Кіріспе
Хиросима мен Нагасакиге атом бомбасын тастау міндеті жүктелген АҚШ Әуе күштерінің бөлімшесі – белсенді ұйым. 509-шы құрама топ (509 CG) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылған және ядролық қаруды қолдануға оперативтік түрде жұмылдыруды жүзеге асыруға арналған АҚШ Әскери-әуе күштерінің бөлімшесі. 1945 жылдың тамызында Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастады. Топ 1944 жылдың 17 желтоқсанында Юта штатындағы Вендовер әскери әуе базасында құрылды. Оған полковник Пол У. Тиббетс қолбасшылық етті. Боинг B-29 Superfortress бомбалаушыларымен, C-47 Skytrain және C-54 Skymaster көлік ұшақтарымен жабдықталған ұшу эскадрильяларын қамтығандықтан, топ "бомбалау" емес, "құрама" деп аталды. Ол ядролық қару тасымалдауға мүмкіндік беретін арнайы жабдықталған Silverplate B-29 ұшақтарын пайдаланды. 509-шы құрама топ 1945 жылдың мамырында Солтүстік Мариан аралдарындағы Тиниандағы Солтүстік алаңға дислокациялана бастады. Екі ядролық бомбалаудан басқа, ол жапондық аралдарға қарсы 15 оқу миссиясын және Жапониядағы нысаналарға қарсы 12 жауынгерлік миссияны, жоғары жарылғыш "қабақ" бомбаларын тастау арқылы жүзеге асырды. Соғыстан кейінгі кезеңде 509-шы құрама топ 1946 жылдың 21 наурызында Стратегиялық әуе қолбасшылығына бекітілген алғашқы он бомбалау тобының бірі болды және атом бомбаларын жеткізе алатын Silverplate B-29 Superfortress ұшақтарымен жабдықталған жалғыз топ еді. 1946 жылдың 10 шілдесінде топ бомбалау тобы ретінде стандартталды және 509-шы ауыр бомбалау тобы болып қайта аталды.
the active organization
The 509th Composite Group (509 CG) was a unit of the United States Army Air Forces created during World War II and tasked with the operational deployment of nuclear weapons. It conducted the atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki, Japan, in August 1945. The group was activated on 17 December 1944 at Wendover Army Air Field, Utah. It was commanded by Lieutenant Colonel Paul W. Tibbets. Because it contained flying squadrons equipped with Boeing B 29 Superfortress bombers, C 47 Skytrain, and C 54 Skymaster transport aircraft, the group was designated as a "composite", rather than a "bombardment" formation. It operated Silverplate B 29s, which were specially configured to enable them to carry nuclear weapons. The 509th Composite Group began deploying to North Field on Tinian, Northern Mariana Islands, in May 1945. In addition to the two nuclear bombing raids, it carried out 15 practice missions against Japanese held islands, and 12 combat missions against targets in Japan dropping high explosive pumpkin bombs. In the postwar era, the 509th Composite Group was one of the original ten bombardment groups assigned to Strategic Air Command on 21 March 1946 and the only one equipped with Silverplate B 29 Superfortress aircraft capable of delivering atomic bombs. It was standardized as a bombardment group and redesignated the 509th Bombardment Group, Very Heavy, on 10 July 1946.
Ұйымдастыру, оқыту және қауіпсіздік
509-шы құрама топ 1944 жылдың 9 желтоқсанында құрылып, 1944 жылдың 17 желтоқсанында Юта штатындағы Вендовер әскери әуе алаңында іске қосылды. Оның қолбасшысы Пол Тиббетс полковник болды, ол 1945 жылдың қаңтарында толық полковник атағына ие болды. Бастапқыда топ екіге бөлінеді деп есептелді, жартысы Еуропаға, жартысы Тынық мұхитына жіберіледі. Қыркүйектің бірінші аптасында Тиббетске Германия мен Жапониядағы нысаналарға атом қаруын ұшақпен жеткізу құралдарын әзірлеу үшін жауынгерлік топты ұйымдастыру және содан кейін оған басшылық ету міндеті жүктелді. Тиббетс құрған ұйым өздігінен қамтамасыз етілгендіктен, Boeing B-29 Superfortress бомбалаушылары мен көлік ұшақтарының ұшу эскадрильяларымен, топ "бомбалау" бөлімі емес, "құрама" деп аталды. 8 қыркүйекте генерал-майор Лесли Р. Гроувстың Манхэттен жобасымен жұмыс істеген Тиббетс Кензастағы Грейт-Бенд әскери әуе алаңы мен Айдаходағы Маунтин-Хоум әскери әуе алаңынан гөрі Вендоверді оқу базасы ретінде таңдады, себебі ол шалқары орналасқан. 1944 жылдың 14 қыркүйегінде 393-ші бомбалау эскадрильясы 12 наурыздан бері 504-ші бомбалау тобымен операциялық жаттығудан өткен Небраска штатындағы Фэрмонт әскери әуе базасынан Вендоверге келді. 1944 жылдың қараша айының басында оның бас тобы Мариан аралдарына орналасқан кезде, эскадрилья 509-шы құрама топ құрылғанға дейін тікелей Екінші әуе күштеріне бағындырылды. Бастапқыда жиырма бір экипаждан тұратын, он бес экипаж оқуды жалғастыру үшін таңдалды және А, В және С әріптерімен бес экипаждан тұратын үш топқа бөлінді. 393-ші бомбалау эскадрильясына подполковник Томас Дж. Класен басшылық етті, ол Тиббетс сияқты ауыр бомбалаушыларда жауынгерлік тәжірибеге ие болды, 11-ші бомбалау тобымен Boeing B-17 Flying Fortress ұшағымен басшылық етті. 393-ші бомбалау эскадрильясы 1944 жылдың қазан айының ортасында үш модификацияланған Silverplate ұшағы жеткенге дейін тек жердегі оқудан өтті, бұл ұшу жаттығуларын қайта бастауға мүмкіндік берді. Бұл ұшақтарда бомбалық бөлімдері кеңейтілді және "қаругер" станциясы орнатылды. Бастапқы жаттығу операциялары миссияға қажетті көптеген басқа да өзгерістерді анықтады, әсіресе ұшақтың жалпы салмағын азайту үшін, оған жүктелетін ауыр жүктерді өтеуге. Қараша айында тағы бес Silverplate және желтоқсан айында алты Silverplate жеткізілді, бұл топқа жаттығу операциялары үшін 14 ұшақ берді. 1945 жылдың қаңтар және ақпан айларында S-3 тобының (операциялық офицер) басқаруымен 15 экипаждың 10-ы Кубаның Сан-Антонио-де-лос-Банос қаласындағы Батиста алаңында уақытша міндеттерді орындады, онда олар ұзақ қашықтықтағы су үстінде навигация жасауды үйренді. 509-шы құрама топтың өте құпия жұмысының нәтижесінде 320-ші әскер тасымалдаушы эскадрильясы құрылды. 509-шы болып табылатын ұйым жеке құрам мен материалды тасымалдау үшін өзінің жеке көлігін қажет етті, нәтижесінде "Жасыл құйрық желісі" деген лақап атпен арнайы бөлімше құрылды. Бұл бөлімге командалар Б-29 оқуын жалғастыруға таңдалмаған бес 393-ші экипаж мүшелері алынды. 320-ші дивизиядағы лауазымдарға лайықтылардың барлығы 509-шы дивизияда қалуды таңдады, ал екінші әуе күштеріне ауыстырылмады. Олар Вендоверде C-46 Commando және C-47 Skytrains ұшақтарын пайдалана бастады, ал 1944 жылдың қарашасында үш C-54 Skymasters сатып алды. 320-ші әскер тасымалдаушы эскадрильясы бастапқыда үш C-54 және төрт C-47 ұшағынан тұрды. 1945 жылдың сәуірінде C-47 ұшақтары 216-шы әскери-әуе күштерінің базалық бөлімшесіне берілді және тағы екі C-54 ұшағы сатып алынды. 320-ші әскер тасымалдаушы эскадрильясы топпен бірдей күндері құрылып, іске қосылды. Вендоверде Альберта жобасында немесе Манхэттен жобасына қатысты 216-шы армиялық әуе күштерінің базалық бөлімінде жұмыс істейтін персоналдан басқа қолдаушы бөлімшелер де іске қосылды. Альберта жобасы Нью-Мексико штатының Лос-Аламос қаласындағы Y-орында Манхэттен жобасының бөлігі болды, ол ядролық қаруды дайындау мен жеткізуге жауапты болды. Оның қолбасшысы АҚШ-тың әскери-теңіз флотының капитаны Уильям С. Парсонс болды, ол Хиросима миссиясын қару-жарақ өндіруші ретінде ертіп жүретін. 1945 жылдың 6 наурызында Альберта жобасының іске қосылуымен қатар, 1-ші орднанс эскадрильясы, арнайы (авиация) Вендоверде іске қосылды, армияның әуе күштерінің қызметкерлері қолда немесе Лос-Аламоста қолданылды. Оның мақсаты - "білікті механизаторлар, дәнекерлеушілер және оқ-дәрілер жұмысшылары" мен арнайы жабдықтармен қамтамасыз ету, бұл топқа өз операциялық базасында атом қаруын құрастыруға мүмкіндік береді, осылайша қаруды құрама бөліктерімен қауіпсіз тасымалдауға мүмкіндік беру. Персоналды іріктеу процесі өте қатаң болды, хабарлама бойынша 80% "сәтсіздікке" ұшырады. 509-шы құрама топ 1945 жылдың мамыр айына дейін толық күшіне жетпеді. 390-шы әуе қызметі тобы 603-ші әуе инженериялық эскадрильясы, 1027-ші әуе материалдық эскадрильясы және оның өзінің штаб-пәтері мен базалық қызметтер эскадрильясы үшін басқару деңгейі ретінде құрылды, бірақ бұл бөлімдер операциялық түрде тәуелсіз болған кезде, ол 509-шы құрама тобының барлық түрлерін қамтамасыз ету үшін негізгі қолдау бөлімі ретінде әрекет етті, тұру орындары, рациондар, медициналық көмек, почта қызметі және басқа да функцияларды ұсыну. 603-ші әуе инженериялық эскадрильясы ерекше болды, өйткені ол далада B-29 ұшақтарына жөндеу жұмыстарын жүргізді, ұшақтарды күрделі жөндеу үшін АҚШ-қа қайтару қажеттілігін болдырмады. Тинианда 603-ші әуе инженериялық эскадрильясы 313-ші бомбалау қанатының "C" және "D" қызмет орталықтарына бағындырылды, онда ол 313-ші бомбалау қанатының барлық түрлері үшін депо деңгейіндегі ("үшінші эшелон") жөндеу жұмыстарын жүргізді, ол 509-шы эскадрильясының жұмыстарымен айналыспағанда. 393-ші бомбалау эскадрильясының техникалық бөлімі "жауынгерлік желілік жөндеу" бөлімі ретінде қайта ұйымдастырылды (сонымен қатар PLM, немесе "өндірістік желілік жөндеу" деп аталды, бұл техника Үндістандағы "Бүгілген" ұшақтары үшін Әуе тасымалдау командасымен әзірленген), бірінші және екінші эшелон жөндеуі үшін персоналды пайдалануды барынша арттыру үшін.
Шетелдік қозғалысы
1-ші ординанс эскадрильясын қосып алғанда, 509-шы құрастырылған топтың штаттық саны 225 офицер мен 1542 сарбазға жетіп, олардың көбі Тинианға аттанды. 320-шы әскер тасымалдау эскадрильясы өзінің базасын Вендоверде сақтап қалды. 509-шы топтың штаттық санынан өзге, Тинианда Альберта жобасының 51 азамат және әскери қызметкері, сондай-ақ Вашингтоннан келген екі өкіл – Манхэттен жобасы директорының орынбасары, бригада генералы Томас Фаррелл және Әскери саясат комитетінің контр-адмиралы Уильям Р. Пурнелл болды. 509-шы топтың қызметкерлері мен жабдықтарының қауіпсіздігі деңгейін көрсететін екі оқиға бар. 1945 жылдың 4 маусымында Тинианға бет алған B-29 ұшағы, кейін "Ұлы суретші" деп аталған, Калифорния штатының Сакраменто қаласының жанындағы Мэтер Филд әуежайында тоқтады. База командирі ұшақты тексеру үшін оған кіруге тырысқанда, ұшақ күзетшісі, генералдың кеудесіне қарабинасын бағыттап, мұндай іс-әрекетке тыйым салды. Осыған ұқсас жағдай Альберта жобасының курьеры, 2-лейтенант Уильям А. Кингке де орын алды. Кинг 509-шы топтың C-54 ұшағының еденіне бекітілген "Жұмсақ қару" бомбасының плутоний орталық бөлігін Тинианға жеткізіп бара жатқан еді. 1945 жылдың 26 шілдесінде ол Гавайидегі Хикам әуежайында жанармай құю үшін тоқтады. АҚШ-қа қайтып келе жатқан жауынгерлік бөлім командирі, "Skymaster" ұшағында бір ғана жолаушы бар екенін білген соң, оны өз әскерін тасымалдау үшін C-54 ұшағын реквизициялауға тырысты. Бірақ Кинг, полковникке .45 калибрлі автоматты тапаншасын бағыттап, оның жолын кесті. 1945 жылдың ақпанында 509-шы топ 14 оқу-жаттығу Silverplate B-29 ұшағының төртеуін 216-шы ӘАҚ базалық бөліміне берді. Сәуір айында үшінші Silverplate модификациясы, олардың жауынгерлік ұшақтары, Martin Omaha құрастыру желісінен шыға бастады. Бұл ұшақтар отын инжекциялық қозғалтқыштармен, Curtiss Electric реверсивті пернелермен, бомба бөлімшесінің есіктерін жылдам ашу және жабу үшін пневматикалық механизмдермен және басқа да жақсартулармен жабдықталған. Қалған 17 Silverplate B-29 ұшағы сақтауға қойылды. Әрбір бомбалаушы Тиббетс өзінің тобын жауынгерлік дайын деп жариялағанға дейін кем дегенде 50 инертті тығыз бомбаны тастау бойынша жаттығулар жасады. 509-шы құрастырылған топтың 44 офицер мен 815 сарбаздан тұратын жер үстілік қолдау эшелоны, штаб эскадрильясының майоры Джордж В. Уэскотт басшылығымен, 1945 жылдың 26 сәуірінде теміржолмен Сиэтл портына аттанды. 6 мамырда қолдау тобы SS Cape Victory кемесімен Мариан аралдарына, ал топтық жабдықтар SS Emile Berliner кемесімен жіберілді. Кейп Виктория Гонолулу мен Эниветок порттарында тоқтады, бірақ жолаушыларға кемежайдан шығуға рұқсат берілмеді. Әуе эшелонының 29 офицер мен 61 сарбаздан тұратын алдын ала тобы, топтың барлау офицері (S 2) подполковник Хазен Пайет басшылығымен, 15-22 мамыр аралығында C-54 ұшағымен Тиниандағы Солтүстік алаңға ұшты. 1945 жылдың 29 мамырында жер эшелоны оларға қосылды, бұл топтың ресми түрде орналасқан жерін өзгерткенін білдірді. Альберта жобасының "Мақсат тобы" өз мүшелерінің көпшілігін Тинианға бомбаларды құрастыру, тиеу және тастауды қадағалау үшін, 1-ші техникалық қызмет көрсету бөлімінің әкімшілік атауымен жіберді.
Құрметтер
Әуе күштері департаментінің 1999 жылғы 2 қыркүйектегі GB 294 арнайы бұйрығымен 509-шы топқа 1945 жылдың 1 шілдесінен 1945 жылдың 14 тамызына дейінгі кезеңдегі жауынгерлік еңбектегі ерекше жетістіктері үшін Әуе күштерінің үздік бөлімі сыйлығы (Батырлықпен) табысталды.