Кіріспе

13 ғасырдағы Кентербери архиепискобы, теолог және кардинал Стивен Лэнгтон (шамамен 1150 – 9 шілде 1228) – католик шіркеуінің ағылшын кардиналы және 1207 жылдан өмірінің соңына дейін, 1228 жылға дейін Кентербери архиепискобы болды. Англия королі Джон мен Папа Иннокентий III арасындағы оның сайлануына қатысты дау 1215 жылы Магна Картаның қабылдануына әкелген дағдарыстың маңызды себебі болды. Лэнгтон бүгінгі күні қолданылатын стандартты тарауларға бөлінген Киелі кітаптың авторы деп есептеледі.

Ерте өмір және мансап

Оның әкесі Генри Лэнгтон, Линкольнширдегі Врагбиге жақын Лэнгтон жер иесі болған. Стивен Лэнгтон ауылдағы ормен қоршалған шаруа үйінде туған болуы мүмкін, және ол, әдетте, жергілікті кафедралық мектепте білім алған. Аңыз бойынша, ол Суррейдегі Фрайдей-стритте де туған болуы мүмкін. Стивен Париждегі университетті бітіріп, 1206 жылға дейін теологиядан дәріс берген. Оның ізгілігі мен білімі оған Париж бен Йорк қалаларында лайықты орын алып, Англиядағы ең көрнекті шіркеу адамы ретінде танылды. Оның інісі Саймон Лэнгтон 1215 жылы Йорк архиепискобы болып сайланды, бірақ бұл сайлауды Папа Иннокентий III жойды. Саймон 1227 жылы ағасы Стивенге Кентербери архидиаконы болып қызмет етті. Англияның Иоанны мен Папа Иннокентий III арасында қатаң саяси күрес басталды. Король Стивенді архиепископ ретінде мойындағандарды жамағат жауы деп жариялады. 15 шілдеде 1207 жылы Иоанн Кентерберилік капитулды қуғынға түсірді, ол енді Стивенді бірауыздан қолдады. 1208 жылдың наурыз айында Папа Иннокентий III Англияға интердикт салды, ал 1212 жылдың соңында, көптеген келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін, Иоаннға қарсы қуғын үкімін шығарды, жазаны орындауды 1213 жылдың қаңтарында Францияның Филипп II патшасына тапсырды. Архиепископ ретіндегі алғашқы әрекеті – корольді ақтау болды, ол әділетсіз заңдарды жоюға және Генрих I берген бостандықтарды сақтауға ант берді (бірақ ол осы антына дерлік бірден бұзды). Стивен корольге қарсы күрестің жетекшісіне айналды. 1213 жылдың 25 тамызында Вестминстерде өткен шіркеушілер кеңесінде, онда белгілі бір барондар шақырылған, ол Генрих I жарғысының мәтінін оқып, оны жаңартуға шақырды. Содан кейін Стивеннің белсенді басшылығы мен барондардың әскери күші Иоаннды Магна Картаны бекітуге (15 маусым 1215 ж.) мәжбүр етті. Иоанн корольдігі қасиетті таққа қарасты феод болғандықтан, Папа оның ісіне қолдау көрсетіп, барондарды анафемаға ұшыратты. Анафеманы жариялаудан бас тартқаны үшін король папа комиссарлары арқылы Стивенді барлық шіркеулік қызметтен шеттетуге бұйрық берді, ал 4 қарашада бұл үкім Папа тарапынан бекітілді, бірақ Стивен оған жеке шағым түсірді. Ол келесі көктемде тыныштық орнағанға дейін Англиядан шығу шартымен босатылды және 1218 жылдың мамыр айына дейін шетелде қалды. Осы уақытта Папа Иннокентий де, король Иоанн да қайтыс болды, ал Англиядағы барлық тараптар Генрих III-ті қолдауға бірікті. Стивен Лэнгтон Генрихтің билігінде Англияның саяси тәуелсіздігі үшін жұмысын жалғастырды. 1223 жылы ол тағы да барондардың жетекшісі және өкілі ретінде пайда болды, олар король Генрихтен жарғыны растауын талап етті. Ол Генрихтің атынан Францияға барып, Нормандияны қайтару үшін Франция королі Людовик VIII-ге өтініш жасады, содан кейін Генрихті бүлікші барондарға қарсы қолдады. Ол жаңа папа Гонорий III-тен өзінің өмірінде Англияға тұрақты папалық легаты жіберілмейтініне уәде алды, сондай-ақ ағылшын шіркеуіне қолайлы және Кентербери архиепископтығын жоғарылатуға бағытталған басқа да жеңілдіктерге қол жеткізді. Англия шіркеу тарихында маңызды оқиға – Стивен 1222 жылдың 17 сәуірінде Осниде ашқан кеңес; оның Стивен Лэнгтонның конституциялары деп белгілі жарлықтары – ағылшын шіркеу соттарында әлі де міндетті деп танылған ең алғашқы провинциялық канон.

Өлім

Стивен Лэнгтон 1228 жылғы 9 шілдеде Чичестер, Сассекс қаласының жанындағы Слиндон қаласында қайтыс болды. Ол Кентербери соборының оңтүстік қанатының жанындағы ашық жерге жерленген. Кейіннен осы жерге (қазіргі Баффс полкінің шіркеуі) Әулие Михаил шіркеуі салынды, ал оның қабірінің басы осы шіркеудің шығыс жағына, ал құрбандық тақтасының астына, ал аяғы одан сыртқа шығады. Магна-Картаның қолдағанына 800 жыл толуын мерекелеу үшін құрылған "Стефан Лэнгтон жолы" Врагби маңындағы Лэнгтоннан басталып, Линкольн соборына жетеді, онда осы хартаның түпнұсқасы сақталған.

Шығармалары

Лэнгтон көп еңбек жазды. Оның көптеген уағыздары, глоссалары, түсініктемелері, жазбалары және Ескі Ғимараттың барлық кітаптарына арналған трактаттары Ламбет сарайында, Оксфорд пен Кембриджде және Францияда қолжазба түрінде сақталған. Ф.Ж.Э. Рабидің сөзінше, "Стефан Лэнгтонның «Veni Sancte Spiritus» атты белгілі поэзиялық тізбегінің авторы болғанына күмән келтіруге ешқандай себеп жоқ". Оның басылған жалғыз еңбегі, бірнеше хаттардан басқа (Кентерберилік Гервастың тарихи еңбектері, ред. У. Стаббс, II. Лондон, 1880, Роллс сериясы, № 71, кіріспеге қосымша) – «Tractatus de translatione Beati Thomae» (Ж.А. Джайлстың «Кентерберилік Томас», Оксфорд, 1845), бұл, мүмкін, оның 1220 жылы Томас Беккеттің қабірлік қалдықтарын ауыстыру кезінде айтқан уағызының кеңейтілген нұсқасы; бұл рәсім Англияда бұрын-соңды көрілмегендей сәнді болды. Ол сонымен қатар Ричард I-нің өмірбаянын жазды, ал басқа да тарихи еңбектер мен өлеңдер оған жатқызылады.

Киелі кітап тараулары

Дәстүр бойынша, Киелі кітаптардың шиыршықтары жолдардың соңында (петухот) немесе ортасында (сетумот) бос орындармен бөлінетін болған. Алайда, Киелі кітапты қазіргі стандартты тарауларға бөлген – Лэнгтон деп саналады. Кардинал Уго де Санкто Каро да Киелі кітапты жүйелі түрде бөлгені белгілі (1244-1248 жылдар аралығында), бірақ бүгінгі күнге дейін Лэнгтонның тараулар бойынша жасаған бөлінісі қолданылып келеді.