Кіріспе

Мезен шығанағы (Мезенская губа) – Солтүстік-Батыс Ресейдегі Архангельск облысы және Ненец автономиялық округінде орналасқан. Бұл – Ақ теңіздің төрт ірі шығанағының бірі, қалғандары – Двина шығанағы, Онега шығанағы және Кандалакша шығанағы. Мезен шығанағы – Канин түбегінің оңтүстігінде жатқан, осы төрт шығанақтың ең шығысқа орналасқаны. Шығанақтың кіреберісінде Моржовец аралы жатыр. Мезен шығанағына құятын екі ірі өзен – Кулой және Мезен өзендері. Шығанақтың ауданы ұзындығы мен енімен ерекшеленеді. Мезен шығанағындағы су тасқынының биіктігі 5 метрге жетеді және ол Ақ теңіздегі ең жоғары көрсеткіш болып табылады. Шығанақтың солтүстік бөлігі, Моржовец аралының оңтүстігінен өтетін Солтүстік поляр шеңберімен қиылысады. Тарихи тұрғыдан Мезен шығанағы – балық аулау аймағы болған. Жағалауда қоныстанған поморлар осы шығанақта балық аулаған. Кенеттен ауа райы нашарлағанда олар теңізге қауіпті жағдайға түсіп, жағадан алыстап кететін. Мұндай жағдайларда Моржовец аралы Баренц теңізіне айдалып, құрып кетуден бұрынғы соңғы пана болып саналған. Поморлардың Мезен шығанағындағы тағы бір дәстүрлі кәсібі – етесіп аулау. Шығанақтың оңтүстік-батыс жағалауы Абрамовский Берег, ал шығыс жағалауы Конушинский Берег деп аталады. Абрамовский жағалауындағы негізгі елді мекендер – Архангельск облысының Мезенский ауданындағы Койда және Долгошелье. Конушинский жағалауындағы басты ауылдар – Яжма және Чижа, екеуі де Ненец автономиялық округінде орналасқан. Мезен шығанағының барлық жағалауы Ресей Федерациясының шекарасын қорғауға бағытталған, шекаралық қауіпсіздік аймағына кіреді. Аймаққа кіру үшін жергілікті ФСБ бөлімінен рұқсат алу қажет. Мезен шығанағындағы үлкен су тасқынының биіктігін пайдаланатын Мезенская приливтік электр стансасын салу жобасы болған. Алайда, бұл жоба іске аспады.