Кіріспе

12 ғасырдағы Линкольн епископы

Александр Линкольн (1148 жылдың ақпанында қайтыс болды) – ортағасырлық Линкольн епискобы, маңызды әкімшілік және шіркеулік отбасының мүшесі. Ол Солсбери епискобы Роджердің туысы, Солсбери епискобы және король Генрих I тұсында Англияның канцлері болған, сондай-ақ ол Эли епискобы Найджелмен де туыс болды. Лаонда білім алған Александр 1120-жылдардың басында өзінің туысының епархиясында архидиакон қызметін атқарды. Туыстарынан өзгеше, 1123 жылы Линкольн епископы болып тағайындалғанға дейін ол үкіметте ешқандай лауазымды иеленбеді. Епископтыққа тағайындалғаннан кейін Александр Генрих патшаның сарайына жиі барып тұрды, патшалық құжаттарға куә болды және Линкольнширде патшалық судья ретінде қызмет етті. Александр әсемдік пен сәнділікке құмарлығымен белгілі болғанымен, өзінің епархиясында бірнеше діни орындарды құрды және белсенді құрылысшы, сондай-ақ әдеби меценат болды. Ол шіркеу кеңестеріне қатысып, архидиакондықтардың санын көбейту және собордағы дін қызметкерлерін қолдау үшін пребендтер құру арқылы епархиясын қайта ұйымдастырды. Генрихтің мұрагері Стивен патша тұсында Александрдың отбасының ықпалы төмендеп, 1139 жылы туысы Роджермен бірге түрмеге қамалды. Кейін ол Стивеннің қарсыласы Матильданы қысқа мерзімге қолдады, бірақ 1140-шы жылдардың соңында Александр қайтадан Стивенмен жұмыс істеді. 1140-шы жылдардың соңында Римдегі папалық сотта көп уақыт өткізді, бірақ 1148 жылдың басында Англияда қайтыс болды. Епископтық қызметін атқару кезінде өрт салдарынан қираған соборын қайта жаңартуды бастады. Александр ортағасырлық жылнамашылар Генрих Гантингдондық және Джеффри Монмутскийдің демеушісі болды, сондай-ақ ортағасырлық уақыз Кристина Маркиат және Гилбертиндер орденін құрған Семпрингемдік Гилберттың рухани қолдаушысы болды.

Ерте өмір

Александр Солсбери епискобы Роджердің немере інісі еді. Оның анасының аты Ада, ол Линкольн соборындағы естелік кітаптарынан, яғни некролог кітаптарынан белгілі. Александрдың бауыры Дэвид Линкольн епархиясындағы Букингем архидиаконы болды. Басқа туыстарының ішінде Роджердің тағы бір немере інісі Найджел және кейін Англия қазынашысы болған Аделельм болды, ол Роджердің немере інісі ретінде тіркелген, бірақ мүмкін, оның ұлы болған. Ол белгілі бір күні Англияға қайтып келді. Тарихшы Мартин Бретт Александр мансабының басында патшалық шаплон қызметін атқарған болуы мүмкін деп санайды, бірақ бұл пікірді қолдайтын деректер жоқ. Александр 1121 жылға қарай өзінің ағасының басшылығымен Солсбери епархиясында архидиакон болды. Осы лауазымда ол Англо-норманд тілінде ежелгі ағылшын құқығының терминдерін түсіндіретін «Expositiones Vocabulorum» атты сөздік жазды. Өзінің туысы Найджелден айырмашылығы, Александр епископ болып тағайындалғанға дейін патшаның үйіне немесе басқару органдарына кірген жоқ және 1123 жылы епископтыққа тағайындалғанға дейін тек бір патшалық жарлыққа куә болды.

Епископ

Александр 1123 жылдың сәуір айында Линкольн епископтығына ұсынылып, 1123 жылдың 22 шілдесінде Кентербериде өткен рәсімде епископ болып киеленді. Епископтығының кезеңінде Александр Сент-Олбанс аббаттығының өзінің діни округіне бағынуын қамтамасыз етті және Хаверхолм монастыры (Гилбертин үйі), Лоут (Англиядағы алғашқы цистерциандық монастырьлардың бірі) және Дорчестер (бұрынғы колледж шіркеуінің жаңадан құрылуы) сияқты бірнеше монастырьлар құрды. Александрдың епископтығы кезінде оның діни округінде 13 цистерциандық аббаттық және жеті әйелдер монастыры құрылды. Александр Маркиаттағы ортағасырлық мистик Кристина Маркиат және оның монахтар қолданған шіркеуді өзі киеледі, сондай-ақ оны Сент-Олбанс аббаттығында оқшауланған адам ретінде киеледі. Александр Тренттегі Ньюаркта арақшаңмен ауыратын адамдарға арналған аурухана да құрды. Александр патшалық харталар мен құжаттарға жиі куә болғанмен, Роджер мен Найджелден айырмашылығы, епископ болып тағайындалғаннан кейін ресми үкіметтік лауазымды атқарғанына ешқандай дәлел жоқ. Александр 1125 жылы Вестминстерде папаның легаты Иоанн Крема өткізген шіркеу кеңесіне қатысқан болуы мүмкін, және көп ұзамай легаттың Римге қайту сапарында оны сүйемелдеді. Оның епископтығының кезеңінде, Линдсейдің Батыс Аймағы үшін оның діни округінде сегізінші архидиакондық құрылды. Бұл қайта ұйымдастырулардан басқа, Александрдың жеке үйінде Гилберт Семпрингхэм сияқты бірқатар дін қызметкерлері болды, ол кейіннен Гилбертин орденін құрды. Епископтың үйіндегі басқа мүшелер – Сент-Олбанс аббаты болған Ральф Гюбион және Александрға қызмет еткен кезінде осы тақырыпты оқытқан итальяндық Киелі кітап зерттеушісі Гвидо немесе Видо болды. 1138 жылы Вестминстер кеңесінде Кентберри архиепископтығына Бек Теобальдтың сайланғаны туралы жарияланды. Орта ғасырлардағы жылнамаларды жазған Кентерберийлік Герваз бұл кеңеске 17 епископ қатысқанын, яғни Александр да сол жерде болғанын айтады. 1137 жылы Нормандияға жасаған сәтсіз жорықтан кейін Александрдың ағасы Роджер Солсбери король Стефанның сарайындағы ықпалын жоғалтты, бірақ король отбасына қарсы ешқандай әрекет жасамады, бұл оларды бүлікке итермелеуі мүмкін еді. Бұл, мүмкін, Линкольнширдегі Александрдың ықпалын шектеуге бағытталған болды. 1139 жылдың маусымында Роджер Солсберидің адамдары мен бір топ ақсүйектер арасындағы Оксфордтағы төбелес кезінде бір салт атты қаза тапты. Король Роджерге оқиғаның мән-жайын түсіндіру үшін сотына келуге және өзінің қамалдарының қамқорлығын тапсыруға бұйрық берді, бірақ Роджер бұдан бас тартты, нәтижесінде ол және Александр тұтқындалды; Роджердің басқа немере інісі Найджел тұтқындалудан қашып кетті. Тұтқындауға тағы бір мүмкін түсіндірме ретінде сол кездегі "Геста Стефани" жылнамасы корольдің Роджер мен оның немерелері императрица Матильдаға өздерінің қамалдарына беруге ниеттенгенін хабарлады. Стефан, мүмкін, қамалдарға қатысты өз құқықтарын нығайтуға және күшті тұлғаларға қатысты билігін көрсетуге тырысқан болуы мүмкін. Александр Оксфордта қамауға алынды, ортағасырлық кейбір жылнамаларда жағдайы нашар деп сипатталды. Генрих Хантингдонның 1154 жылға дейінгі жылдары жазған және Стефанның іс-әрекетін діни қызметкерлерге қарсы сатқындық деп санайтын, бұл оған Құдайдан жаза әкелді, 1870 жылдары жазғаннан бері тарихшы Уильям Стаббс тұтқындау патша әкімшілігін жойды деп санайды, бірақ қазіргі тарихшылар бұдан кейінгі қиындықтарға әртүрлі түсіндірмелер берді, олардың барлығы епископтың тұтқындалуына байланысты емес. Роджер мен Александр тұтқындалғаннан кейін Найджел корольге қарсы шықты. Епископтардың қамалдары корольға бағынбауды талап етті, сондықтан Стивен Александр мен Роджерді олар бағынғанша аштан өлтірумен қорқытты. Александр кейіннен граф Робертті граф қаланы Александртың қарамағына қайтарудан бас тартқан кезде қауымнан шығарып салды. Содан кейін Александр 1139 жылы Папа Иннокентий ІІ-ге Ньюарк қамалын Роберт графынан қайтарып алуына қолдау көрсету үшін сәтті өтініш берді. Стивеннің ағасы, Винчестер епископы және корольдің басты қолдаушыларының бірі Блуалық Генрих, жақында папалық легат болып тағайындалды. Генрих Стефанның епископтарды тұтқындап, олардың мүлкін тәркілеуіне қарсы болды, өйткені бұл канондық заңға қайшы келді. Генрих бұл мәселені талқылау үшін Винчестерде папаның легаты шақырған шіркеу кеңесін шақырды, бірақ…

Қамқорлық

Александр Гилберттің Семпрингхемдік Гилберттің жаңа монахтар орденінің қолдаушысы болды, сондай-ақ ол әдебиеттің меценаты ретінде танылды. Ол Монмуттан Джеффриге Мерлиннің болжамдарын жазуды тапсырды, оны Джеффри оған арнады. Александр ортағасырлық жылнамашы Генрих Хантингдонның меценаты болды және Генрихтен өзінің тарихи еңбегін жазуын сұрады. Александр Линкольн соборын белгісіз уақытта өрт салдарынан қирағаннан кейін қайта тұрғызды. "Геста Стефани" авторы Александрдың қосымшалары Линкольн соборын "бұрынғыдан да әдемі және мемлекеттегі ешқайсысына теңемес" еткенін мәлімдеді. Дәстүр бойынша, Александр Линкольн соборындағы крещениелік тағыны жасауға тапсырыс берген, ол Турнай мәрмәрінен жасалған. Алайда, соңғы зерттеулер бұл теорияға күмән келтіріп, тағайындама Александрдың ізбасары Роберт де Чеснидің бұйрығымен жасалғанын ұсынады. Стивен Александрға Линкольндегі Ескі епископ сарайы тұрған жерді сыйлады, бірақ ағымдағы ғимаратты салуды Александр бастады ма, әлде оның ізбасары ба, әлі белгісіз. Стивеннің сыйлығы король Генридің бұрынғы сыйлығына, Линкольндегі Истгейтті епископтық резиденция ретінде қосылды. Александр тапсырған жұмыстар Тренттегі Ньюарк, Слифорд және, мүмкін, Банберидегі үш қамалдарда сақталған. Бұл оның жомарт және сәнді өмір салтынан хабар береді. Генрих Хантингдон бұл сол замандағы лақап есім екенін жазды. Александр өмір салты үшін Бернард Клервоский тарапынан сынға ілінді. Ол сондай-ақ, өзінің туысы Аделельмді епископтық қызметі кезінде Линкольн деканы етіп тағайындады. Оның үйінің тағы бір мүшесі Роберт Губион болды, ол кейіннен Сент-Олбанс аббаттығының аббаты болды. Александр 1143 жыл шамасында Ньюхаус аббаттығының құрылысына да қатысты. Негізін қалаушы - Петр Гокхилл болса да, Александр және оның ізбасары бекіту хаттарын шығарды және жаңа монастырды өз қорғауына алды.

Өлім

Александр 1145 және 1146 жылдарының көп бөлігін Римдегі папалық сотта өткізді. Ол 1147 жылы папалық сотқа, содан кейін Осерге оралды, бірақ келесі жылы қайтыс болған кезде Англияға қайтып келді. Генрих Гантингдонның айтуынша, Александр соңғы ауруын жол жүріп жұқтырған. Александр 1148 жылдың ақпанында қайтыс болды, шамасы 20-сы күні, себебі оның өлімі сол күні Линкольн кафедральді соборында еске алынды, ал ол 1148 жылдың 25 ақпанында Линкольнде жерленді. Қабірі сақталмаған, бірақ 12 ғасырғы құжаттар Александр соборға көптеген кітаптар, негізінен библиялық еңбектер қалдырғанын көрсетеді.