Кіріспе

Эдвард Берндс түсірген 1956 жылғы фильм. "World Without End" (немесе "Болашаққа қашқан сапар") – 1956 жылы түсірілген американдық ғылыми фантастикалық фильм. Режиссері – Эдвард Берндс, басты рөлдерді Хью Марлоу және Нэнси Гейтс сомдаған. "Allied Artists" студиясы "CinemaScope" және "Technicolor" технологияларын қолданып, Ричард Херманс продюсерлік еткен. "World Without End" фильмінде австралиялық Род Тейлордың кинодағы алғашқы жұмыстарының бірі көрсетілген. Бұл фильм Лон Чейнидің "Бұзылмас адам" фильмімен бірге көрсетілген.

Сюжет

1957 жылдың наурыз айында командир доктор Элдон Галбрейт, инженер Генри Джаффе, радиооператор Герберт Эллис және ғалым Джон Борден, Марс маңындағы барлау сапарынан Жерге қайтып келе жатыр. Кенеттен, олардың ғарыш кемесі күшті жылдамдыққа ие болып, олар есінен танып қалды. Кемесі қар басқан тауға құлап түседі. Сыртқа шыққанда, олар уақыттың өзгеруінен зардап шеккенін және болашақта екенін анықтайды. Күмбезделген қабір тастарын көріп, кемедегі құралдар жоғары радиация деңгейін тіркегеннен кейін, 2188 жылы қорқынышты атом соғысы болғанын және олар осы күннен кем дегенде 200 жыл өткенін болжайды. (Кейіннен олар 2508 жыл екенін біледі). Джаффеге ауыр соққы тиеді, өйткені ол әйелі мен балаларының көп бұрын қайтыс болғанын түсінеді. Ірі, мутанттық өрмекшілердің шабуылынан аман қалғаннан кейін, оларға адамзаттың қалған екі тобының бірі шабуыл жасайды. Астронавттар оларды "мутанттар" деп атайды, олар – зорлық-зомбылыққа бейім, примитивті жер бетіндегі тұрғындар. Олар бірнеше буын бойы жоғары радиацияға ұшырағандықтан мутацияға ұшыраған. (Дегенмен, радиация деңгейі төмендеп, қалыпты адамдар мутанттарға жиі туатынын біледі. Бірақ олар құлдыққа түседі). Үңгірде мутанттардан паналаған төрт ер адам жер асты қаласына кіретін кіреберісті табады, оның тұрғындары атом соғысынан қашқандардың ұрпақтары. Бұл адамдар жоғары технологиялық, дамыған мәдениетте өмір сүреді. Олар бейбітшілікке ұмтылатын топ, оларды басқару кеңесінің президенті Тиммек басқарады. Жер астында ерлердің күші әлсіреп, әр буында туған балалардың саны азаяды. Ал әйелдер физикалық жағынан күшті болып қалады (және махаббатқа дайын). Элейн, көйлексіз Герберт Эллиске таңданып, астронавттардың "біздің еркектерден мықтырақ" екенін айтады. Дина, бала кезінде жер бетінен құтқарылған, Эллиске ғашық болады. Астронавттар жер астындағы адамдарды қаруланып, жер бетін қайтарып алуға көндіруге тырысады, бірақ олар өздерінің ыңғайлы өміріне қанағаттанды. Тиммектің қызы Гарнет Джон Борденге қызығушылық танытқанда, кеңестің наразы мүшесі Морис қызғанышпен қарап, астронавттардың тартып алынған тапаншаларын қайта алады, бірақ оны ұстағанда адамды өлтіруге мәжбүр болады. Морис қаруды астронавттардың бөлмесіне жасырады. Қаруды тапқан Тиммек астронавттарды жерден шығарып тастауға бұйрық береді, бірақ Дина Мористің қаруды жасырғанын көргенін куәландырады. Морис жер бетіне қашып, мутанттардың қолынан қаза табады. Тиммек енді ынтымақтас болғандықтан, астронавттар базука жасап, жер бетіне қайта оралады. Базуканың қауіпті атылысынан қашып, мутанттар үңгірлерге тығылады. Борден мутанттардың басшысы Нагамен, мутант емес құлдарды қырғыннан сақтап қалу үшін жеке шайқасқа шақырады. Борден Наганы өлтіріп, қалған мутанттарға кетуге бұйрық береді. Содан кейін астронавттар екі топтың мүшелерін қоса алғанда, гүлденген елді мекен құрады.

Өндіріс

"Болашаққа ұшу" жұмыс атауымен негізгі түсірілім 1955 жылдың 19 шілдесінен тамыздың басына дейін жүргізілді. Түсірілім орнының бірі – Калифорния штатының Чатсворт қаласындағы Айверсон кино ранчосы. Эдвард Берндс теледидар мен кино саласында тәжірибелі, көптеген жанрларда жұмыс істеген өнімді режиссер болды. 1956 жылы ол "Теңізшінің әйелі" комедиясы мен "Қылмысқа шақыру" қылмыстық триллерін де түсірді. "Соңы жоқ әлемді" режиссерлік еткенде Берндс ғылыми-фантастикалық фильм жасау үшін бар күшін салды. Ол Альберт Эйнштейннің салыстырмалылық теориясын зерттеп, ғарыш және уақыт саяхатшыларына болашаққа сенімді түрде қадам басудың мүмкіндігін берді. Фильмде жұмыс істеген көптеген адамдар кейіннен танымал кино мансабына қол жеткізді, олардың ішінде Сэм Пеккинпа (әңгіме режиссері) және Уолтер Мириш (Allied Artists компаниясының басшысы) бар. Альберто Варгас (эскиздерді жасаған суретші) – белгілі суретші, оның экрандағы жалғыз жұмысы "Соңы жоқ әлем" болды.

Қабылдау

"Әлемнің соңы болмады" фильмі "сәтті" болды және Х.Г. Уэллстің мұрагерлерінің назарына ілікті. "Уақыт машинасы" (1895) романымен ұқсастық сот процесіне әкелу қаупін тудырды. "Әлемнің соңы болмады" фильмінің сюжеті кейін басқа фильмдерде қайталанды, "Жер асты адамдары" (1956), "Уақыт саяхатшылары" (1964) және "Маймылдар планетасы" (1968). Род Тейлор кейіннен Джордж Палдың Х.Г. Уэллс романы негізінде түсірілген "Уақыт машинасы" (1960) фильмінде ойнады. 1986 жылы Starlog журналына берген сұхбатында Тейлор былай деді: "Мен американдық фильмде маңызды рөлде ойнағаныма өте қуандым. Бұл маған Голливудтың белгілі актерлерімен жұмыс істей алатыныма және олардан кем түспей алатыныма сенімділік берді". Режиссер өзінің бесінші актердің ынтасына қатты риза болды, ол рөлге толыққанды беріліп, тіпті (мутант өрмекшімен күрескенде) өзін-өзі қиын жағдайға түсірді.