Кіріспе

Беларусьтегі ауыл шаруашылығына шолу Беларусьтегі ауыл шаруашылығы екі сегментке бөлінеді: мал шаруашылығы және өсімдік шаруашылығы. Елдің өнім құралымында өсімдік шаруашылығының үлесі мал шаруашылығынан сәл жоғары, 1995 жылдан бері ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің шамамен 55% құрайды. Жануар текті өнімдердің басым бөлігі шошқа, сиыр және құс еті. Беларусьта шамамен 1,5 миллион сиыр бар, бірақ сүт өнімділігі салыстырмалы түрде төмен (бір сиырға жылына 3000 кг-дан кем). Беларусьтің негізгі өсімдік өнімдері – арпа, қара бидай, сұлы және бидай, сондай-ақ картоп, зығыр, рапс және қант қызылшасы. Астық пен дәнді дақылдар (көбінесе арпа мен қара бидай) егістік жердің 41% жабады, ал мал азығына арналған дақылдар тағы 43% құрайды. Картоп пен көкөніс егістік жердің 11% жабаса, ал өнеркәсіптік дақылдар (қант қызылшасы, зығыр және бірқатар рапс) қалған 4% құрайды. Дегенмен, 1991 жылы ауыл шаруашылығы жерінің 94% ұжымдық және мемлекеттік шаруашылықтарға тиесілі болса, 2004 жылы бұл көрсеткіш 83% төмендеді, өйткені шамамен 1 миллион гектар отбасылық шаруашылықтарға ауыстырылды. Отбасылық шаруашылықтардың ауыл шаруашылығы өніміндегі үлесі 1990 жылы 25%-дан кем болса, 2000 жылдары 40-50% дейін өсті. 1991 жылдан бері дәстүрлі шаруашылық жерлерімен қатар пайда бола бастаған шаруа қожалықтарының саны 2004 жылы 2500-ге жетті, олардың орташа көлемі 72 гектарды құрады (орташа шаруашылық жері 1 гектардан да аз). Ұжымдық және мемлекеттік шаруашылықтардың саны көп өзгермеді, 1990 жылы 2500 болса, 2003 жылы 2250-ге дейін азайды. Он жыл ішінде орташа шаруашылықтың көлемі айтарлықтай кішірейді, бұл 1990 мен 2003 жылдар аралығында ауыл шаруашылығы саласының жұмыс күшінің жартысын қысқартуға мүмкіндік берді (1990 жылы бір шаруашылықта 896 жұмысшы болса, 2003 жылы 463 адамға дейін азайды). Ауыл шаруашылығының ЖІӨ-дегі үлесі 2000 жылғы 11,6%-дан 2007 жылы 7,4%-ға дейін төмендеді, ал ауыл шаруашылығының жалпы жұмыспен қамтудағы үлесі сол кезеңде 14,1%-дан 9,9%-ға дейін азайды. Ауыл шаруашылығындағы жұмыспен қамтудың төмендеуі – бұл ұзақ мерзімді үрдіс, ал 1990 жылдардың басында ауыл шаруашылығының үлесі жұмыспен қамтылғандардың санының 19%-ын құрады. Ауыл шаруашылығындағы жұмыс күшінің азаюы урбанизацияның жалпы үрдісімен байланысты, өйткені Беларусьтегі ауыл тұрғындарының үлесі уақыт өте келе тұрақты түрде төмендеп келеді. 2022 жылдың сәуір айында Беларусь президенті Александр Лукашенко мектеп оқушыларын картоп пен алма жинау үшін Беларусьтегі ауыл шаруашылығы саласына жұмылдыруға бұйрық берді, бұл балалар еңбегін пайдаланудың мысалы, бірақ Лукашенко мұны "бақыт" деп сипаттады.

Мал шаруашылығы

Астық өндірісі Люпик ауылдарының коммерциялық шаруашылықтары арқылы ең төменгі деңгейге түсірілді.