Көлеңке сызықтар: Естеліктер мен тарих хикаясы

Кіріспе

1988 жылы Амитав Гош жазған роман, ал Джозеф Конрадтың 1917 жылғы романы.

"Көлбеу сызықтар" (1988) – үнді жазушысы Амитав Гошқа Сахития Академиясы сыйлығын әкелген роман. Бұл кітап уақыт пен оқиғалардың, адамдарды жақындастыратын да, алыстататын да сызықтардың, бір тұрғыдан анық көрінетін, екінші тұрғыдан мүлдем жоқ сызықтардың, бір адамның есте сақтауында, демек, екінші адамның қиялында болатын сызықтардың көзқарасын бейнелейді. Көптеген адамдардың естеліктерінен құралған, бірін-бірі қиылыстыратын күрделі желі арқылы жазылған бұл туынды ешқашан бір оқиғаны баяндауға талпынбайды. Оның орнына, ол оқырманды оқиғаға қатысқандардың естеліктерінен, бір оқиғаның әртүрлі көріністерін көрсететін естеліктерден өз оқиғасын құрастыруға шақырады. Роман Свадеши қозғалысы, Екінші дүниежүзілік соғыс, Үндістанның бөлінуі және 1963-1964 жылдардағы Дакка мен Калькуттадағы діни қақтығыстар сияқты тарихи оқиғалар фонында өрбуде. Гош бұл романы үшін 1989 жылы Үндістанның Ұлттық әдебиет академиясы – Сахития Академиясының ағылшын тіліндегі Сахития Академиясы сыйлығына ие болды. 1998 жылы Шалини Топивала бұл романды гужарати тіліне аударды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Екі бөлімге бөлінген ("Кету" және "Оралу") роман Калькуттада өскен, Делиде оқыған, кейін Лондондағы өмірін баяндайды. Оның отбасы – Датта Чаудхурилер және Лондондағы Прайс отбасы – әкелері, сот судьясы Датта Чаудхури мен Лайонель Тресовсеннің достығымен байланысты. Баяндаушы өте білімді және оқиғалар мен орындарды әртүрлі көре білетін ағасы Тридибті қатты жақсы көреді. Тамма Тридибті "өмірін бекерге ысыраптап, тек өзінің ләззатына берілген" адам деп ойлайды, ол отбасылық байланыстарын мансап құру үшін пайдаланбайды. Әжесінен өзгеше, баяндаушы Тридибтің әңгімелерін тыңдағанды ұнатады. Тридиб туралы айтқандары – деректер мен сандар жинағынан мүлдем бөлек. Баяндаушы Илаға тартылады, бірақ сезімі пассивті. Ол оған сезімін білдірмейді, себебі олардың қарым-қатынасын жоғалтудан қорқады. Бірақ бір күні ол сезімін жасыра алмай, оның алдында киімін шешеді. Ол оған ашылық танытса да, бірден Никке (Прайс отбасының ұлы, кейіннен оған үйленген адам) барады. Тамма Иланы ұнатпайды және баяндаушыға үнемі "Неге сол әйел үшін сөйлейсің?" деп сұрайды. Тамманың ауыр өткені бар, ол отбасын қайта біріктіргісі келеді және ағасын әкелу үшін Дакаға барады. Тридиб Мэйге ғашық болған және 1963-1964 жылдардағы Дакадағы қақтығыстарда оны құтқаруға тырысып, өмірін құрбан етеді.

Кейіпкерлер

Баяндаушы – Басты кейіпкер – орта таптан шыққан бала. Тридиб – Баяндаушының жұмбақ туысы, Тридибтің анасы баяндаушының әжесі Маядебидің ұлы. Ол баяндаушыға және Калькуттадағы басқа да жергілікті балаларға әңгімелер айтуды ұнатады. Ол Мейге ғашық. Тамма (баяндаушының әжесі) – Ол Калькуттадағы қыздар мектебінің директоры болған. Өте қатаң, тәртіпті, еңбекқор, мықты мінезді және шыдамды әйел. Ол өзінің інісі Джетамошайды Үндістанға шақырып, өзімен бірге тұрғызуды қалайды, нәтижесінде олар екеуі Даккада халықтың шабуылынан қаза табады. Ила – Баяндаушының Лондонның Стоквелл қаласында тұратын туысы. Баяндаушы оған ғашық, бірақ ол Никке үйленеді. Мей – Прайс отбасының қызы. Ол Тридибке ғашық және оның өліміне өзін кінәлі деп санайды. Ник – Прайс отбасының ұлы, ұзын сары шашымен ерекшеленеді. Ол «фьючерстер индустриясында» жұмыс істегісі келеді. Роман барысында Иламен үйленеді, бірақ кейіннен оның басқа біреумен қарым-қатынасы бар екені анықталады. Ол Кувейтте қысқа мерзім жұмыс істеді, бірақ жұмысынан кетіп қалды (іштен шығарып алғаны үшін жұмыстан шығарылған болуы мүмкін). Маядеби – Баяндаушының әжесінің кіші қарындасы және Тридибтің анасы.

Карталар мен айналар: көлеңке сызықтарындағы мағынаның координаттары

Бұл - 4 эсседен тұңғышы. Ол романның негізгі идеяларында карталар мен айналардың маңыздылығы туралы айтады. Айна бейнесі, негізінен, иллюзорлы кеңістікпен байланысты және романның басты кейіпкерлерінің естеліктері мен көзқарастарында айқын көрінеді. Бұл айна бейнелері әңгіме барысында жиі кездеседі, өйткені баяндаушы Тридибтің өзі сияқты бірдей әрекеттер жасағанын көріп, олардың ұқсас болуы керек деген қорытындыға келеді, яғни бір-бірінің айна бейнесіне айналады. Тридиб баяндаушыға өзін «ойдың шектерінен тыс, басқа жерлерге, басқа уақытқа және өзі мен айнадағы бейнесі арасында шекара жоқ орынға» алып кетуді айтқан. Сондықтан, роман бойынша қашықтық – қиял мен құштарлық арқылы жеңілуге тиіс қиындық, кеңістік өзі жойылғанға дейін. Белгісіз жерлердің аттары отбасының шетелдегі қызметінен әкелген әңгімелер арқылы, сондай-ақ екі рет алынған есептер арқылы баяндаушының балалық шағы туралы әңгімелерді құрайды. Эсседе содан кейін бенгалдық орта таптың ел ішіндегі саяхаттары мен алыс жерлерге жасаған қиял сапарларының маңыздылығы туралы сөз болады. Мұны географияны романтикалау немесе Еуропаның бинарлық риторикасы арқылы әлемді түсіндіруге тырысатын отаршылдық жүйеден қашу жолы деп қарастыруға болады. Романның саяхаттары ешқандай ығысуды білдірмейді, себебі уақыт пен кеңістік – нақты және қиял оқиғаларының немесе орындарының үйлесімді түрде қатар өмір сүретін жеке адамның құштарлығы. Эсседе балалық шақтағы қиялдардың қалай ересек шақтағы шынайы тәжірибеге айналатынына мысал келтіріледі. Содан кейін эсседе Тридибті басқа романдардағы ұқсас кейіпкерлермен салыстырады. Роман оқиғалар туралы өте егжей-тегжейлі ақпарат береді және отбасылық қатынастар мұқият жазылған; барлық кеңістіктік қозғалыстар дәл тіркелген. Тридибтен алған кеңістіктік қиял мен басқа өмірге ену құштарлығы баяндаушыға белгілі бір мәдени ортада миметикалық түрде орналасуға мүмкіндік береді. Романның соңында оқиғалар мен олардың жазбаша баяндамалары арасындағы теңдестік белгілі бір маңызды оқиғаларға байланысты бұзылады және болған оқиғалар туралы білімге негізделген жазбаша баяндаманың сенімділігі күмәнданады. Жазбаша баяндамалардың осы анықталмаған табиғаты романға реализмнің бір қабатын қосады. Роман бойынша білу мен білмеу тығыз байланысты, олар мағынаның кілтін ұстап тұр. Романның көптеген жерлері нақты және дәл орналасқан, тіпті заттардың брендтері де мұқият айтылған. Бірақ осы егжей-тегжейлі мәліметтердің арасында бос орын қалдырылған – баяндаушының аты мен сипаттамасы. Баяндаушы есімді айтылмаған және тікелей сипатталмаған, тек Ила немесе Ник сияқты өзінің айна бейнесі деп санайтын басқа адамдардың көзқарастары арқылы ғана. Баяндаушының ашықтығы мен сипатталмаған табиғаты әртүрлі оқиғалардың, адамдардың және орындардың оның әңгімесіне жарықпен енуіне және онда жаңа конфигурацияларды табуына мүмкіндік береді. Баяндаушы басқа өмірлер мен тәжірибелерді сіңіретін, бір-біріне сіңіп, белгілі бір үлгіні ашатын, осы кезеңдік кеңістік ретінде қарастырылуы мүмкін. Роман карталары атласпен ғана шектелмейді, сонымен қатар балалар үй ойнағанда салған сызбалары да бар, олар өткен мен болашақ жағдайлар туралы ақпарат береді. Роман бойынша кеңістіктің кез келген бейнесі сөзбе-сөз мағынасынан асып түсетін семиотикалық мағынаға ие. Тридибтің Прайс туралы, ал Иланың Ник туралы айтқан әңгімелері баяндаушының қиялы үшін ишара болды, кейін олар шынайы адамдар болып шықты. Кейіпкерлердің денесі туралы қиялдар әрқашан дұрыс болмайды, мысалы, Ник туралы және ақыл-ойының тудырған иллюзиясы. Никтің бойы туралы қиял жалған екені анықталды, бірақ Ник баяндаушының айна бейнесі екенін одан да анық көрсетті. Кейде қиял басқа нәрсенің бейнесіне айналады және кейіпкердің ой-өрісін, сенімділігі мен алаңдауын көрсетеді. Алаңдаушылық: «Көлеңкелі сызықтардағы» ұлттық/халықаралық өсу – Сувир Каул жазған. «Көлеңкелі сызықтардағы тәжірибе бөлінісі» – Раджесури Сундер Раджан жазған. «Көлеңкелі сызықтарды оқу» – А. Н. Каул жазған.

This is the first of the 4 essays and is written by Meenakshi Mukherjee. It talks about the importance of maps and mirrors in the Novel's core ideas. A mirror image essentially deals with illusionary space and is evident in the overlapping memories and perspectives of the Novel's main characters. These mirror images are shown heavily in the story when the narrator sees that Tridib has done the same actions has his and therefore concludes that they must be similar, essentially becoming mirror images of each other. Tridib has told the narrator to carry oneself beyond 'the limits of one's mind to other places and times and to a place with no borders between oneself and one's mirror image'. Distance in the Novel is thus perceived as a challenge to be overcome using imagination and desire until space itself gets dissolved. Names of unknown places form the litany of the narrator's childhood through lore brought back by the foreign service branch of the family but also through twice removed reports. The essay then proceeds to talk about the importance of journeys within the country and imaginary travel to far away places to the Bengali middle class. It can either be seen as a romanticization of geography or as a way to escape the colonial grid on which Europe meditates the world in the rhetoric of binariness. The travels in the Novel do not signify any dislocation as time and space are dimensions of an individual's desire in which real and imaginary events or places co exist harmoniously. The essay gives and example of how childhood fancies collapse into seemingly real adult experiences. The essay then compares Tridib to other similar characters in other Novels. The Novel presents information regarding events in very minute details and family relations are minutely recorded; All spatial movements have been recorded precisely. The spatial imagination and the passion for entering other lives that the narrator imbibes from Tridib enables him to be mimetically situated in a specific cultural milieu. This equation between events and their written report have been destabilized by the end of the Novel due to certain major events and the credibility of a written report based on knowledge on what has happened has been questioned. This indeterminable nature of written reports adds a layer of realism to the Novel. Knowing and not knowing in the novel are so intricately linked that they hold the key to its meaning. Most places in the Novel have been pin pointed with precise and exact locations and even the brand names of objects have been meticulously mentioned. But among all of this minute details, a blank space is left out the narrator's name and description. The narrator has never been given a name or described directly, except through occasional glimpses of various other persons whom the narrator considers to be his mirror image like Ila or Nick. The transparency and undescribed nature of the narrator lets various events, people and places luminously enter his story and find new configurations there. The narrator can be seen as this porous space which absorbs other lives and other experiences until they leak into each other to reveal a pattern. Maps in this Novel are not confined to an atlas but also appear in floor plans drawn by children playing Houses which provide clues to the past and future reality. Every representation of space in this Novel assumes a semiotic significance over and above the literal context. The stories made up by Tridib regarding the Prices and by Ila regarding Nick acted as clues for the narrator's imagination and later turned out to be real people. These imaginations regarding the character's body aren't always correct as is the case with Nick and are illusions created by the mind. The imagination regarding Nick's height was found to be false but only made it more evident that Nick was the narrator's mirror image. Other times, the imaginations grow up to be an image of something else and reveal the mind of a character and his confidence and anxieties. Separation Anxiety: Growing up Inter/National in The Shadow Lines – Written by Suvir Kaul. The Division of Experience in The Shadow Lines – Written by Rajeswari Sunder Rajan. A Reading of The Shadow Lines – Written by A. N. Kaul.