Кіріспе

1968 жылғы наразылықтар
Шығыс Лос-Анджелес шерулері немесе Чикано толқулары – 1968 жылы Лос-Анджелес бірыңғай мектеп округінің жоғары мектептеріндегі теңсіз жағдайларға қарсы Чикано студенттерінің ұйымдастырылған наразылықтары. Алғашқы шеру 1968 жылдың 5 наурызында өтті. Наразылықты ұйымдастырып, жүзеге асырған студенттер білім сапасы туралы көбірек алаңдады. Лос-Анджелес аймағындағы мыңдаған студенттер қатысқан бұл қозғалыс АҚШ тарихында мексикалық американдықтар жасаған расизмге қарсы алғашқы ірі наразылық ретінде танылды. Шерулер басталғанға бір күн бұрын, Федералдық тергеу бюросының директоры Дж. Эдгар Гувер жергілікті құқық қорғау органдарына "азаматтар қауымдастықтарында ұлтшыл қозғалыстардың дамуын болдырмау үшін саяси барлау жұмысына" басымдық беру туралы нұсқау жіберді. Гарри Гамбоа АҚШ Сенатының сот комитеті тарапынан "АҚШ-тағы ең қауіпті және зорлық-зомбылыққа бейім жүз субъектінің бірі" деп аталды, бұл тізімде Анджела Дэвис, Элдридж Кливер және Рейес Тихерина сияқты белсенділер де болды, ал оның қызметі "қалыптасқан жүйеге қарсы, ақтарға қарсы және радикалды" деп бағаланды. Радио сұхбатында шерулерді ұйымдастырушылардың бірі Моктесума Эспарза Чикано құқықтары үшін күрескен орта мектеп оқушысы ретіндегі тәжірибесі туралы айтты. Эспарза алғаш рет 1965 жылы жастар лидерлігі конференциясына қатысқаннан кейін қоғамдық қызметке араласты. Ол Чикано жасөспірімдерінен "Қоғамдық іс-қимыл үшін жас азаматтар" тобын құрды. Бұл топ кейін "Қоғамдық іс-қимыл үшін жас Чиканолар" болып өсті, содан кейін "Қоңыр береттер" болып өзгерді, олар Калифорнияда Чикано теңдігі үшін күресін жалғастырды. Осы үлкен оқудан қалу көрсеткіштеріне әкелген жағдайлар шерулердің басты себебі болды. Факультет пен әкімшілікте қызметкерлер жетіспеді, нәтижесінде сыныптарда 40 студенттен және 4000 студентке бір мектеп кеңесшісі болды. Оқу материалдары, әсіресе тарих сабақтарында Чикано тарихы бұрмаланды. Көптеген мұғалімдер өздерінің студенттерін жеңілсіздікпен қарады. Бұл көзқарас Линкольн орта мектебінің мұғалімі Ричард Дэвис жазған хатта көрінді: "Чиканолардың көпшілігі бұрын ешқашан осылай жақсы жағдайға түскен емес. Испандықтар келгенге дейін ол топырақ қазып жүрген индей болған, ал испандықтар келгеннен кейін ол құл болды. Менің ойымша, Америка Мексикадан келген "мокрықтардың" және заңды да, заңсыз да көшіп келушілердің санына қарағанда, өте тартымды орын болуы керек". Осы жағдайды жақсарту үшін студенттер ұйымдасуға шешім қабылдады. Эспарза, Ларри Виллальвазо және UMAS мүшелерінің бірнеше өкілдері, сондай-ақ мұғалім Сал Кастро 1968 жылы наразылық акцияларында жүздеген студенттерді сабақтан шығуға және олар кездескен жағдайларды көрсетуге көмектесті. Наразылықтар кеңейген сайын, олар мекеме назарын аударды, ол студенттермен кездесіп, олардың талаптарын тыңдауға келісті. Кастро Шығыс Лос-Анджелесте дүниеге келді және 1960 жылдардың басында Шығыс Лос-Анджелестегі орта мектепте оқыды. Кейін ол Лос-Анджелестегі Калифорния университетіне түсті, онда Сал Кастро одан жас, білімді Чиканоларды біріктіру және олардың күресі мен қиындықтары туралы хабардар ету үшін жастар конференциясына қатысуды сұрады. Дэвид Санчеспен бірге ол "Қоңыр береттер" ұйымының негізін қалаушы мүшесі болды және олардың "La Piranya" кофейнясында жиналыстар өткізді. Сал Кастроның айтуынша, "Мен Вики мен Дэвидті екеуін де білдім, өйткені олар екеуі де Камп Хесс Крамер конференциясының біріне қатысқан және әсерлі жастар болған. Конференциядағы тәжірибелерінің нәтижесінде олар саяси белсенділікке көшкен". Кейінірек Вики Кастро осы конференциялар туралы былай деді: "Мен осы жерде дауысымды таптым. Менің әділдікке деген құштарлығым осы жерде туды. Бұл менің бүкіл болмысымды өзгертті".

"Блоу-ауттар"

1968 жылдың 1 наурызында алғаш рет сабақтан шығып кеткен оқушылар Вильсон орта мектебінен болды, ол Лос-Анджелес аймағындағы орта мектептер арасында оқуды тастау көрсеткіші бойынша ең жоғары деңгейге ие еді. Ұйымдастырушылар бұрыннан-ақ қанағаттандырмайтын жағдайларға наразылық білдіру үшін сабақтан шығуды жоспарлағанмен, Вильсон мектебіндегі алғашқы оқиға жоспарланбаған еді, оған себеп директордың оқушылар үшін тым ашық деп танылған оқушылардың қойылымын тоқтатуы болды. Бұл іске 200-300 оқушы қатысты. 5 наурызда Гарфилд мектебінде шамамен 2000 оқушы алғашқы жоспарланған сабақтан шығуды бастады, бұл мектеп басшылығын полиция шақыруға мәжбүр етті. Соңында, шамамен 15-20 000 оқушы Шығыс Лос-Анджелестегі жеті орта мектептен (Вильсон, Гарфилд, Рузвельт, Линкольн – бұл мектептерде оқитын оқушылардың 75% -ы чиканолар) және Лос-Анджелестің басқа аудандарынан (Белмонт, Джефферсон, Венеция) сабақтан шықты. Лос-Анджелес мемлекеттік мектептеріне қаржы әр күні сабақта болған оқушылардың санына байланысты бөлінді. Ұйымдастырушылар оқушыларды сабақтан шығу арқылы, мектепке қаржылық қысым көрсету арқылы көпшіліктің назарын аударғысы келді. Саяси белсенді және бұрынғы Рузвельт орта мектебінің оқушысы Викки Кастро сабақтан шығулардың жетекшісі болды. Оның белсенділігі Калифорния штаты университетін бітіргеннен кейін басталды, ол жоғары білімге қол жеткізе алмаған чикано студенттерінің азайып бара жатқанын байқады. Ол кейіннен чикано құқықтарын қорғау тобы "Қоңыр бареттер" құруға көмектесті. Бұл топ білім беру реформасы, шаруалардың құқықтары, полицияның зорлық-зомбылығы және Вьетнам соғысы сияқты мәселелер бойынша чикано қозғалысын қолдады. Содан кейін ол ұйымдастырушыларды мектепке кіргізбеу үшін орнатылған тізбекті қоршауды бұзу үшін көлігін ұсынды.

Студенттердің талаптары

Ереуілдерден кейін оқушылар білім беру кеңесімен кездесуге мүмкіндік алды. Осы кездесуде студенттік лидерлер өз мектептеріндегі білім беруге қатысты ең маңызды мәселелерді қамтитын талаптар тізімін ұсынды.

Әкімшілік талаптар

Мектептерде қағаздармен жұмыс істеу және күтімді бақылау үшін менеджер болуы керек. Әкімдер қазіргідей кеңсе қызметкерлері мен қойма басшылары емес, мектептің білім беру стандартына жетекшілік етеді. Мектептердің инфрақұрылымы қоғамдық шаралар үшін, Ата-аналар кеңесінің (Ата-аналар комитеті емес) қадағалауымен қолжетімді болуы керек. Балаларға арналған демалыс бағдарламалары жасалады. Ешбір мұғалім саяси көзқарастары немесе әкімшілікпен философиялық келіспеушіліктеріне байланысты жұмыстан босатылмайды немесе басқа орынға ауыстырылмайды. Оқу процесіне ата-аналар көмекшілер ретінде тартылады. Оларға қызметтік оқыту сияқты бағдар беріледі және жаңа мансаптар тұжырымдамасындағыдай жартылай кәсіби мәртебе беріледі. Барлық дәретханалар әрқашан ашық болуы тиіс.

Уақыт шкаласы

1968 жылдың 1 наурызы: 15 000-нан астам чикано, студенттер, оқытушылар және қоғамдық белсенділер Шығыс Лос-Анджелестің жеті жоғары мектебінен шеру тастады. Бұл мектептер: Гарфилд, Рузвельт, Линкольн, Белмонт, Уилсон, Венеция және Джефферсон жоғары мектебі. Шығыс Лос-Анджелес орта мектептерінің де бірқатар оқушылары наразылыққа қосылды. Студенттер мен қоғамдық белсенділер дереу Лос-Анджелес қаласының орталығындағы Әділет сарайының төңірегінде LA 13-ті босату талабымен наразылық акциясын ұйымдастырды. 13 адамның ішінде тек 12-сі ғана босатылды. Саль Кастро, ұстаз және шерулерді ұйымдастырушылардың бірі, ең көп айыпталды және ең ұзақ уақыт қамауда отырды. 1968 жылдың 2 маусымы: Саль Кастро кепілдікпен босатылды, бірақ тұтқындалуына байланысты Линкольн жоғары мектебіндегі оқытушылық қызметінен айырылды. 2000 адам полиция бөлімшесі алдында наразылық танытып, оның оқытушылық лауазымын қайтаруын талап етті.

Салдары

Көптеген студенттік ұйымдастырушылар өз салаларында белгілі болды. Мектептерді бұзуы үшін айыпталған он үш адамның бірі, кейіннен Шығыс Л.А. 13 деп танылған Моктесума Эспарза, кейін кинопродюсер болды. Ол Голливудқа көбірек чиканоларды жұмысқа алуға көмектесті. Гарри Гамбоа кіші суретші және жазушы болды. Карлос Монтес, "Brown Berets" министрі, Вьетнам соғысына қарсы "Chicano Moratorium" наразылығы кезінде бір қонақүйді өртеуге айыпталды; елден қашқаннан кейін сотқа тартылып, ақталды. Паула Крисостомо мектеп әкімшісі болып жұмыс істейді және реформа үшін күресін жалғастыруда. Вики Кастро Лос-Анджелес біріктірілген мектеп округінің білім беру кеңесіне сайланды. Карлос Муньос кіші Берклидегі Калифорния университетінде оқытушы және зерттеуші болып жұмыс істеді. Кемп Хесс Крамер конференциясына қатысқан Карлос Р. Морено заң білімін алып, соңында Калифорния Жоғарғы Сотының судьясы болды. Сонымен қатар, "Walkouts" нәтижесінде көптеген фильмдер, деректі фильмдер, өмірбаяндық кітаптар және тағы да басқалар түсірілді; кейбір жобаларда "Blowouts" туралы тікелей айтылады, ал басқалары осыған ұқсас, еркін негізделген оқиғаларды баяндайды. Бұл медиа жобаларының арасында "Stand and Deliver", "Freedom Writers", "Precious Knowledge", Иан Ф. Ханей Лопестің "Расизмді сотқа беру" және тағы да басқалары бар.