Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Людмила Тодорова Живкова (26 шілде 1942 – 21 шілде 1981) – болгар саяхатшысы, Болгария Коммунистік партиясының жоғары лауазымды қызметкері және Политбюро мүшесі. Ол болгар коммунистік көшбасшысы Тодор Живковтың қызы болды және болгар өнері мен мәдениетін халықаралық деңгейде сақтау және дамытуға атсалысқандығымен ең көп танылды. Живкова бұрынғы Кеңес блогында эзотерикалық Шығыс діндері мен руханилыққа деген қызығушылығы үшін даулы тұлға болды.
Bulgarian politician (1942–1981)
Lyudmila Todorova Zhivkova (; 26 July 1942 – 21 July 1981) was a senior Bulgarian Communist Party functionary and Politburo member. She was the daughter of Bulgarian Communist leader Todor Zhivkov, and primarily known for her interest in preserving and promoting Bulgarian arts and culture on the international stage. Zhivkova was also a controversial figure within the former Soviet Bloc because of her interests in esoteric Eastern religion and spirituality.
Өмірбаян
Живкова Софияда дүниеге келген. Ол 1965 жылы София университетінде тарих, ал 1970 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінде өнер тарихын оқыды. Оксфордтағы Сент-Антоний колледжінде британдық-түрік қатынастары тақырыбында кітап зерттеуінен кейін, ол Өнер және мәдениет комитетінің көмекші президенті (1972–1973), содан кейін бірінші вице-президенті (1973–1975) және 1975 жылдан 1981 жылы қайтыс болғанға дейін президенті (министр дәрежесімен) болды. Живкова Болгарияның 7-ші (1976–1981) және 8-ші (1981) Ұлттық жиналысының депутаты болды. Өмірі бойы Живкова "жинақталған еңбектер" жинағын (көбінесе өңделген сөздер) жариялады, ол әлемнің ірі тілдеріне аударылды; оның "жан-жақты дамыған тұлғаларды" тәрбиелеу және "қоғамдық өмірді сұлулықпен толықтыру" қажеттілігі туралы ерекше идеялары, қатаң марксизм-ленинизммен үйлеспеді.
Zhivkova was born in Sofia. She studied history at Sofia University (1965) and history of art at Moscow State University (1970), before researching a book on British Turkish relations at St Antony's College, Oxford. She then became assistant president of the Committee for Art and Culture (1972–1973), its first vice president (1973–1975) and its president (with the rank of a minister) between 1975 and her death in 1981. Zhivkova was a deputy in the 7th (1976–1981) and 8th (1981) National Assembly of Bulgaria. In her lifetime, Zhivkova published a volume of "collected works" (mostly edited speeches) which was translated into major world languages; her trademark ideas about the need to bring up and educate "rounded personalities" and "imbue public life with beauty" sat awkwardly alongside militant Marxism–Leninism.
Мемлекеттік қызмет
Людмила Живкованың болгар мәдениетінің іс жүзіндегі басшысы лауазымы, Прага көктемінен кейін совет блогының коммунистік идеологиясы ең қатаң болған кезде, елдің өнер қауымдастығына үлкен еркіндік әкелді. Партия мен мемлекет басшысының қызы болғандықтан, Живкова жиі "мұрагер" деп есептелді және өкілеттігінен асып түсетін билікке ие болды. Сондықтан Живкова мен оның екінші күйеуі Иван Славков Софияның орталық ауданындағы пәтерінде әйгілі жұма кештерін өткізіп, маңызды мәселелері бар адамдарға оның әкесіне тікелей емес жолмен ықпал етуге мүмкіндік берді. Живкованың еңбегі бюрократиялық кедергілерді жою және оның қайтыс болған кезінде ашылған Софияның ірі әрі күрделі Ұлттық мәдениет сарайының құрылысын жеделдету болып табылады. Оның тағы бір жетістігі – Софиядағы Әлемдік өнер ұлттық галереясының ашылуы, оның қоры үшін көптеген шетелдік картиналар мен мүсіндер әлемдік нарықтан сатып алынды. Өзінің «жан-жақты дамыған тұлға» деген идеясына сәйкес, Живкова қайтыс болудың алдында ЮНЕСКО-ның қолдауымен Софияда «Бейбітшілік туы» атты балалар ассамблеясын өткізді. Ол сондай-ақ өнерді қаржыландыру мақсатында құрылған, дербес және жартылай тәуелсіз «Болгарияның 1300 жылдығы» қорының құрылуына көмектесті. Болгарияға шетелдік мәдениетті әкелгенмен қатар, Живкова болгар суретшілерінің шетелде оқулары мен тәжірибе жинауларына жағдай жасады және оларды ынталандырды. Ол сонымен қатар 25-тен астам әлемдік қалаларды аралап, үлкен даңққа ие болған «Болгарияның фракийлық алтын қазыналары» атты көшпелі көрмені ұйымдастырды. Өзінің өмірінде қатал аскет болғанымен, Живкова Болгария қалаларына коммунизмге дейінгі буржуазиялық сәнді қайтарған бірнеше кафе, мейрамхана және басқа да мекемелердің ашылуына да ықпал етті. Болгарияның шығармашылық өнерін қолдау Живкованың болгар өнерін басқарған кезеңінің маңызды ерекшелігі болды. Болгарияның 1300 жылдығы тойында жергілікті мәдениетке ерекше назар аударылып, үлкен той-темпірлер ұйымдастырылды.
Lyudmila Zhivkova's office as the de facto head of Bulgarian culture brought the nation's artistic community increased freedom at a time when, after the crushing of the Prague Spring, Soviet bloc Communist orthodoxy was otherwise stricter than ever. Moreover, as daughter of the head of Party and state, Zhivkova was often seen as "heir apparent" and enjoyed powers beyond her official purview. Thus, Zhivkova and her second husband Ivan Slavkov held renowned Friday soirées at their central Sofia apartment, offering opportunities for those with a cause to lobby her father indirectly. Zhivkova is credited with cutting across red tape and ensuring the rapid construction of Sofia's enormous and very complex National Palace of Culture which opened around the time of her death. Another of her achievements was the opening of Sofia's National Gallery of World Art, for whose collection a large number of foreign paintings and statues were acquired on world markets. In line with her pet idea of "rounded personalities," shortly before her death Zhivkova produced the Banner of Peace world children's assembly in Sofia under the aegis of Unesco. She also helped establish the 1300 Years of Bulgaria Foundation, a quasi independent entity to endow the arts. Alongside bringing foreign culture to Bulgaria, Zhivkova did much to permit and encourage Bulgarian artists to travel abroad for study and practice. She also organised the Thracian Gold Treasures from Bulgaria travelling exhibition which visited over 25 world cities, bringing much acclaim. Though personally an extreme ascetic, Zhivkova was also indirectly credited with the opening of a number of cafés, restaurants and other establishments which returned a measure of pre Communist bourgeois grace to Bulgaria's cities. Great support for the Bulgarian creative arts was another feature of Zhivkova's term as leader of Bulgarian arts. Greater than customary emphasis on indigenous culture alongside great fanfare, marked the 1300th anniversary of Bulgaria.
Жеке тұлға
Өмірінің соңғы он жылдығында Людмила Шығыс мәдениетіне, "Жаңа дәуір" ағымдарына, діни мистикаға және оккультизмге қатты қызығушылық танытты. Осыған байланысты ол "Петрич оракулы" (Ванга, танымал ауылдық болжамгер) және белгілі болгар теософі және жазушы Николай Райновтың ұлы, триллер жазушысы Богомил Райновпен тығыз қарым-қатынас орнатты. Кейіннен Живкованың Солтүстік Америка және әсіресе Мексиканың ежелгі сенімдері мен мистикасына қызығушылық танытқандығы айтылады. Ол марксизм мен коммунистік атеизмді жоққа шығарды деген қауесет тарады: бұл сол кездегі кез келген болгар үшін де елеулі бұзушылық еді, ал Политбюро мүшесі және коммунистік үкіметтер "Идеологиялық соғыстың" ең алдыңғы шебінде деп санаған өнердің жоғары лауазымды қайраткері үшін тіпті ойға сыймас бұлжымаслық еді.
During the last decade of her life, Lyudmila developed intense interests in Eastern culture, New Age matters, religious mysticism, and the occult. In this connection she developed a very close relationship with "the Petrich Oracle" (Vanga, a famous village clairvoyant), and with thriller writer Bogomil Raynov, son of a renowned Bulgarian theosophist and writer Nikolay Raynov. Later, Zhivkova allegedly developed additional interests in Native American and particularly native Mexican beliefs and mysticism. Rumours suggested that she had renounced Marxism and Communist atheism: no mean transgression even for the average Bulgarian at the time and an unthinkable apostasy for a member of the Politburo and a high priestess of the arts, which Communist governments had consistently regarded as being at the very forefront of the "Ideological War".
Рерих жылы
Өзінің эзотерикалық қызығушылықтарына байланысты ол 1978 жылды "Рерих жылы" деп белгіледі, 1975 жылы Үндістанда ресейлік эмигранттар ұрпағының өкілі Светослав Рерихпен жолығысқаннан кейін. Рерихтер суретшілер ретіндегі шығармашылықтарынан бөлек, Агни Йоганың негізін қалаушылар және жақтаушылары болды, бұл үнді мистикасына негізделген ерекше рухани ілім. Сондықтан оларды осылай қарқынды түрде тойлау марксистік үкімет үшін қызықсыздық тудырды (әрине, сол кезде Рерихтер КСРО-да да суретшілер, патриоттар және саяхатшылар ретінде құрметке ие болды). Сол жылы Николай Рерихтің портреті бейнеленген, оның ұлы Светласов салған пошта маркасы басылып шығарылды.
In connection with her esoteric interests, she designated 1978 "Roerich Year", having encountered like minded scion of Russian émigrés Svetoslav Roerich in India in 1975. Besides their artistic work as painters, the Roerichs were founders and proponents of Agni Yoga, an idiosyncratic spiritual teaching based on Indian mysticism, so celebrating them so intensively appeared a somewhat eccentric gesture for a Marxist government (admittedly, at the time the Roerichs were respected as artists, patriots and explorers in the USSR as well). A postage stamp with a portrait of Nicholas Roerich by his son Svetoslav was issued in that year.
Өлім
Людмила 1981 жылғы 21 шілдеде 38 жасында қайтыс болды, 39 жасқа толуына бес күн қалғанда. Коммунистік көшбасшының қызы болғандықтан, оған Болгарияда кең ауқымды қоғамдық жерлеу рәсімі өткізілді.
Lyudmila died at the age of 38 on 21 July 1981, five days before her 39th birthday. As the daughter of the communist leader, she was accorded a very large public funeral in Bulgaria.
Салдары
Людмила Живкованың есімімен қоғамдық орындар мен ғимараттар аталды, бірақ оның жан-жақты дамыған тұлғалар және қоғамдық өмірдегі сұлулық туралы идеялары көпшілікке таралмай қалды. Тодор Живков көп ұзамай оның қолдаушыларының көпшілігін ықпалды лауазымдарынан шеттетуге тырысты. Олардың кейбіреулері өнер және Әлемдік өнер галереясына бөлінген мемлекеттік қаражатты жымқыруда айыпталды, ал "Болгарияның 1300 жылы" қоры ауыр сыбайлас жемқорлыққа қатысты деп күдіктелді.
Public places and edifices were named after Lyudmila Zhivkova, yet her ideas on rounded personalities and beauty in public life were removed from public circulation. Todor Zhivkov soon removed most of her protégés from their influential positions. Some of those were accused of misappropriating public funds intended for the arts and the Gallery of World Art, with the 1300 Years of Bulgaria Foundation implicated in serious corruption.
Мұралық
Людмила Живкованың мұрасы Болгарияда әлі де даулы болып қала береді. Кейбіреулер оны балама идеялардың, бостандық пен руханилықтың жаршысы деп санайды, әсіресе Болгарияның ерлер басымдығындағы қоғамдық аренада әйел болғандықтан. Басқалары оны "қызыл буржуазияның" еріншектігіне, әуескерлікке, шатасуға, билеушілікке және мәңгілік қанағатсыздыққа бой алдырған баласы деп қарастырады. Оның ынтасы 1970-ші жылдардағы мұзды және консервативті Кеңес блогында алаңдататын болса, бүгінде ол тек ұсақ-түйек (әрі өткінші) жетістіктерге ғана әкелген сияқты көрінеді, сондай-ақ көптеген адамдарды "қорғаннан басын шығаруға" итермелеп, кейіннен қуғын-сүргінге ұшыратты. 1990-шы жылдарда пайда болған пікір Живкованың Иван Славковпен, қарапайым, қатал мінезді, көп ішетін адаммен некелесуі мен кеңінен күмәнді 1300 жыл Болгария қорымен байланысын атап өтеді, оған 1989 жылы Тодор Живковтың құлауынан кейін жекешелендіру науқанында коммунистік биліктің олжасын бөліскен посткоммунистік ұрлық жасаушылар, алаяқтар мен "клептократтардың" белгілерін жатқызады. Бұл азшылық пікір Живкованың әкесіне қатысты басым негативті бағалауларды көрсетеді. Живкова Лыбомир Стойчевтан Евгения (Жени) деген қызын, ал Иван Славковтан – бір кезде Болгария ұлттық теледидарының төрағасы, Болгария Ұлттық Олимпиада комитетінің президенті және ХОК мүшесі болған Тодор деген ұлын қалдырды. Әжесі асырап алғаннан кейін Жени Живкова сән дизайнері және Болгария Ұлттық Ассамблеясының коалициялық депутаты болды.
Lyudmila Zhivkova's heritage remains disputed in Bulgaria. Some claim that she was the harbinger of alternative ideas, freedom and spirituality, not least through being a woman on Bulgaria's heavily male dominated public scene. Others see her as the archetypal dissolute, spoilt, confused, imperious, and eternally unfulfilled child of the "Red Bourgeoisie." While her zeal was disturbingly notable on the glacial and ultra conservative Soviet Bloc scene of the 1970s, today it appears to have brought nothing but minor (and moreover transient) advances, and to have prompted many to "raise their heads above the parapet" only to expose themselves to later persecution. A point of view which emerged in the 1990s cites Zhivkova's marriage to earthy, hard nosed, hard drinking, bon viveur Ivan Slavkov and her association with the widely compromised 1300 Years of Bulgaria Foundation, ascribing to her features of the post Communist embezzlers, fraudsters and "kleptocrats" who shared out the spoils of Communist rule in the privatisation campaigns after the 1989 fall of Todor Zhivkov. This minority view reflects the overwhelmingly negative assessments of Zhivkova's father. Zhivkova left a daughter, Evgeniya (Zheni), from her first marriage to Lybomir Stoychev, and a son, Todor, from her second marriage to Ivan Slavkov, one time Bulgarian National Television chairman, Bulgarian Olympic Committee president and IOC member. After being adopted by her grandfather, Zheni Zhivkova became a fashion designer and a Coalition for Bulgaria National Assembly deputy.
Қызықты деректер
Елордадағы бульварға оның құрметіне ат қойылды (Людмила Живкова бульвары), бірақ 1990 жылдан кейін аты өзгертілді.
A boulevard in the capital was named after her (Boulevard Lyudmila Zhivkova), but later renamed after 1990.