақшасын ұрлауға тырысатын, бірақ сэр Эдвард оны өлтіретін жезөкше Хайдимен (Ута Левка) кездеседі. Полиция араласып, қызыл шапанды кісі өлтіруші іздеуде. Осы арада Джулиан Тренчтің өз досы Кемп (Руперт Дэвис) өзен жағасында табылған денені күдікпен қарайды. Джулиан Тренчпен бетпе-бет келеді, ол оған сэр Эдвардтың "өлімі" туралы шындықты айтады. Көп ұзамай Тренчті сэр Эдвард жібереді, бірақ ол оған Н'Галоның қайда екенін айтпастан бұрын емес. Сэр Эдвард Н'Галодан көмек сұрайды. Бұл жерде сэр Эдвард Африкадағы уақытының шындығын біледі: ол қателікпен байланысты, ол бауырының африкалық баланы өлтіргені үшін жазаланды. Н'Гало сэр Эдвардты емдей алмайды, олар ұрысады; Н'Гало сэр Эдвардты кеудесіне пышақпен шағады, ал сэр Эдвард оның бетіне ыстық сұйықтық тастап, кек алады. Сэр Эдвард Ньюхарттың үйіне оралады, онда Ньюхарт жарасына қарайтын болады. Нейхарттың емделуіне күмәнданып, сэр Эдуард оның мойнын кесіп, ағасына қарсы шығады. Маркхэм ата-бабаларының үйіне оралғанда Джулиан ағасының қайда екенін Саллиден біледі және доктор Нюхарттың үйіне барады, тек оны өлімге жақындағанын көреді. Осы арада сэр Эдвард Салиді табу үшін үйге оралады, ол бұрынғы сүйіктісінің өлтіруінен жиреніп қалады. Сэр Эдвард оны үйдің ауласына сүйреп шығарып, оның сүйіспеншілігіне жалбарынады. Джулиан үйге оралып, екі түтіклі мылтықпен қуып шығады. Орманның сыртында Салли сэр Эдвардтың капотын тартып алады, ал оның қисық бет-әлпеті алғаш рет көрінеді. Ол айқайлайды. Джулиан оны ұстап алады, ал сэр Эдвард оны қылмысы туралы жауапқа тартады. Сэр Эдвард алға қарай жүгіріп бара жатқанда, Джулиан оған екі ұңғымен де атып өлтіреді. Сэр Эдвардтың өлім аузында жатқан кезінде Джулианның қолынан тістеледі. "Қойылған қорапта" сэр Эдвардты кекшіл Н'Гало қайта тірілтеді, бірақ бұл жолы ол құтылуға үмітсіз алты футқа дейін. Осы арада, Маркхэм сарайында Елизавета Джулианды Эдвардтың бұрынғы бөлмесінен табады. Ол одан не істеп жатқанын сұрағанда, ол оның бөлмесі екенін айтады және бетінің қирағанын көрсетеді. Эдвардтың шағымы Джулианға қорқынышты ауруды жіберді.

The film takes place in England in 1865. Having been grotesquely disfigured in an African voodoo ceremony for a transgression against the native populace, Sir Edward Markham (Alister Williamson) is kept locked in his room by his guilt ridden brother, Julian (Vincent Price). Tiring of his captivity, Sir Edward plots to escape by faking his death. With the help of the crooked family lawyer, Trench (Peter Arne), they hire witchdoctor N'Galo (Harry Baird) to concoct a drug to put Sir Edward into a deathlike trance. Before Trench has time to act, Julian finds his "dead" brother and puts him in a coffin (the title's "oblong box"). Embarrassed by his brother's appearance, Julian asks Trench to find a proxy body for Sir Edward's lying in state. Trench and N'Galo murder landlord Tom Hacket (Maxwell Shaw) and offer his corpse to Julian. After the wake, Trench and his young companion Norton (Carl Rigg), dispose of Hacket's body in a nearby river, while Julian has Sir Edward buried. Now free of his brother, Julian marries his young fiancée, Elizabeth (Hilary Dwyer). Instead of being dug up by his associates, Edward is exhumed by graverobbers and delivered to Dr. Neuhartt (Christopher Lee). Neuhartt opens the coffin and is confronted by the resurrected Sir Edward. With his first hand knowledge of Neuhartt's illegal activities, Sir Edward blackmails the doctor into sheltering him. Suspecting his associates have betrayed him, Sir Edward then conceals his face behind a crimson hood and, searching for the witchdoctor, embarks on a vengeful killing spree. Norton is first on Sir Edward's list and has his throat slit when he fails to tell him the witchdoctor's whereabouts. In between killings, Sir Edward finds time to romance Neuhartt's maid Sally (Sally Geeson), but when Neuhartt finds out about their affair, he discharges Sally and she goes to work for Julian. While searching for Trench, he is sidetracked by a couple of drunks who drag him into a nearby tavern. Here he ends up with prostitute Heidi (Uta Levka), who tries to steal his money, but Sir Edward kills her. The police get involved, and the hunt is on for a killer in a crimson hood. Meanwhile, Julian has become suspicious about the body that Trench supplied to him, after his friend Kemp (Rupert Davies) finds it washed up on a riverbank. Julian confronts Trench, who tells him the truth about Sir Edward's "death". Soon after, Trench is dispatched by Sir Edward, but not before he tells him the whereabouts of N'Galo. Hoping he will cure him of his disfigurement, Sir Edward asks N'Galo for his help. Here Sir Edward learns the truth about his time in Africa: in a case of mistaken identity he was punished for his brother's crime of killing an African child. N'Galo fails to cure Sir Edward, and they fight; N'Galo stabs Sir Edward in the chest and Sir Edward retaliates by throwing hot liquid in his face. Sir Edward then returns to Neuhartt's home, where Neuhartt tends to his wound. Mistrusting Neuhartt's medical treatment, Sir Edward slits his throat and sets off to confront his brother. Back at the Markham ancestral home, Julian learns the whereabouts of his brother from Sally and leaves for Dr. Neuhartt's home, only to find him near death. Meanwhile, Sir Edward arrives back home to find Sally, who is repulsed by her former lover's killing. Sir Edward drags her out onto the grounds of the house, pleading for her love. Julian arrives back home and gives chase with a double barrelled shotgun. Out in the woods, Sally snatches Sir Edward's hood from him and his deformed face is revealed for the first time. She screams. Julian catches up and Sir Edward confronts him about his crime. As Sir Edward lurches forward, Julian shoots him with both barrels. Leaning over the dying Sir Edward, Julian is bitten by him on the hand. Once again in his "oblong box", Sir Edward is resurrected by a vengeful N'Galo, but this time he is six feet under with no hope of escape. Meanwhile, back at the Markham mansion, Elizabeth finds Julian in Edward's old room. When she asks him what he's doing in there, he tells her it is his room, and turns to reveal that his face is becoming disfigured – Edward's bite has passed on the horrible disease to Julian. Elizabeth is flushed with fear, and the end credits roll over a close up of her eyes widened with shock.

Өндіріс

Фильмді American International Pictures британдық еншілес компаниясы түсірді. Прайс, Дэвис және Дуайер жақында Майкл Ривздің режиссерлігімен «Witchfinder General» фильмінде ойнаған, ал 1968 жылдың 18 қарашасында осы төрт адам «Oblong Box» фильмінде де жұмыс істей бастады. Алғашқы сценарийде Маркхэм ағайындары егіздер ретінде бейнеленген, екеуін де Винсент Прайс сомдауы тиіс болған. Кристофер Уикинг қосымша диалог жазу үшін шақырылды. Оның айтуынша, AIP «Witchfinder General» фильмінің сәттілігін пайдалану үшін фильмді түсіруге асыққан және оған «When the Sleeper Wakes» және қазіргі заманға келген Мәсіх туралы фильм түсіруге уәде берген. Уикингтің сөзінше, «Oblong Box» – «әуресеу». Алайда, Ривз түсірілімге дайындалу кезеңінде ауырып қалғандықтан, Гесслер оның орнына келіп, бірқатар маңызды өзгерістер енгізді. Кристофер Уикингтің көмегімен ол сценарийді Африкадағы жергілікті халықтарды империялық үстемдікке салу тақырыбын қамту үшін қайта жазды. Бұл тақырып фильмге «афроамерикандықтарды қолдайтын» сипат берді, бұл кейін Техас штатында фильмге тыйым салуға себеп болды. Фильмнің басты рөлі кейіпкерлік актер Алистер Уильямсонға берілді, оның дебюттік жұмысы болды. Ол экранда ең көп көрінетін актер болғанымен, Прайс пен Лиден де көп, оның нағыз дауысы естілмейді (оны басқа актер дубляждады) және фильмнің көп бөлігінде оның беті жабылады. Оның макияжын Джимми Эванс жасады, ол «Captain Kronos – Vampire Hunter» (1972) және Гесслердің «Scream and Scream Again» (1970) фильмдерінде де жұмыс істеген. Гесслер AIP Хилари Дуайерді пайдалануды талап еткенін айтады:
— Мен жағдайды білмеймін, бірақ олар оны ұнатып, сізді белгілі бір актерлерді пайдалануға итермеледі. Басшылық оны жұлдызды актер деп ойлаған болуы керек. «The New York Times» газетінің А.Х.Вейлер былай деп жазды: «Британдық және американдық продюсерлер, Эдгар Аллан Поның көне әдеби қорын ашкөздікпен қазып жатқандар, енді «Oblong Box» фильмін тауып алып, қорқыныштың арзан бағамен ескірген, күлкілі және сенімсіз болуы мүмкін екенін тағы бір рет көрсетті». «Variety» журналы: «Прайс әдеттегідей асыра ойнайды, бірақ бұл жерде оның ойыншылдығы көңіл-күй мен шығармаға сай келеді және Прайс әдеттегідей рөлінде жақсы».

The film was produced by the British subsidiary of American International Pictures. Price, Davies and Dwyer had recently appeared in Witchfinder General, under the direction of Michael Reeves, and on 18 November 1968, the four also began work on the Oblong Box. The original script had the Markham brothers as twins, both played by Vincent Price. Christopher Wicking was bought in to do some additional dialogue. He says AIP were keen to put the film into production to take advantage of Witchfinders success and that they had also promised him When the Sleeper Wakes and a film about Christ coming to the modern day. Wicking says Oblong Box "was the carrot". However, Reeves fell ill during pre production, so Hessler stepped in and made a number of substantial changes. With the help of Christopher Wicking, he reworked the screenplay to incorporate the theme of imperial exploitation of native peoples in Africa. This theme gave the film a "pro black" appearance that would later cause it to be banned in Texas. The leading role of the film was given to character actor Alister Williamson, his first. Although he has the largest amount of screen time, more than either Price or Lee, his real voice is never heard (it was redubbed by another actor) and his face is covered for the majority of the film. His makeup was done by Jimmy Evans, whose other credits include Captain Kronos – Vampire Hunter (1972) and Hessler's Scream and Scream Again (1970). Hessler says AIP insisted he use Hilary Dwyer. :
<blockquote>I don't know what the situation was, but they liked her and they kept pushing you to use certain actors. I guess the management must have thought she was star material or something like that. A. H. Weiler of The New York Times wrote, "The British and American producers, who have been mining Edgar Allan Poe's seemingly inexhaustible literary lode like mad, now have unearthed The Oblong Box to illustrate once again that horror can be made to be quaint, laughable and unconvincing at modest prices." Variety wrote, "Price as usual overacts, but it is an art here to fit the mood and piece and as usual Price is good in his part."