Кіріспе
Терри Биссонның 1988 жылғы романы "Таудағы өрт" – американдық автор Терри Биссонның 1988 жылғы романы. Бұл роман Джон Браунның 1859 жылы Харперс-Ферриге жасаған шабуылы сәтті аяқталып, ол көздегендей құлдар көтерілісін тудырған жағдайда әлем қалай болар еді деген альтернативті тарихты бейнелейді.
Fire on the Mountain is a 1988 novel by the American author Terry Bisson. It is an alternate history describing the world as it would have been had John Brown succeeded in his raid on Harper's Ferry and touched off a slave rebellion in 1859, as he intended.
Сюжет
Шын тарихтан айырмашылық Харриет Табманның 1859 жылғы Браун көтерілісіне қатысуымен басталады; оның дұрыс тактикалық және стратегиялық кеңесі Браунға нақты тарихта оның жеңілісіне әкелген қателіктерді болдырмауға көмектеседі. Нәтижесінде, Америка Азамат соғысының орнына АҚШ Оңтүстікте толыққанды құл көтерілісіне тап болады, оған бірнеше ақ нәсілді жақтастар мен Джузеппе Гарибальди сияқты еуропалық революционерлер көмектеседі, сондай-ақ 1848 жылы жоғалтқан аумағын қайтаруға тырысатын Мексиканың шабуылы да болады. Көптеген қанды шайқастардан кейін және көтерілісшіл құлдарға қарсы күрес үшін әскер жіберуге мәжбүр болған Солтүстіктегі наразылықтың күшеюінен кейін, қаралар өздерін азат етуге қол жеткізеді және Табман мен Фредерик Дуглас басшылығымен Оңтүстікте республика құрады. (Браун өзі бастаған істің жемісін көруге үлкермеді.) Авраам Линкольн – президент болмаған виг саясаткері – сепаратистік қара штаттарды Одаққа қайтару үшін соғыс бастауға тырысады, бірақ ол сәтсіз аяқталады және соғыста қаза табады. Қаралар оны өзінің басты жауы ретінде еске алады. Кейін қара мемлекет ("Нова Африка" деп аталады) социалистік болып, Еуропада революциялар мен азамат соғыстарының тізбегін қозғайды. Париж Коммунасы 1871 жылы жеңіске жетеді, француздық үшінші республикасы тарапынан басылып тасталмайды, Ирландия 1880 жылдары британдық үкімшіліктен бөлініп шығады, ал Ресей революциясы – әртүрлі елдерде болған көптеген ұқсас революциялардың бірі ғана. Соңында социализм АҚШ-тың қалған бөлігінде де жеңіске жетеді, Чикагодағы революциялық көтерілістен кейін. Социализм неміс философы Карл Маркс болжағандай жұзеге асып, барлық адамзатқа бақыт пен өркендеу әкеледі. (Маркс кітапта көтерілісшіл құлдардың ынталы жақтасы ретінде еске алынады, бірақ ол оларға көмектесу үшін жеке Америкаға келмейді.) Кітап екі деңгейлі. Сыртқы сюжет желісі 1959 жылы, біздікінен әлдеқайда озық социалистік әлемде орын алады. Браунның шабуылына 100 жыл толуына орай, қара ғарышкерлер Марсқа экспедиция ұйымдастырады. Алайда, бұл оқиғаның негізгі мақсаты – бұрынғы Марс экспедициясында күйеуі қайтыс болған жас қара әйелдің қайғысы туралы әңгіме, ол 1859 жылғы оқиғалар мен оның салдарынан өткен екі адамның – оның атасы, сол кезде жас құл болған адамның, және көтеріліске жақтас болған Вирджиниялық дәрігердің жарқын күнделіктерінен алынған үзінділер үшін ғана құрылған жамылғы. Осы әлемде "Джон Браунның денесі" атты альтернативті тарих кітабы жарық көрді, онда Браун жеңіліске ұшырап, өлім жазасына кесіледі, екі ақ нәсілді топ арасындағы соғыстан кейін құлдар Линкольн емес, өздері азат болады, ал капитализм саяси және экономикалық жүйе ретінде сақталды. Бұл кітаптағы адамдар білетіннен әлдеқайда нашар, қорқынышты әлемді сипаттайтын антиутопия болып саналады.
Қабылдау
Дэвид Прингл "Таудағы отты" төрт жұлдыздың үшеуімен бағалап, романды "қисынсыз балама тарихты шебер бейнелеу" деп сипаттады.
Бастапқы
Джеймс Р. Найт, Джон Браун. Тарих және миф, 87–94 беттер.